Zadanie 5, matura czerwiec 2022, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Tekst 1.
Jerzy Bralczyk
Mój język prywatny
Język polski jest moim pierwszym i zapewne będzie ostatnim, a naprawdę jest właściwie moim jedynym językiem. […]
Wypowiadam się dość często (nawet teraz) na piśmie, ale o wiele bardziej lubię mówić. Poniekąd dlatego, że verba volant¹, ale też i dlatego, że jestem trochę niewyżytym aktorem. Lubię mówić i nawet niestety niekiedy to słychać. Zawsze byłem przekonany o wyższości mowy nad pismem, intonacja jest dla mnie niewyczerpanym nośnikiem niuansów znaczeniowych i robienia wrażenia, gesty sprawiają przyjemność niemal fizjologiczną. Nawet kiedy piszę, to po trochu mówię, bo słyszę, co piszę. […]
Lubię mówić, zwłaszcza lubię mówić o mówieniu. […] To dobry, zawsze aktualny temat. Ilu ja wywiadów udzieliłem na temat języka! I, jeśli będzie trzeba, jeszcze poudzielam. Choć nie zawsze i nie wszystkim podoba się, co mówię. Słuchają i czytają mnie głównie ludzie interesujący się językiem, a wśród nich jest wielu purystów². Zatem przede wszystkim jestem krytykowany za nadmierną tolerancyjność.
Istotnie, jeśli są jakieś formy równoprawne w języku polskim, jakieś dwa wzorce odmiany – cieszę się. Lubię, że są postaci i postacie, że to, że będzie padać jest równie prawdopodobne jak to, że będzie padało. Lubię językowe nielogiczności i to, że okręt podwodny jest częściej jednak w wodzie niż pod wodą; […] że choć raczej najpierw jeden, potem drugi, to jednak jeden za drugim; że miejsce siedzące nie siedzi. Dopuszczam cofanie się w tył i wracanie z powrotem, akceptuję realne fakty, a nawet słuszne racje. Jestem rzecznikiem większej połowy, świadom, że jest zawsze bardziej prawdopodobna niż idealnie równa z tą drugą, mniejszą. Może ta tolerancja trochę wygodnicka, ale zgodna z moim ludzkim charakterem i, co ważniejsze, z duchem języka – takim, jak go pojmuję. […]
Pokaż cały tekst
Myślę o języku jako językoznawca, ale myślę też o nim jako człowiek mówiący. I myślę, że jest tak. Najpierw jest świat. Potem go poznaję różnymi zmysłami. Poznaję go, więc o nim myślę. Ta myśl powinna do niego pasować. Gdyby świat zaczął się dopasowywać do myśli, byłoby niedobrze. Wtedy to ja zacząłbym nie pasować do świata, tylko że o tym bym nie wiedział.
Więc myśl pasuje do świata. Jest tak, jak myślę, że jest […]. A wiem, jak jest, kiedy mogę rozpoznać, co jest, a rozpoznaję, co jest, kiedy mogę to nazwać. Niektóre nazwy już znam, innych się domyślam, inne poznaję. Jeszcze inne mogę wymyślić sam.
Myślę, wyobrażam sobie trzy warstwy: jedna to świat, druga to pasujące do niego myślenie, a trzecia to pasujący do tego myślenia (a przez to i do świata) język. I, oczywiście, wiem, że samo myślenie należy do świata, a i język też.
Na podstawie: Jerzy Bralczyk, Mój język prywatny. Słownik autobiograficzny, Warszawa 2004.
¹ Verba volant – fragment łacińskiej sentencji verba volant, scripta manent – słowa ulatują, to, co zostało napisane, pozostaje.
² Purysta – osoba przesadnie dbająca o czystość języka.
Polecenie
1 punktSpośród podanych określeń A–E wybierz i zaznacz te, które charakteryzują język tekstu Jerzego Bralczyka.
- A. używanie zdań złożonych
- B. słownictwo wartościujące
- C. nagromadzenie zdań pytających
- D. stosowanie neologizmów
- E. liczne terminy naukowe
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
A, B
Schemat punktowania
odpowiedź poprawna.
odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.