Zadanie 11, matura czerwiec 2022, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Teksty do zadania
Tekst 2.
Bogumiła Kaniewska, Anna Legeżyńska, Piotr Śliwiński
Plotki wśród narodowych symboli
Wesele to jeden z wielkich dramatów narodowych. Pozornie zatem roztańczona bronowicka chata stanowi tylko tło wydarzeń dramatu, rozprawy z polskimi mitami, gorzkiego rozliczenia ze złudą własnej mocy. W istocie jednak sens Wesela nie wyczerpuje się na płaszczyźnie refleksji nad polskością, jest to utwór wielowarstwowy, porozumiewający się z odbiorcą wieloma konwencjami i językami. […] Wyspiański snuje równocześnie kilka opowieści. Pierwsza z nich opowiada o chłopsko-inteligenckim weselu, które – zgodnie z polskim obyczajem – zmieniło się w polityczno-narodową dysputę: osoby dramatu stawałyby się wówczas upostaciowanymi ideami, personifikacjami argumentów i poglądów […].
Jest to też przypowieść o narodzie marzącym o niepodległości i własnoręcznie rujnującym te marzenia – bo nigdy nie wystarcza mu siły i szlachetności na ich zrealizowanie. […] Dotkliwa diagnoza polskiej rzeczywistości zawiera w sobie także, charakterystyczny dla twórczości Stanisława Wyspiańskiego, dialog z romantycznymi wizjami Polski i Polaków: Wernyhora jest posłańcem tamtej epoki, cytatem z romantycznej poezji […], uosobieniem tej idei, którą przekazuje na przykład finał Pana Tadeusza, a wyrażonej wprost przez Krasińskiego w Psalmach przyszłości:
Pokaż cały tekst
Jeden tylko, jeden cud:
Z szlachtą polską polski lud.
Jednak ani treść, ani znaczenie Wesela nie ograniczają się do tej płaszczyzny. Równie ważna i nie mniej fascynująca jest zawarta w tym dramacie gawęda o młodopolskich modach i obyczajach, sprzężona z barwnym obrazem Krakowa przełomu wieków. Rysowane zaledwie kilkoma kreskami postaci składają się na interesującą mozaikę obyczajową zaprawioną ironią czy nawet drwiną. Ciekawe, że przedstawione postaci to zarazem indywidualności, jak i reprezentanci pewnych typów czy postaw rozpowszechnionych ówcześnie. Pan Młody stanowi zatem złośliwy portret gaduły, Lucjana Rydla, a przy tym błyskotliwe studium młodopolskiej chłopomanii. Poeta – Kazimierz Tetmajer – zawsze gotów do intelektualnego flirtu – to kwintesencja modernistycznego artysty-dekadenta i dandysa, a Nos – kawiarnianego cygana³ […]. Są tu młode panny ciekawe świata i strzegąca ich Radczyni, wyniosła i zdystansowana wobec tłoczącej się wokół „ciżby”. Personalny klucz do Wesela jest ogólnie znany […]. Nawet jednak bez niego widz czy czytelnik zostaje wprowadzony w niepowtarzalną atmosferę epoki.
Nad tym obyczajowym obrazkiem nadbudowuje się kolejna historia o mocy sztuki zdolnej ożywić to, co martwe, przywrócić to, co przeszłe. Głównym bohaterem tak czytanego dramatu jest słomiany Chochoł, którego na wesele zapraszają Państwo Młodzi. To on przywodzi za sobą „Osoby Dramatu”, duchy przeszłości ze snów i marzeń. Chochoł jest postacią symboliczną i nie przypadkiem pojawia się tuż po scenach rozważań nad poezją. Słomiana kukła, kryjąca w sobie żywą różę, dysponuje niezwykłą mocą – przemienia obyczajowy obrazek w narodowe misterium. Sztuka kryje w sobie moc przemiany, ale i niebezpieczeństwo pustki – wielu spośród weselnych gości to artyści. Różnie oceniani. Pan Młody i Nos, choć przedstawieni z sympatią, reprezentują tych artystów, którzy hołdują przede wszystkim pozie, modzie, biernie przejmowanym wzorom. Inaczej jest w przypadku Poety i jego rozmówczyni, Racheli, poszukujących prawdziwego piękna, finezji, liryki. To tych dwoje, autentycznie zafascynowanych fantastyczną krainą poezji, prowokuje zaproszenie Chochoła. Są zatem nieświadomymi inspiratorami całego zamieszania.
[…]
Wszystkie te, niezwykle precyzyjnie splecione ze sobą opowieści, dopełniają się i łączą – a przecież i one nie wyczerpują bogactwa sensów utworu.
Na podstawie: Bogumiła Kaniewska, Anna Legeżyńska, Piotr Śliwiński, Literatura polska XX wieku, Poznań 2005.
³ Odniesienie do cyganerii artystycznej, czyli nieformalnego ugrupowania zazwyczaj młodych artystów, zbuntowanych przeciw przyjętym obyczajom i dominującym formom życia artystycznego.
Polecenie
2 punktyPrzeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Stanisław Wyspiański
Wesele
AKT II
Scena 30
GOSPODARZ
Wy, a wy – co wy jesteście:
wy się wynudzicie w mieście,
to się wam do wsi zachciało:
tam wam mało, tu wam mało,
a ot, co z nas pozostało:
lalki, szopka, podłe maski,
farbowany fałsz, obrazki […].
Nastrój? macie ot nastroje:
w pysk wam mówię litość moję.
Pluje
W tekście Plotki wśród narodowych symboli mowa o dwóch postawach młodopolskich: dekadentyzmie i chłopomanii. Którą z tych postaw krytykuje Gospodarz w zacytowanym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego? W uzasadnieniu wyjaśnij, na czym ta postawa polega, odwołując się do znajomości całego dramatu.
Nazwa postawy:
Uzasadnienie:
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
• Nazwa postawy: chłopomania. Uzasadnienie: Gospodarz krytykuje środowisko krakowskiej inteligencji za pozorne zainteresowanie wsią i jej problemami, będące wyrazem młodopolskiej mody na folklor. Pan Młody to typowy przykład artysty-chłopomana. Chodzi boso, obnosi się ze swoją fascynacją wsią – w rozmowie z Rachelą podkreśla, że na wsi znalazł nie tylko wytchnienie, ale też spodziewa się znaleźć natchnienie dla własnej twórczości. Nie dostrzega jednak prawdziwych problemów wsi.
• Nazwa postawy: dekadentyzm. Uzasadnienie: Gospodarz w przytoczonym fragmencie krytykuje uleganie przez artystów-dekadentów nudzie, pesymizmowi, melancholii, poczuciu niemocy i nastrojom zniechęcenia, a także poszukiwanie przez nich na wsi zapomnienia i chwilowych przyjemności – Poeta flirtuje na weselu z Maryną i Rachelą.
Uwaga: Jeżeli zdający poda nazwy dwóch postaw (chłopomania i dekadentyzm), ale w poprawnym uzasadnieniu tylko jedną z nich wyjaśni, odwołując się do „Wesela”, to przyznaje się 2 pkt.
Uwaga: Jeżeli zdający poda nazwy dwóch postaw (chłopomania i dekadentyzm), ale w poprawnym uzasadnieniu tylko jedną z nich wyjaśni, to przyznaje się 1 pkt.
Uwaga: Jeżeli zdający poda nazwy dwóch postaw (chłopomania i dekadentyzm), a w uzasadnieniu co najmniej jedną wyjaśni trafnie, to przyznaje się punkty (2 pkt – jeżeli odwoła się do „Wesela”, 1 pkt – jeżeli nie będzie odwołania do lektury).
Schemat punktowania
poprawne uzasadnienie zawierające wyjaśnienie, na czym polega dekadentyzm lub chłopomania i odwołujące się do Wesela.
poprawne uzasadnienie zawierające wyjaśnienie, na czym polega dekadentyzm lub chłopomania.
odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.