Zadanie 15.2, matura maj 2016, fizyka rozszerzona

1 pktobliczeniowetrudne 34%Maj 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Nadanie obiektowi wystarczająco dużej prędkości początkowej (większej od pewnej granicznej wartości zwanej prędkością ucieczki) pozwala mu uwolnić się od Ziemi i odlecieć na dowolnie dużą odległość. Przyciąganie Ziemi nigdy nie zdoła zawrócić takiego obiektu. Mimo że jest to dosyć duża prędkość, to ludzkość zbudowała pojazdy zdolne ją osiągać. Dużo trudniejsza od ucieczki z Ziemi jest ucieczka od Słońca, którego masa jest prawie 336 tys. razy większa od masy Ziemi. Żaden z pojazdów kosmicznych zbudowanych do tej pory przez człowieka nie był w stanie za pomocą własnych silników nadać sobie energii wystarczającej do ucieczki od Słońca. Wiadomo jednak, że kilka wysłanych z Ziemi sond opuściło Układ Słoneczny – przyciąganie Słońca nigdy ich już nie zawróci. Rozpędzenie sondy uzyskano dzięki sprytnemu zaplanowaniu trajektorii lotu, tak aby w odpowiedni sposób przeleciała w pobliżu planety Układu Słonecznego. […]

Mechanizm ten nosi nazwę procy grawitacyjnej lub asysty grawitacyjnej i był wykorzystywany do rozpędzania wielu sond, a niektóre z nich wykorzystywały go kilkakrotnie. Rozważmy sytuację, w której sonda obiega Słońce po orbicie w kierunku przeciwnym do kierunku obiegu planety. Wyobraźmy sobie, że sonda zbliża się do planety. W układzie odniesienia związanym z planetą trajektoria sondy ma w przybliżeniu kształt taki jak na rysunku obok. […]

zakrzywiony tor sondy (ze strzałką kierunku ruchu) przechodzący obok planety; poziomy rząd okręgów oznaczających kolejne położenia planety, przy jednym z nich strzałka kierunku ruchu planety w prawo; podpisy: tor sondy, kolejne położenia planetyPowiększ
zakrzywiony tor sondy (ze strzałką kierunku ruchu) przechodzący obok planety; poziomy rząd okręgów oznaczających kolejne położenia planety, przy jednym z nich strzałka kierunku ruchu planety w prawo; podpisy: tor sondy, kolejne położenia planety

Składowe prędkości sondy prostopadłe do kierunku ruchu planety się nie zmienią, natomiast ulegną zmianie składowe równoległe – w fazie zbliżania od wartości składowej równoległej odejmie się prędkość planety, a w fazie oddalania prędkość planety się do niej doda. W konsekwencji, jeżeli porównamy składową równoległą prędkości sondy przed zbliżeniem i po nim, to będą się one różniły o podwojoną wartość prędkości planety. Uzyskamy zatem to, co chcieliśmy – sonda po zbliżeniu będzie się poruszać szybciej!

Na podstawie: Szymon Charzyński, Proca grawitacyjna, „Delta”, lipiec 2014.

Polecenie

1 punkt

Oblicz, jaką maksymalną prędkość względem Słońca mogłaby osiągnąć sonda początkowo poruszająca się względem niego z prędkością 10 km/s, na skutek zastosowania asysty grawitacyjnej Jowisza, krążącego wokół Słońca z prędkością 13 km/s.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Szukaną prędkość obliczamy z zależności vmax⁡=v+2vJv_{\max} = v + 2v_J. Otrzymujemy

vmax⁡=10 kms+2⋅13 kms=36 kmsv_{\max} = 10\ \mathrm{\frac{km}{s}} + 2 \cdot 13\ \mathrm{\frac{km}{s}} = 36\ \mathrm{\frac{km}{s}}

Schemat punktowania

1 pkt

poprawna metoda rozwiązania i poprawny wynik.

0 pkt

brak spełnienia powyższego kryterium.

Komentarz. Maksymalny przyrost prędkości to 2vJ, gdy sonda zbliża się do planety z przeciwnej strony niż kierunek jej ruchu wokół Słońca.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.