Zadanie 8, matura czerwiec 2021, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Ryszard Przybylski
Słowo i milczenie Bohatera Polaków. Studium o „Dziadach”
Każda ludzka działalność była dla romantyka niejednoznaczna i fragmentaryczna. Świat był dla romantyków wiecznie otwarty. Fragmentaryczność i ciągła otwartość stanowiły cechę poznania i dlatego poeta, który tworzył tego rodzaju kompozycje, co Dziady, przekształcał jedynie prawa rządzące myśleniem w zasadę kompozycyjną własnego dzieła.
Kompozycja Dziadów jest więc dziełem romantycznej świadomości, która nieukończenie uważała za cechę wszelkiej aktywności umysłu. Mickiewicz wiedział, że nie tworzył „całości organicznej”, formy wykończonej i zamkniętej, ale przecież upierał się, że Dziady są utworem jednolitym.
Po pierwsze, główna idea utworu. „Wiara we wpływ świata niewidzialnego, niematerialnego – pisał Mickiewicz – na sferę ludzkich myśli i działań jest ideą macierzystą poematu polskiego; rozwija się ona stopniowo w poszczególnych częściach dramatu, przyjmując różne kształty, podług różnicy miejsca i czasu”.
Po drugie, „pewną jednolitość” nadaje Dziadom „tajemnicza osobistość przechodząca przez cały dramat”. Tworząc ją, Mickiewicz wykorzystał kilka faktów ze swego życia. Jest to jednak – jak pisał – „postać urojona”, która, jak łatwo zauważyć, w każdym kolejnym fragmencie objawia się w innym przeistoczeniu. Aby podkreślić, że ta wymyślona postać literacka, mimo wszystkich swych różnorodnych wcieleń, imion i tytułów, jest tą samą „tajemniczą osobistością”, będę ją czasem nazywał Bohaterem Polaków. Ponieważ wpływ Dziadów na życie naszego narodu był i jest nadal ogromny, każdy przyzna, że nazwa ta jest właściwa.
Pokaż cały tekst
Dziady są więc utworem jednolitym, zawsze otwartym, który nigdy nie stanie się „całością organiczną”. Całość romantycznej formy otwartej jest jednak zawsze „wielowariantowa, alinearna” i przede wszystkim składa się z kolejnych objawień, kolejnych epifanii. Jest to nie tyle „całość w wycinkach”, ile szereg fragmentów, które razem składają się na wizję, zawsze wieloznaczną, chociaż nie bezsensowną. Ale czytanie części poza tą otwartą, bo otwartą, wszelako formą musi prowadzić do pomyłek już na pierwszym literalnym poziomie. Poza nią każdy fragment arcydramatu jest żałosny, kaleki, odarty z mądrości, która promieniuje na niego z tej nieorganicznej całości.
Czytanie formy otwartej jest bardzo szczególne. Wszystkie znaczenia, sensy i syntezy, które powstają w czasie lektury, są w jakiś sposób zawieszone. Każdy następny fragment może wywrócić najbardziej skrupulatne ustalenia. Rzucić nowe światło na poprzednie. Śmierć autora nie likwiduje tego zawieszenia. Przeciwnie. Po zgonie twórcy dzieło fragmentaryczne nigdy nie stanie się „organiczną całością”. Dlatego, chociaż ograniczone, Dziady są teraz ciągle otwarte. Chociaż niedokończone, są nieodwołalnie całkowite. Są po prostu przejawem wiecznego n i e d o.
Na podstawie: Ryszard Przybylski, Słowo i milczenie Bohatera Polaków. Studium o „Dziadach”, Warszawa 1993.
Polecenie
3 punkty8.1. Wyjaśnij, czemu służy użycie przez Ryszarda Przybylskiego wielkich liter w nazwie Bohater Polaków.
8.2. Na podstawie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza uzasadnij słuszność stwierdzenia, że nazwa Bohater Polaków jest właściwa. Odpowiedź zilustruj sytuacją z tej lektury.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
8.1.
• Użycie wielkich liter sprawia, że zyskujemy dla bohatera nowe imię, będące nazwą własną: Bohater Polaków.
• Sprawia, że Bohater Polaków staje się nazwą własną.
• Oznaczenie wielkości w sensie wielkiego bohatera, wielkiego wpływu, wielkiego ideału – wielkości postaci odpowiadają wielkie litery w nazwie.
• Użycie wielkich liter podkreśla znaczenie postaci/nadaje rangę postaci.
8.2.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 2 p.:
• Bohater „Dziadów” cz. III, który zmienia w dramacie imię z Gustawa na Konrada, urasta do rangi zbawcy narodu, zatem nazwa Bohater Polaków czyni z niego postać godną uwagi i bardzo ważną dla Polaków, bo wiążą się z nią nadzieje na odzyskanie wolności.
• „Dziady” cz. III mają duże znaczenie dla Polaków. To dramat, który ukazywał bohaterskie męczeństwo narodu polskiego w walce o niepodległość ojczyzny: prześladowania i zsyłki młodzieży polskiej zrzeszonej w tajnych organizacjach patriotycznych, np. scena w więziennej celi i opowieści Sobolewskiego o wywózkach studentów ze Żmudzi na Sybir / o śmierci Wasilewskiego.
Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 p.:
• Ta nazwa jest właściwa, ponieważ „Dziady” cz. III miały pozytywny wpływ na Polaków ze względu na ukazane w nich idee patriotyczno-niepodległościowe.
Schemat punktowania
łącznie: 1 pkt za 8.1 i 2 pkt za 8.2.
8.1: poprawne wyjaśnienie.
8.1: odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
8.2: poprawne uzasadnienie na podstawie Dziadów cz. III zilustrowane sytuacją z tej lektury.
8.2: poprawne uzasadnienie na podstawie Dziadów cz. III – uogólniające, bez przywołania sytuacji z tej lektury.
8.2: odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.