Zacznij za darmoZacznij

Baza wiedzy · matura

Gips, gips palony i woda gipsowa na maturze z chemii

Gips to dwuwodny siarczan(VI) wapnia, CaSO4·2H2O. Ogrzewany traci część wody i przechodzi w gips palony 2CaSO4·H2O, który po zmieszaniu z wodą twardnieje, odtwarzając gips. Woda gipsowa to nasycony roztwór siarczanu(VI) wapnia, czyli źródło jonów siarczanowych(VI) w zadaniach.

Sprawdzone 18 października 2026

Co trzeba umieć

  • Hydraty: gips CaSO4·2H2O, gips palony (półwodny) 2CaSO4·H2O, anhydryt CaSO4. Zadania często każą policzyć procent masowy wody w hydracie albo ubytek masy przy prażeniu.
  • Twardnienie: 2CaSO4·H2O + 3H2O → 2(CaSO4·2H2O); dlatego gips palony służy do odlewów i opatrunków.
  • Woda gipsowa: siarczan(VI) wapnia jest trudno rozpuszczalny, ale jego nasycony roztwór zawiera jony Ca2+ i SO4 2−; z jonami Ba2+ daje biały osad BaSO4.
  • Skały gipsowe: osady chemiczne powstające przy odparowaniu wody morskiej.
  • Twardość wody: siarczany wapnia i magnezu powodują twardość trwałą, której nie usuwa się gotowaniem.

Typowe pułapki

  • Mylenie gipsu palonego z wapnem palonym (CaO).
  • Liczenie masy molowej hydratu bez wody krystalizacyjnej.

Zadania z matury

  1. 1.Zadanie 12, czerwiec 2026Przeprowadzono doświadczenie, w którym próbkę stałego hydratu o wzorze CuSO4 ⋅ 5 H2O – zdjęcie A – zważono i poddano…
  2. 2.Zadanie 15, czerwiec 2026W reakcji syntezy tiosiarczanu sodu z 1,26 g bezwodnego siarczanu(IV) sodu i nadmiaru siarki powstało 2,48 g uwodnionego…
  3. 3.Zadanie 23.2, maj 2026Kwas bursztynowy ogrzewany w wysokiej temperaturze ulega dehydratacji. Podczas tej reakcji jedna cząsteczka kwasu traci jedną…
  4. 4.Zadanie 9.1, maj 2026Zbudowano ogniwo galwaniczne, którego siła elektromotoryczna (SEM) w temperaturze 298 K była równa 1,084 V. Ogniwo składało się…
  5. 5.Zadanie 19.1, czerwiec 2025Pierwszy etap dehydratacji alkoholu w obecności stężonego kwasu siarkowego(VI) można opisać równaniem:…
  6. 6.Zadanie 19.2, czerwiec 2025Napisz wzór strukturalny karbokationu, który powstaje w drugim etapie dehydratacji propan-2-olu. We wzorze zaznacz ładunek dodatni…
  7. 7.Zadanie 19.3, czerwiec 2025Przeprowadzono reakcję dehydratacji butan-1-olu. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) produktu głównego dehydratacji butan-1-olu…
  8. 8.Zadanie 10, maj 2024Oblicz, jaki procent masy otrzymanego roztworu stanowi masa chlorku manganu(II). Załóż, że objętość roztworu się nie zmieniła.…29%wykonalność
  9. 9.Zadanie 17, czerwiec 2023Oblicz, ile gramów Na2S2O3 ⋅ 5 H2O wykrystalizuje po ochłodzeniu roztworu. W temperaturze 20 °C rozpuszczalność…
  10. 10.Zadanie 15, maj 2023Wykonaj obliczenia i napisz wzór opisanego hydratu chlorku wapnia. Wzór hydratu: 25%wykonalność

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Jaki jest wzór gipsu i gipsu palonego?

Gips: CaSO4·2H2O. Gips palony: 2CaSO4·H2O.

Co to jest woda gipsowa?

Nasycony wodny roztwór siarczanu(VI) wapnia.

Czytaj dalej