Zadanie 12, matura czerwiec 2022, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Teksty do zadania
Tekst 2.
Bogumiła Kaniewska, Anna Legeżyńska, Piotr Śliwiński
Plotki wśród narodowych symboli
Wesele to jeden z wielkich dramatów narodowych. Pozornie zatem roztańczona bronowicka chata stanowi tylko tło wydarzeń dramatu, rozprawy z polskimi mitami, gorzkiego rozliczenia ze złudą własnej mocy. W istocie jednak sens Wesela nie wyczerpuje się na płaszczyźnie refleksji nad polskością, jest to utwór wielowarstwowy, porozumiewający się z odbiorcą wieloma konwencjami i językami. […] Wyspiański snuje równocześnie kilka opowieści. Pierwsza z nich opowiada o chłopsko-inteligenckim weselu, które – zgodnie z polskim obyczajem – zmieniło się w polityczno-narodową dysputę: osoby dramatu stawałyby się wówczas upostaciowanymi ideami, personifikacjami argumentów i poglądów […].
Jest to też przypowieść o narodzie marzącym o niepodległości i własnoręcznie rujnującym te marzenia – bo nigdy nie wystarcza mu siły i szlachetności na ich zrealizowanie. […] Dotkliwa diagnoza polskiej rzeczywistości zawiera w sobie także, charakterystyczny dla twórczości Stanisława Wyspiańskiego, dialog z romantycznymi wizjami Polski i Polaków: Wernyhora jest posłańcem tamtej epoki, cytatem z romantycznej poezji […], uosobieniem tej idei, którą przekazuje na przykład finał Pana Tadeusza, a wyrażonej wprost przez Krasińskiego w Psalmach przyszłości:
Pokaż cały tekst
Jeden tylko, jeden cud:
Z szlachtą polską polski lud.
Jednak ani treść, ani znaczenie Wesela nie ograniczają się do tej płaszczyzny. Równie ważna i nie mniej fascynująca jest zawarta w tym dramacie gawęda o młodopolskich modach i obyczajach, sprzężona z barwnym obrazem Krakowa przełomu wieków. Rysowane zaledwie kilkoma kreskami postaci składają się na interesującą mozaikę obyczajową zaprawioną ironią czy nawet drwiną. Ciekawe, że przedstawione postaci to zarazem indywidualności, jak i reprezentanci pewnych typów czy postaw rozpowszechnionych ówcześnie. Pan Młody stanowi zatem złośliwy portret gaduły, Lucjana Rydla, a przy tym błyskotliwe studium młodopolskiej chłopomanii. Poeta – Kazimierz Tetmajer – zawsze gotów do intelektualnego flirtu – to kwintesencja modernistycznego artysty-dekadenta i dandysa, a Nos – kawiarnianego cygana³ […]. Są tu młode panny ciekawe świata i strzegąca ich Radczyni, wyniosła i zdystansowana wobec tłoczącej się wokół „ciżby”. Personalny klucz do Wesela jest ogólnie znany […]. Nawet jednak bez niego widz czy czytelnik zostaje wprowadzony w niepowtarzalną atmosferę epoki.
Nad tym obyczajowym obrazkiem nadbudowuje się kolejna historia o mocy sztuki zdolnej ożywić to, co martwe, przywrócić to, co przeszłe. Głównym bohaterem tak czytanego dramatu jest słomiany Chochoł, którego na wesele zapraszają Państwo Młodzi. To on przywodzi za sobą „Osoby Dramatu”, duchy przeszłości ze snów i marzeń. Chochoł jest postacią symboliczną i nie przypadkiem pojawia się tuż po scenach rozważań nad poezją. Słomiana kukła, kryjąca w sobie żywą różę, dysponuje niezwykłą mocą – przemienia obyczajowy obrazek w narodowe misterium. Sztuka kryje w sobie moc przemiany, ale i niebezpieczeństwo pustki – wielu spośród weselnych gości to artyści. Różnie oceniani. Pan Młody i Nos, choć przedstawieni z sympatią, reprezentują tych artystów, którzy hołdują przede wszystkim pozie, modzie, biernie przejmowanym wzorom. Inaczej jest w przypadku Poety i jego rozmówczyni, Racheli, poszukujących prawdziwego piękna, finezji, liryki. To tych dwoje, autentycznie zafascynowanych fantastyczną krainą poezji, prowokuje zaproszenie Chochoła. Są zatem nieświadomymi inspiratorami całego zamieszania.
[…]
Wszystkie te, niezwykle precyzyjnie splecione ze sobą opowieści, dopełniają się i łączą – a przecież i one nie wyczerpują bogactwa sensów utworu.
Na podstawie: Bogumiła Kaniewska, Anna Legeżyńska, Piotr Śliwiński, Literatura polska XX wieku, Poznań 2005.
³ Odniesienie do cyganerii artystycznej, czyli nieformalnego ugrupowania zazwyczaj młodych artystów, zbuntowanych przeciw przyjętym obyczajom i dominującym formom życia artystycznego.
Polecenie
2 punktyKażdemu z podanych zdań (A–C) przyporządkuj jedną funkcję (wybraną spośród 1–4), jaką pełni ono w tekście Plotki wśród narodowych symboli. Wpisz odpowiedni numer do kolumny tabeli.
| Zdanie | Funkcja w tekście | |
|---|---|---|
| A. | Pan Młody stanowi zatem złośliwy portret gaduły, Lucjana Rydla, a przy tym błyskotliwe studium młodopolskiej chłopomanii. | |
| B. | Są zatem nieświadomymi inspiratorami całego zamieszania. | |
| C. | Jednak ani treść, ani znaczenie „Wesela” nie ograniczają się do tej płaszczyzny. |
Funkcja w tekście
1. Zilustrowanie postawionej tezy przykładem.
2. Wprowadzenie polemiki.
3. Wprowadzenie nowego wątku do rozważań.
4. Sformułowanie wniosku.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
A – 1
B – 4
C – 3
Schemat punktowania
trzy poprawne przyporządkowania.
dwa poprawne przyporządkowania.
jedno poprawne przyporządkowanie lub odpowiedź niepoprawna, albo brak odpowiedzi.