Zadanie 10.3, matura maj 2015, fizyka rozszerzona

1 pktzamkniętetrudne 32%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Zjawisko termoelektryczne odkryte w 1821 roku przez T. J. Seebecka polega na powstawaniu napięcia w obwodzie złożonym z dwóch różnych metali, których złącza różnią się temperaturami (rysunek obok). Przez powierzchnię złącza swobodne elektrony przenikają z metalu o większej ich liczbie w jednostce objętości do metalu o liczbie mniejszej. W pierwszym metalu pojawia się niedobór elektronów, a w drugim – nadmiar. Efekt ten zależy od temperatury, dlatego jeśli jedno złącze pozostaje w innej temperaturze niż drugie, to w obwodzie powstaje napięcie (rzędu mV). To zjawisko znalazło współcześnie zastosowanie w budowie generatorów termoelektrycznych stosowanych do zasilania sond kosmicznych.

obwód z dwóch przewodów, metalu A (dolny) i metalu B (górny), połączonych w dwóch złączach o temperaturach T1 i T2; w przewód z metalu B włączony woltomierz V mierzący napięcie UPowiększ
obwód z dwóch przewodów, metalu A (dolny) i metalu B (górny), połączonych w dwóch złączach o temperaturach T1 i T2; w przewód z metalu B włączony woltomierz V mierzący napięcie U

Napięcie termoelektryczne U określone jest wzorem

U = (SB − SA) ⋅ (T1 − T2)

gdzie SB i SA są współczynnikami Seebecka charakterystycznymi dla danych metali, a T1 i T2 – temperaturami złącz obu metali. Wartości współczynników Seebecka S dla niektórych metali przedstawia poniższa tabela.

metalglinmolibdennikielołówpalladplatynawolframżelazo
S, μVK\frac{\mu\mathrm{V}}{\mathrm{K}}+3,9+12–15+4,4–50+8+18,8

Na podstawie: H. Stöcker, Nowoczesne kompendium fizyki, Warszawa 2010.

Polecenie

1 punkt

Obwód opisany we wstępie do zadania można potraktować jako pojedyncze ogniwo (termoogniwo), które łączy się szeregowo lub równolegle w tzw. stosy termoelektryczne (termostosy). Przyjmijmy, że napięcie uzyskiwane z pojedynczego termoogniwa jest rzędu miliwoltów, a jego opór wewnętrzny – rzędu setnych części oma.

Zaznacz właściwe uzupełnienie poniższego zdania wybrane spośród A–C oraz uzasadnienie wybrane spośród 1–3.

Aby czerpać z termostosu prąd o natężeniu kilku amperów pod napięciem kilkudziesięciu woltów, należy termoogniwa połączyć

A.tylko równolegle,ponieważ1.potrzebne napięcie jest większe niż dla pojedynczej pary złącz.
B.tylko szeregowo,2.potrzebne natężenie prądu jest większe od natężenia prądu możliwego do uzyskania z pojedynczej pary złącz.
C.szeregowo i równolegle,3.potrzebne napięcie i natężenie prądu są większe od możliwych do uzyskania z pojedynczej pary złącz.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Odpowiedz bezpośrednio w aplikacji

To zadanie może sprawdzić się automatycznie według klucza.

Sposób połączenia termoogniw
Uzasadnienie
Zaznacz odpowiedź przy każdej pozycji.

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

C – 3

Schemat punktowania

1 pkt

zaznaczenie obu poprawnych odpowiedzi.

0 pkt

brak spełnienia powyższego kryterium.

Komentarz. Połączenie szeregowe zwiększa napięcie, połączenie równoległe zwiększa natężenie prądu. Aby uzyskać zarówno wyższe napięcie jak i wyższe natężenie, konieczne jest połączenie szeregowo-równoległe (tzw. stos termoelektryczny).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.