Zadanie 1.1
Wyjaśnij, biorąc pod uwagę stężenia substancji po obydwu stronach błony komórkowej, na czym polega związek aktywnego transportu jonów sodu na zewnątrz komórki z transportem glukozy do wnętrza komórki
- Materiał graficzny
Matura z biologii, czerwiec 2015
W bazie 54 zadania z tego arkusza, razem 60 punktów, każde z kluczem CKE i schematem punktowania. Najwięcej zadań sprawdza: Translacja i modyfikacje białek (6), Organizmy transgeniczne i GMO (3), Dobór naturalny i jego rodzaje (3).
Dodaj cały arkusz do zestawuZadanie 1.2
Spośród wymienionych cząsteczek (A–D) zaznacz te, które są transportowane ze światła jelita do wnętrza komórek nabłonka jelita w sposób analogiczny do przedstawionego na schemacie. A. aminokwasy B. białka proste C. dwucukry D. kwasy tłuszczowe
- Materiał graficzny
Zadanie 2.1
Wybierz spośród A–D i zaznacz te dwa etapy powstawania rybosomów, które zachodzą w jądrze komórkowym eukariontów. A. synteza rRNA B. synteza białek rybosomowych C. składanie białek i rRNA w duże i małe podjednostki rybosomów D. łączenie się małej i dużej…
Zadanie 2.2
Na podstawie tekstu określ, jaki wpływ na proces translacji będzie miała gentamycyna
Zadanie 2.3
Wyjaśnij, jaki wpływ na metabolizm bakterii będzie miało dodanie gentamycyny do pożywki, na której hodowane są bakterie
Zadanie 2.4
Podaj przykład organellum komórki eukariotycznej, które zawiera rybosomy podobne do bakteryjnych
Zadanie 3.1
Uzasadnij, że insulina jest białkiem mającym strukturę IV-rzędową
- Materiał graficzny
Zadanie 3.2
Przyporządkuj wszystkie wymienione poniżej informacje (1–4) do dwóch kategorii: I – czynniki stymulujące wydzielanie insuliny i II – skutki działania insuliny. Zapisz ich numery w odpowiednich kolumnach tabeli. 1. wysoki pozom glukozy we krwi 2. prawidłowy…
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 3.3
Określ, czy insulina jest hormonem pobudzającym w komórkach mięśni i wątroby reakcje anaboliczne, czy – kataboliczne. Odpowiedź uzasadnij
- Materiał graficzny
Zadanie 3.4
Wyjaśnij, dlaczego gen człowieka, warunkujący wytwarzanie insuliny musi być przed wprowadzeniem do komórek bakterii odpowiednio przygotowany, aby uległ w nich prawidłowej ekspresji
- Materiał graficzny
Zadanie 3.5
Określ, czy zmodyfikowane bakterie Escherichia coli wykorzystywane do wytwarzania insuliny ludzkiej są organizmami transgenicznymi. Odpowiedź uzasadnij
- Materiał graficzny
Zadanie 3.6
Wykaż, że podawanie człowiekowi choremu na cukrzycę insuliny typu ludzkiego produkowanej przez bakterie ma mniejsze skutki uboczne niż długotrwałe podawanie insuliny zwierzęcej
- Materiał graficzny
Zadanie 4.1
Zaznacz hipotezę badawczą, którą potwierdzają wyniki powyższego doświadczenia. A. Oporność badanego gatunku bakterii na penicyliny zależy od szczepu bakterii. B. Oporność badanego gatunku bakterii na penicyliny zależy od dawki antybiotyku. C. Oporność badanego…
- Materiał graficzny
Zadanie 4.2
Podaj oznaczenie literowe antybiotyku, 1. który hamuje wzrost obydwu szczepów bakterii: , 2. na który obydwa szczepy bakterii są oporne:
- Materiał graficzny
Zadanie 5.1
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Dojrzały sporofit paprotki zwyczajnej żyje w połączeniu z przedroślem. P F 2. Gametofit paprotki zwyczajnej jest obupłciowy. P F 3. Gamety…
- Materiał graficzny
Zadanie 5.2
Uzasadnij, że stwierdzenie „Rozmnażanie się paprotki zwyczajnej przez zarodniki można określić jako klonowanie” jest nieprawdziwe
- Materiał graficzny
Zadanie 6.1
Który z opisanych na rysunku elementów budowy każdego z nasion zawiera największą ilość materiałów zapasowych. Podaj jego nazwę oraz wskaż jego ploidalność (1n, 2n lub 3n). A1n / 2n / 3n B.…
- Materiał graficzny
Zadanie 6.2
Uzasadnij, że woda jest czynnikiem niezbędnym w procesie kiełkowania nasion
- Materiał graficzny
Zadanie 7.1
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Owadomorki rozmnażają się bezpłciowo przez zarodniki konidialne. P F 2. Rozmnażanie płciowe owadomorków służy wytworzeniu ich form…
Zadanie 7.2
Odwołując się do cech owadomorków, przedstaw ich możliwe wykorzystanie w gospodarce człowieka
Zadanie 8.1
Na podstawie wykresów określ kierunek dyfuzji tlenu – A lub B – pomiędzy hemolimfą a pracującymi mięśniami tarki mięczaka. Odpowiedź uzasadnij. A. hemolimfa → mięśnie tarki B. mięśnie tarki → hemolimfa Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 8.2
Wyjaśnij, dlaczego u owadów nie ma barwników oddechowych w hemolimfie
- Materiał graficzny
Zadanie 9.1
Na podstawie danych z tabeli narysuj wykres liniowy, ilustrujący wzrost liczby gatunków odpornych na przynajmniej jeden insektycyd na przestrzeni lat 1910–1990.
Zadanie 9.2
Wyjaśnij, dlaczego wielokrotne stosowanie danego insektycydu zwiększa szanse na upowszechnienie się wśród owadów odporności na ten insektycyd
Zadanie 9.3
Wyjaśnij, dlaczego insektycydy mogą mieć szkodliwy wpływ na stan zdrowia organizmów zajmujących wyższe poziomy troficzne
Zadanie 10.1
Wyjaśnij dlaczego zarastanie (zalesianie) łąk górskich zagraża występowaniu niepylaka apollo
Zadanie 10.2
Obecnie w Tatrzańskim Parku Narodowym na łąkach górskich znów pasą się owce. Wykaż znaczenie decyzji o wypasaniu owiec na tych łąkach dla stworzenia niepylakowi apollo odpowiednich warunków rozwoju
Zadanie 10.3
Podaj nazwę stadium rozwojowego owadów, które jest charakterystyczne wyłącznie dla przeobrażenia zupełnego, i określ jego rolę w rozwoju owada
Zadanie 11.1
Podaj nazwę procesu, dzięki któremu tlen z wody przepływającej przez skrzela przedostaje się do krwi
- Materiał graficzny
Zadanie 11.2
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Zasada przeciwprądu polega na tym, że kierunek przepływu wody przez blaszki skrzelowe i kierunek przepływu krwi w naczyniach włosowatych…
- Materiał graficzny
Zadanie 12.1
Na podstawie tekstu podaj dwie cechy żmii zygzakowatej, które umożliwiają jej zamieszkiwanie w chłodnych strefach klimatycznych. Uzasadnij znaczenie adaptacyjne każdej z tych cech. 12
Zadanie 12.2
Wyjaśnij, w jaki sposób działa w organizmie surowica odpornościowa podana osobie ukąszonej przez żmiję
Zadanie 12.3
Określ, jaką odporność uzyskuje człowiek po podaniu surowicy odpornościowej – z poniższych par wypisz po jednym właściwym określeniu. bierna/czynna nabyta/wrodzona naturalna/sztuczna nieswoista/swoista
Zadanie 13.1
Podaj główny powód gromadzenia białka u pingwina przed jego pierzeniem się
Zadanie 13.2
Wykaż związek gromadzenia większej ilości tłuszczu u tego pingwina z okresem jego pierzenia się
Zadanie 14.1
Spośród przykładów podstawowego pokarmu karibu podanych w tekście wybierz ten, który nie jest pokarmem roślinnym. Odpowiedź uzasadnij
Zadanie 14.2
Wyjaśnij, dlaczego renifery żyjące na niektórych obszarach włączają do swojej podstawowej diety także poroża innych osobników
Zadanie 15
Na schemacie przedstawiono w sposób uproszczony układ naczyń krwionośnych wątroby. Na podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 1999. Oznacz za pomocą strzałek kierunek przepływu krwi w każdym z trzech naczyń krwionośnych opisanych na schemacie, a…
- Materiał graficzny
- Schemat do uzupełnienia
Zadanie 16.1
Wyjaśnij, jaką funkcję w przepływie krwi przez naczynia żylne pełnią znajdujące się w nich zastawki
- Materiał graficzny
Zadanie 16.2
Wyjaśnij, dlaczego długotrwała praca, której towarzyszy stałe napięcie mięśni kończyn dolnych, np. wielogodzinne stanie w jednym miejscu, może być przyczyną powstawania żylaków
- Materiał graficzny
Zadanie 17.1
Uzupełnij zdania opisujące regulację poziomu jonów wapnia we krwi. Podkreśl właściwe określenia wybrane spośród zapisanych w nawiasach tak, aby otrzymać poprawną informację. Spadek poziomu jonów wapniowych we krwi powoduje (kalcytonina / parathormon). Jeżeli…
Zadanie 17.2
Wyjaśnij związek między niedoborem witaminy D3 w organizmie człowieka a podwyższonym ryzykiem wystąpienia osteoporozy
Zadanie 17.3
Wykaż związek między niedoborem witaminy D3 w organizmie człowieka a coraz powszechniejszym używaniem kremów z filtrem UV
Zadanie 18.1
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. Hipercholesterolemia jest chorobą genetyczną uwarunkowaną przez allel dominujący. P F 2. Przyczyną hipercholesterolemii jest mutacja…
Zadanie 18.2
Chora na FH kobieta, która jest w ciąży, ma zdrowego ojca i zdrowego męża. Oblicz prawdopodobieństwo, że dziecko urodzone przez nią będzie zdrowym chłopcem. Zaproponuj oznaczenia zmutowanego i prawidłowego allelu, podaj genotypy rodziców i zapisz krzyżówkę…
Zadanie 18.3
Wykaż związek między wysokim poziomem cholesterolu we krwi a zwiększonym ryzykiem wystąpienia zawału serca
Zadanie 19.1
Uzupełnij schemat – zapisz sekwencję nukleotydów na fragmencie nici DNA, który był matrycą do transkrypcji przedstawionego fragmentu mRNA.
- Materiał graficzny
Zadanie 19.2
Korzystając z tabeli kodu genetycznego, wpisz w zaznaczone pola na schemacie nazwy aminokwasów zakodowanych w przedstawionym fragmencie.
- Materiał graficzny
Zadanie 19.3
Podaj nazwę wiązania oznaczonego na schemacie literą X
- Materiał graficzny
Zadanie 20.1
Określ, która z informacji przedstawia kolejne etapy prowadzące do wytworzenia odporności u człowieka przez szczepionki DNA. A. DNA kodujące antygen → translacja → transkrypcja → antygen → różnicowanie limfocytów T i B → komórki pamięci B. DNA kodujące antygen…
Zadanie 20.2
Wyjaśnij, dlaczego szczepionki DNA nie są skuteczne, jeżeli są zaprojektowane dla antygenów naturalnie zawierających reszty cukrowe
Zadanie 21.1
Przyporządkuj zamieszczone poniżej opisy rozkładów cech w populacjach (A–C) do rodzajów doboru (I–III), pod których presją były te populacje. A. W populacji zięb zamieszkujących te same wyspy Galapagos, dotkniętych suszą, pojawiły się zięby cienkodziobe i…
Zadanie 21.2
Na podstawie opisu C, wykaż związek między zwiększeniem rozmiarów ciała niedźwiedzi jaskiniowych a ich adaptacją do niskiej temperatury otoczenia w okresach zlodowaceń
Zadanie 22
Celem modyfikacji prowadzonych na roślinach użytkowych jest uzyskanie dzięki nim jak największych korzyści, np. ekonomicznych. Niektóre nowo wytworzone odmiany roślin transgenicznych są już odporne na niekorzystne warunki środowiska, np. mróz czy wysokie…