Zadanie 6, matura czerwiec 2022, język polski podstawowy

3 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Czerwiec 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Tekst 1.

Jerzy Bralczyk

Mój język prywatny

Język polski jest moim pierwszym i zapewne będzie ostatnim, a naprawdę jest właściwie moim jedynym językiem. […]

Wypowiadam się dość często (nawet teraz) na piśmie, ale o wiele bardziej lubię mówić. Poniekąd dlatego, że verba volant¹, ale też i dlatego, że jestem trochę niewyżytym aktorem. Lubię mówić i nawet niestety niekiedy to słychać. Zawsze byłem przekonany o wyższości mowy nad pismem, intonacja jest dla mnie niewyczerpanym nośnikiem niuansów znaczeniowych i robienia wrażenia, gesty sprawiają przyjemność niemal fizjologiczną. Nawet kiedy piszę, to po trochu mówię, bo słyszę, co piszę. […]

Lubię mówić, zwłaszcza lubię mówić o mówieniu. […] To dobry, zawsze aktualny temat. Ilu ja wywiadów udzieliłem na temat języka! I, jeśli będzie trzeba, jeszcze poudzielam. Choć nie zawsze i nie wszystkim podoba się, co mówię. Słuchają i czytają mnie głównie ludzie interesujący się językiem, a wśród nich jest wielu purystów². Zatem przede wszystkim jestem krytykowany za nadmierną tolerancyjność.

Istotnie, jeśli są jakieś formy równoprawne w języku polskim, jakieś dwa wzorce odmiany – cieszę się. Lubię, że są postaci i postacie, że to, że będzie padać jest równie prawdopodobne jak to, że będzie padało. Lubię językowe nielogiczności i to, że okręt podwodny jest częściej jednak w wodzie niż pod wodą; […] że choć raczej najpierw jeden, potem drugi, to jednak jeden za drugim; że miejsce siedzące nie siedzi. Dopuszczam cofanie się w tył i wracanie z powrotem, akceptuję realne fakty, a nawet słuszne racje. Jestem rzecznikiem większej połowy, świadom, że jest zawsze bardziej prawdopodobna niż idealnie równa z tą drugą, mniejszą. Może ta tolerancja trochę wygodnicka, ale zgodna z moim ludzkim charakterem i, co ważniejsze, z duchem języka – takim, jak go pojmuję. […]

Pokaż cały tekst

Myślę o języku jako językoznawca, ale myślę też o nim jako człowiek mówiący. I myślę, że jest tak. Najpierw jest świat. Potem go poznaję różnymi zmysłami. Poznaję go, więc o nim myślę. Ta myśl powinna do niego pasować. Gdyby świat zaczął się dopasowywać do myśli, byłoby niedobrze. Wtedy to ja zacząłbym nie pasować do świata, tylko że o tym bym nie wiedział.

Więc myśl pasuje do świata. Jest tak, jak myślę, że jest […]. A wiem, jak jest, kiedy mogę rozpoznać, co jest, a rozpoznaję, co jest, kiedy mogę to nazwać. Niektóre nazwy już znam, innych się domyślam, inne poznaję. Jeszcze inne mogę wymyślić sam.

Myślę, wyobrażam sobie trzy warstwy: jedna to świat, druga to pasujące do niego myślenie, a trzecia to pasujący do tego myślenia (a przez to i do świata) język. I, oczywiście, wiem, że samo myślenie należy do świata, a i język też.

Na podstawie: Jerzy Bralczyk, Mój język prywatny. Słownik autobiograficzny, Warszawa 2004.

¹ Verba volant – fragment łacińskiej sentencji verba volant, scripta manent – słowa ulatują, to, co zostało napisane, pozostaje.

² Purysta – osoba przesadnie dbająca o czystość języka.

Polecenie

3 punkty

Napisz streszczenie tekstu Jerzego Bralczyka Mój język prywatny, liczące 40–60 wyrazów.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Jerzy Bralczyk porusza temat własnego stosunku do języka, zwłaszcza mówionego. Podkreśla, że język jest jego pasją oraz że powinien odzwierciedlać porządek świata i zgodny z tym światem porządek myśli. Jako językoznawca deklaruje akceptującą postawę wobec zjawisk językowych, które są często uważane za niewłaściwe. [43 wyrazy]

Uwaga: Jako określenie tematu tekstu dopuszcza się uogólnienie: stosunek człowieka do języka.

Schemat punktowania

3 pkt

ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba wyrazów.

2 pkt

ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.

1 pkt

ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia.

0 pkt

inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.