Zadanie 1.1
Uzupełnij tabelę – wpisz w puste komórki właściwe informacje.
- Tabela do uzupełnienia
Matura z biologii, maj 2024
W bazie 46 zadań z tego arkusza, razem 60 punktów, każde z kluczem CKE i schematem punktowania. Najwięcej zadań sprawdza: Białka (3), Cechy grup roślin lądowych (3), Dziedziczenie jedno- i wielogenowe (3). Najtrudniejsze według raportu CKE: zadanie 2, średni wynik zdających 11%.
Dodaj cały arkusz do zestawuZadanie 1.2
Do każdej z poniższych struktur białkowych przyporządkuj właściwy opis wybrany spośród A–D. Wpisz litery w wyznaczone miejsca. Struktura I-rzędowa: Struktura II-rzędowa: Struktura III-rzędowa: A. Jest to…
Zadanie 2
Do komórek zainfekowanych przez retrowirusy, których materiał genetyczny stanowi jednoniciowy RNA, jest wprowadzany enzym – odwrotna transkryptaza. Na poniższym schemacie przedstawiono model strukturalny odwrotnej transkryptazy ludzkiego wirusa niedoboru…
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 3.1
Przedstaw korzyść, jaką odnoszą samice świetlików Photuris lugubris dzięki umiejętności wabienia swoich ofiar.
Zadanie 3.2
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały wykorzystanie lucyferyny i lucyferazy. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. Testy wykorzystujące lucyferynę i lucyferazę świetlików w wykrywaniu mikroorganizmów opierają się na…
Zadanie 3.3
Podaj nazwę tego narządu układu oddechowego świetlików, który odpowiada za doprowadzenie tlenu bezpośrednio do komórek ich ciała.
Zadanie 4
Potencjał czynnościowy to krótko trwająca depolaryzacja błony neuronu i związana z nią repolaryzacja – powrót do stanu spoczynkowego. Na poniższym wykresie przedstawiono zmiany przewodnictwa jonów Na+ i K+, towarzyszące fazom depolaryzacji i…
- Materiał graficzny
Zadanie 5.1
Określ, które z poniższych modyfikacji składu chemicznego lipidów błony komórkowej stanowią adaptację do życia w niskiej temperaturze. Zaznacz T, jeśli modyfikacja jest adaptacją do życia w niskiej temperaturze, albo N – jeśli nią nie jest.
- Tabela do uzupełnienia
Zadanie 5.2
Podaj nazwę aminokwasu niezbędnego do wytworzenia mostków disiarczkowych, stabilizujących strukturę przestrzenną białek bakterii termofilnych.
Zadanie 5.3
Wykaż, że stabilność cząsteczek rRNA i tRNA bakterii termofilnych zwiększa się wraz ze wzrostem zawartości w ich cząsteczkach par zasad GC kosztem zawartości par zasad AU.
Zadanie 5.4
Określ, która grupa organizmów – psychrofile czy termofile – stanowi źródło polimeraz DNA wykorzystywanych do PCR. Odpowiedź uzasadnij.
Zadanie 5.5
Która cecha występuje u bakterii – organizmów prokariotycznych? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. obecność mitochondriów B. rybosomy o współczynniku sedymentacji równym 80S C. chityna jako główny składnik ściany komórkowej D. translacja…
Zadanie 6.1
Na podstawie przedstawionych informacji wykaż, że dojrzały sporofit bezlistu pozyskuje związki organiczne niezależnie od gametofitu, z którego wyrasta.
- Materiał graficzny
Zadanie 6.2
Określ, czy gametofit bezlistu jest rośliną jednopienną, czy – dwupienną. Odpowiedź uzasadnij.
- Materiał graficzny
Zadanie 6.3
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały przemianę pokoleń mchów. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. Gametofity męskie mchów są (haploidalne / diploidalne) i wytwarzają plemniki zapładniające komórki jajowe, wytworzone w…
- Materiał graficzny
Zadanie 7
Na poniższym schemacie przedstawiono przekrój podłużny przez nasiono tytoniu (Nicotiana). Literami A–D oznaczono cztery różne struktury. Na podstawie: www.seedbiology.de/structure.asp; Z. Podbielkowski, Rozmnażanie się roślin, Warszawa 1972. Która ze struktur…
- Materiał graficzny
- Schemat do uzupełnienia
Zadanie 8.1
Na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia sformułuj wniosek dotyczący żywotności nasion buka zwyczajnego.
- Materiał graficzny
Zadanie 8.2
Podaj nazwę oraz określ funkcję tej struktury siewki buka zwyczajnego, którą oznaczono literą X na zdjęciu. Nazwa: Funkcja:
- Materiał graficzny
Zadanie 9.1
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały budowę łodygi lipy. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. Na zdjęciu widoczna jest tkanka okrywająca – (skórka / korkowica), powstająca w wyniku działania (merystemu wierzchołkowego /…
- Materiał graficzny
Zadanie 9.2
Wykaż, że tkanka okrywająca przedstawiona na zdjęciu pełni funkcje ochronne. W odpowiedzi uwzględnij jedną cechę budowy tej tkanki widoczną na zdjęciu.
- Materiał graficzny
Zadanie 10.1
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Na drzewie filogenetycznym literą X oznaczono wykształcenie A. płuc. B. błon płodowych. C. gruczołów mlecznych. D. kończyn typu lądowego.
- Materiał graficzny
Zadanie 10.2
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące ewolucji kręgowców są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 11
Na poniższym schemacie przedstawiono rozmieszczenie wybranych gruczołów układu dokrewnego w organizmie człowieka. Na podstawie: J. Chlebińska, Anatomia i fizjologia człowieka, Warszawa 1981. Uzupełnij tabelę – wpisz w puste komórki oznaczenia literowe…
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 12.1
Wyjaśnij, w jaki sposób infekcja rotawirusowa doprowadza do zwiększonej utraty wody. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm osmotycznego zatrzymywania wody w treści jelitowej oraz mechanizm osmotycznego wydzielania wody do treści jelitowej.
Zadanie 12.2
Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby w poprawny sposób opisywało wpływ znacznego odwodnienia na układ krwionośny. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. W wyniku znacznego odwodnienia organizmu objętość osocza (spada / wzrasta), a więc serce musi bić…
Zadanie 12.3
Wyjaśnij, dlaczego obniżenie tempa metabolizmu przy niskim stężeniu glukozy we krwi zwiększa szanse przeżycia chorego ssaka.
Zadanie 12.4
Na podstawie przedstawionych informacji podaj przyczynę nietolerancji mleka występującej u dzieci po przebytym zakażeniu rotawirusem.
Zadanie 13.1
Podaj nazwę przykładowego ludzkiego hormonu zawierającego jod.
Zadanie 13.2
Wyjaśnij, dlaczego w razie długotrwałego niskiego poziomu jodu w organizmie poziom hormonu tyreotropowego (TSH) jest podwyższony. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm sprzężenia zwrotnego ujemnego.
Zadanie 14.1
Określ gromadę stawonogów, do której należy B. phoenicis. Odpowiedź uzasadnij, podając jedną widoczną na zdjęciu cechę budowy świadczącą o przynależności tego gatunku do wybranej gromady. Gromada stawonogów: Cecha budowy:
- Materiał graficzny
Zadanie 14.2
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby w poprawny sposób opisywały nadmierną odpowiedź immunologiczną ludzkiego organizmu na alergeny roztoczy. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. Alergeny zawarte w odchodach roztoczy wiążą się z przeciwciałami klasy…
- Materiał graficzny
Zadanie 15.1
Wykaż, że mitochondria są organellami półautonomicznymi.
Zadanie 15.2
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące chorób mitochondrialnych są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
- Tabela do uzupełnienia
Zadanie 15.3
Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby w poprawny sposób opisywało konsekwencje metaboliczne choroby mitochondrialnej u ludzi. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. Niedobór ATP wywołany chorobą mitochondrialną jest sygnałem do wzmożonej (glikolizy /…
Zadanie 16.1
Uzupełnij tabelę – dla każdego z fenotypów brzanki sumatrzańskiej wymienionych w tabeli zapisz wszystkie możliwe genotypy warunkujące dany fenotyp. Zastosuj oznaczenia alleli podane w tekście.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 16.2
Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie podaj oczekiwany rozkład wzoru paskowania wśród potomstwa dwóch podwójnie heterozygotycznych osobników brzanki sumatrzańskiej. Krzyżówka genetyczna:
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 17.1
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2. Cząsteczki tRNA są zbudowane A. z jednej nici, B. z dwóch nici, a w budowie przestrzennej tRNA komplementarne odcinki nici są położone 1. w przeciwnej orientacji. 2. w tej samej orientacji.
- Materiał graficzny
Zadanie 17.2
Określ funkcję pełnioną przez ramię akceptorowe oraz funkcję pełnioną przez antykodon cząsteczki tRNA. Ramię akceptorowe: Antykodon:
- Materiał graficzny
Zadanie 18.1
Jaką sekwencję nukleotydową będzie miał fragment dojrzałego mRNA transkrybowany na podstawie przedstawionej nici matrycowej? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. 5′ UAUUAUACUGCUACGGGCGCACAACGUAUGCCAUGACAAUU 3′ B. 5′…
- Materiał graficzny
Zadanie 18.2
Podaj sekwencję aminokwasową kodowaną przez pierwszy ekson przedstawionego genu. Odpowiedź zapisz od końca aminowego do końca karboksylowego, z wykorzystaniem pełnych nazw aminokwasów lub ich oznaczeń trójliterowych.
- Materiał graficzny
Zadanie 19.1
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Przyczyną przewlekłej białaczki szpikowej jest A. duplikacja. B. inwersja. C. translokacja. D. transkrypcja.
- Materiał graficzny
Zadanie 19.2
Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące mutacji będącej przyczyną przewlekłej białaczki szpikowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 20.1
Wykaż, że osuszanie siedlisk ma negatywny wpływ na liczebność płazów w Polsce.
Zadanie 20.2
Który z dokumentów i form ochrony przyrody reguluje zasady handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. Agenda 21 B. Konwencja o Różnorodności Biologicznej C. Konwencja Waszyngtońska – CITES D. Natura 2000
Zadanie 21.1
Uzupełnij tabelę – wpisz w puste komórki oznaczenia literowe tych prób, które należy porównać, aby zweryfikować poniższe hipotezy.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 21.2
Wyjaśnij, w jaki sposób rzucanie cienia przez krzewy A. dumosa wpływa pozytywnie na przyrost biomasy roślin jednorocznych w warunkach suszy. W odpowiedzi uwzględnij bilans wodny roślin.
- Materiał graficzny