Zadanie 8, matura poprawkowa sierpień 2020, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Nie ma musu
Dzieła kiedyś już na polski przełożone tłumaczy się na nowo zwykle dlatego, że tłumacz bardzo chce to zrobić. Takie pragnienie rodzi się z najrozmaitszych przyczyn i jak to bywa, kiedy w grę wchodzą uczucia, trudno jednoznacznie je określić i opisać. Pamiętajmy, że na ogół nie przekłada się kolejny raz zwykłych czytadeł [...]. Chęć przełożenia na nowo budzą zwykle arcydzieła, a w każdym razie książki mające samoistną wartość literacką, artystycznie i językowo niebanalne. To z miłości do oryginału, z fascynacji nim rodzi się w tłumaczu pragnienie samodzielnego odwzorowania go w polszczyźnie. [...] W grę wchodzi też chęć zmierzenia się ze znakomitym i ważnym tekstem. Zawodowy tłumacz, utrzymujący się z tego dziwnego zajęcia, jest trochę jak szewc: pracuje na zamówienie i szyje takie buty – przekłada takie książki – jakie u niego zamówią. Zdarza mu się więc tłumaczyć teksty, które go niezbyt obchodzą, albo dzieła nawet wartościowe i pouczające, ale pisane dość topornym językiem. Dlatego dopada go czasem pragnienie, by zająć się tekstem, który go czymś fascynuje. Skoro mówimy o nowych przekładach, wypada powiedzieć parę słów o starych. One na ogół wcale nie są złe i nowe nie muszą być wobec nich wotum nieufności. Jednak język polski, tak jak inne, zmienia się. [...] To sprawia, że niektóre stare przekłady nabierają czegoś w rodzaju lekkiej patyny, w oryginale niezauważalnej. Także dlatego tłumacz ma czasem ochotę, by ukazać swoją ukochaną książkę w języku bliższym współczesnemu. Zmienia się nie tylko język, zmieniła się nieco sama koncepcja przekładu. Dawniej chodziło głównie o to, by możliwie najlepszą literacką polszczyzną przekazać polskiemu czytelnikowi, "co autor miał na myśli". Dziś zależy nam bardziej na tym, by ów czytelnik otrzymał tekst jak najbardziej zbliżony do oryginalnego, nie ukrywamy osobliwości stylu oryginału, jego chropowatości, zawikłań, nielogiczności. Wielcy pisarze nie zawsze byli językowo "poprawni"... Kiedy zatem tłumaczymy na nowo rzecz już kiedyś przełożoną, i to dobrze, to nie dlatego, że dawny przekład jest niedobry lub zawiera "błędy" [...]. Na ogół […] za wybitne książki brali się w Polsce tłumacze kompetentni, czasem – znakomici pisarze, do tego nad powojennymi edycjami w wielkich wydawnictwach pracowali wytrawni redaktorzy […], którzy błędy i pomyłki wyłapywali. A więc uwaga! Wśród tych starych przekładów, nawet niepozbawionych wad, trafiają się takie, z którymi naprawdę trudno konkurować. [...] Pomyślałem sobie: przełożę Pustelnię parmeńską! (kocham tę książkę), zwłaszcza że w kołach fachowców krążyła opinia, że przekład Boya-Żeleńskiego ma wady. Ale (może nieopatrznie?) zajrzałem do tego niby wadliwego przekładu. I po przeczytaniu kilkunastu stron powiedziałem sobie: nie, z tym panem ja się nie będę ścigał. Z Boyem jest w ogóle kłopot. Pracował szybko, pracował dużo, pracował w czasach, gdy w wydawnictwach nie było redaktorów [...], trafiały mu się więc gafy, opuszczał fragmenty książek. Ale był arcymistrzem polszczyzny i miał absolutny słuch na francuszczyznę; to wystarczy. [...] Jaki wniosek z tych luźnych i nienaukowych uwag? Prosty: tłumaczyć na nowo książki już przełożone wolno, ale musu nie ma. Pozostawmy decyzje tłumaczom i wydawcom, a ocenę – czytelnikom. Na podstawie: Wiktor Dłuski, Nie ma musu, "Znak", nr 741, luty 2017.
Polecenie
2 punktyZ podanych pytań A.–F. wybierz te, na które odpowiedzi zawarto we wskazanych akapitach tekstu Wiktora Dłuskiego, i wpisz do tabeli oznaczenia literowe tych pytań. Każdemu akapitowi przyporządkuj jedno pytanie.
- A. Czy powinno się tłumaczyć dzieła uprzednio przełożone?
- B. Czy istnieją przekłady, z którymi trudno się mierzyć?
- C. Po jakie teksty najczęściej sięgają tłumacze?
- D. Na czym polega różnica między przekładami dawnymi a obecnymi?
- E. Kto pracował nad dawnymi tłumaczeniami?
- F. Jaki charakter ma praca zawodowego tłumacza?
Akapit 3. — Pytanie
Akapit 5. — Pytanie
Akapit 7. — Pytanie
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Odpowiedz bezpośrednio w aplikacji
To zadanie może sprawdzić się automatycznie według klucza.
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Akapit 3. – F, Akapit 5. – D, Akapit 7. – B
Schemat punktowania
za poprawne przyporządkowanie trzech pytań. 1 pkt – za poprawne przyporządkowanie dwóch pytań.