Zadanie 11.2, matura czerwiec 2017, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Ten dramat rozgrywa się w konstelacji Feniksa, w odległości około 326 lat świetlnych od nas. WASP-18 jest gwiazdą o masie 1,24 mas Słońca i promieniu 1,23 promienia Słońca, a więc nieznacznie większą od naszej gwiazdy dziennej. W 2009 r. działający w ramach SuperWASP (Wide Angle Search for Planets) zespół pod kierunkiem prof. Coela Helliera z Keele University odkrył w jej sąsiedztwie intrygującą planetę. WASP-18b to ekstremalny przykład tzw. gorącego jowisza. Masa tej planety ponad dziesięciokrotnie przewyższa masę Jowisza. Niezwykle masywna WASP-18b orbituje z okresem obiegu około 22,6 h w odległości zaledwie około 3,03 mln km od gwiazdy. Między obydwoma obiektami zachodzą więc silne oddziaływania pływowe. Masywna planeta swą grawitacją przyciąga materię wewnątrz gwiazdy, w wyniku czego powstają dwa wybrzuszenia: kierujące się w stronę planety i w stronę przeciwną. Za sprawą tych czynników dochodzi tu najprawdopodobniej do hamowania pływowego – orbitująca planeta traci moment pędu (obliczany względem środka masy układu). Interesujące zachowanie wykazuje też sama gwiazda. Szacowany wiek omawianej gwiazdy (0,5–2 mld lat) lokuje ją w grupie gwiazd młodych. Gwiazdy młode są zwykle bardzo aktywne. Wykazują silne pole magnetyczne i intensywną emisję promieniowania rentgenowskiego, a na ich powierzchniach dochodzi do potężnych rozbłysków. Tymczasem WASP-18 jest bardzo spokojna. Ponadto w jej widmie zaobserwowano wyraźne linie litu. To właśnie młode gwiazdy są bogate w lit.
Na podstawie: Paweł Ziemnicki, Kosmiczni Pan i Pani Smith, „Wiedza i Życie” nr 1, 2015.
Polecenie
1 punktCałkowity moment pędu układu oddziałujących wzajemnie ciał, na które nie działają siły zewnętrzne, jest stały. W tekście jednak czytamy, że „orbitująca planeta traci moment pędu”. Na podstawie przedstawionego artykułu można podać następujące wyjaśnienie tej pozornej sprzeczności:
- ANa gwiazdę WASP-18 wraz z jej planetą działają zewnętrzne siły grawitacji.
- BPlaneta traci moment pędu wraz z wysyłanym przez nią promieniowaniem.
- CGwiazda WASP-18 przejmuje moment pędu tracony przez planetę.
- DPole magnetyczne planety przejęło tracony przez nią moment pędu.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Odpowiedz bezpośrednio w aplikacji
To zadanie może sprawdzić się automatycznie według klucza.
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
C
Schemat punktowania
poprawna odpowiedź.
brak spełnienia powyższego kryterium.
Komentarz. Prawo zachowania momentu pędu dotyczy całego układu planeta–gwiazda. Planeta traci moment pędu, ale gwiazda go przejmuje. Moment pędu całego układu pozostaje zachowany.