O atomie pierwiastka X wiadomo, że:
- 20 spośród wszystkich elektronów w atomie opisanych jest liczbą kwantową ,
- elektrony walencyjne atomu X w stanie podstawowym opisane są dwiema różnymi wartościami pobocznej liczby kwantowej (
- tylko jeden z elektronów walencyjnych jest niesparowany.
Pierwiastek X reaguje z chlorem, w wyniku czego powstaje związek, w którym procentowa masowa zawartość chloru wynosi 45,6 %.
Wykonaj odpowiednie obliczenia i wskaż model, który przedstawia budowę przestrzenną cząsteczki związku pierwiastka X z chlorem.

(Zadanie korzysta z materialu graficznego dostepnego w oryginalnym PDF CKE.)
Z pierwszej informacji wnioskujemy, że pierwiastek X leży w grupie 12 lub w bloku p, w piątym okresie układu okresowego: 20 elektronów opisanych poboczną liczbą kwantową sugeruje całkowite zapełnienie podpowłok (10 elektronów) oraz (10 elektronów). Pierwiastkiem X mogą więc być: Cd, In, Sn, Sb, Te, I, Xe.
Z drugiej informacji wnioskujemy, że elektrony walencyjne atomu X zajmują podpowłokę s () i p (), tak więc pierwiastek ten musi leżeć w bloku p układu okresowego. Skoro liczba elektronów zajmujących podpowłokę p jest większa od liczby elektronów zajmujących podpowłokę s (jest większa od 2), to pierwiastkiem X może być Sb, Te, I lub Xe.
Trzecia informacja pozwala na jednoznaczną identyfikację pierwiastka X: spośród nich tylko atom jodu (konfiguracja walencyjna ) ma dokładnie jeden niesparowany elektron.
Wzór ogólny związku pierwiastka X z chlorem można zapisać jako . Z zawartości procentowej chloru:
Uwzględniając fakt, że atom chloru ma 7 elektronów walencyjnych, rysujemy wzór elektronowy cząsteczki : atom jodu tworzy 3 wiązania sigma z atomami chloru i ma 2 wolne pary elektronowe. Liczba przestrzenna
Model poprawnie przedstawiający budowę przestrzenną cząsteczki (kształt litery T wynikający z bipiramidy trygonalnej z dwiema wolnymi parami w pozycjach ekwatorialnych): model 5.
4 pkt - rozwiązanie zawierające poprawnie zastosowaną metodę prowadzącą do określenia budowy przestrzennej opisanej cząsteczki.
3 pkt - poprawna identyfikacja pierwiastka X, poprawne wyznaczenie wzoru sumarycznego związku pierwiastka X z chlorem, poprawne narysowanie wzoru elektronowego, ale jego błędna interpretacja.
ALBO
- poprawne narysowanie wzoru elektronowego, ale nieprawidłowe określenie budowy przestrzennej opisanej cząsteczki.
2 pkt - poprawna identyfikacja pierwiastka X, poprawne wyznaczenie wzoru sumarycznego związku pierwiastka X z chlorem.
ALBO
- poprawna identyfikacja pierwiastka X, poprawne wyznaczenie wzoru sumarycznego związku pierwiastka X z chlorem, poprawne narysowanie wzoru elektronowego, ale jego błędna interpretacja oraz nieprawidłowe określenie budowy przestrzennej opisanej cząsteczki.
1 pkt - poprawna identyfikacja pierwiastka X.
ALBO
- poprawna identyfikacja pierwiastka X, ale błędne wyznaczenie wzoru sumarycznego związku pierwiastka X z chlorem.
0 pkt - rozwiązanie całkowicie błędne albo brak rozwiązania.
Porównujesz swoje rozwiązanie z kluczem? Maturownik+ oceni je analizą AI, policzy punkty wg schematu i zapisze Twoje błędy w kompendium.
Policz na kartce jak na maturze, odsłoń klucz i porównaj. Potem odhacz, żeby wiedzieć, co masz już za sobą.
ZrobioneOdhaczanie zapisuje się na Twoim koncie, więc wymaga darmowego konta. Zajmuje chwilę i wracasz do tego samego zadania.