Zadanie 1.2, matura czerwiec 2021, fizyka rozszerzona

4 pktotwarteśrednie (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Z wieży obserwacyjnej wystrzelono małą kulkę. Prędkość v⃗0\vec{v}_0 kulki w chwili początkowej ruchu (t0 = 0) miała kierunek poziomy. Na wykresie poniżej, w układzie współrzędnych (x, y), przedstawiono tor lotu kulki od chwili t0 aż do momentu uderzenia kulki w poziome podłoże.

Przyjmij do obliczeń przyśpieszenie ziemskie g = 9,81 m/s2. W zadaniach 1.1.–1.3. pomiń opory ruchu.

wykres toru lotu kulki w układzie współrzędnych na tle kratki, oś pionowa: y, m, oś pozioma: x, m; obok wektor g skierowany pionowo w dółPowiększ
wykres toru lotu kulki w układzie współrzędnych na tle kratki, oś pionowa: y, m, oś pozioma: x, m; obok wektor g skierowany pionowo w dół

Polecenie

4 punkty

Torem ruchu kulki jest fragment paraboli opisanej równaniem:

y=−0,0125⋅x2+20gdziex∈[0,40]y = -0{,}0125 \cdot x^2 + 20 \qquad \text{gdzie} \qquad x \in [0,40]

Współczynniki liczbowe w tym równaniu wyrażone są (domyślnie) w podstawowych jednostkach układu SI.

Wyprowadź powyższe równanie toru lotu kulki na podstawie równań ruchu rzutu poziomego oraz położenia początkowego i końcowego kulki podczas lotu.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przykładowe rozwiązanie:

Rzut poziomy jest złożeniem dwóch ruchów: spadku swobodnego w kierunku pionowym oraz ruchu jednostajnego prostoliniowego w kierunku poziomym. Zapiszemy zależność położenia od czasu y(t) dla składowej pionowej ruchu:

y(t) = h − sy(t)

gdzie h jest wysokością, z jakiej rozpoczyna się rzut, a sy(t) jest drogą przebytą w kierunku pionowym od chwili t = 0. Skorzystamy ze wzoru na drogę sy(t) w ruchu przyśpieszonym:

y(t)=h−12gt2y(t) = h - \frac{1}{2}gt^2

Zapiszemy zależność położenia od czasu x(t) dla składowej poziomej ruchu:

x(t) = vxt

gdzie vx jest wartością prędkości początkowej – jednocześnie wartością składowej prędkości w kierunku poziomym. Z powyższych równań wyznaczymy zależność y(x):

t(x)=xvx→y(x)=h−12g(xvx)2=h−g2vx2⋅x2t(x) = \frac{x}{v_x} \quad\rightarrow\quad y(x) = h - \frac{1}{2}g\left(\frac{x}{v_x}\right)^2 = h - \frac{g}{2v_x^2} \cdot x^2

Żeby otrzymać zależność y(x) wyrażoną poprzez zasięg rzutu i wysokość początkową, wyznaczymy wartość składowej vx poprzez zasięg i wysokość. Skorzystamy ze związku między zasięgiem xmax a wysokością h rzutu poziomego i prędkością początkową vx:

xmax=vxt=vx2hg→vx=xmaxg2hx_{max} = v_x t = v_x\sqrt{\frac{2h}{g}} \quad\rightarrow\quad v_x = x_{max}\sqrt{\frac{g}{2h}}

Zatem:

y(x)=h−g2(xmaxg2h)2⋅x2=h−hxmax2⋅x2=−hxmax2⋅x2+hy(x) = h - \frac{g}{2\left(x_{max}\sqrt{\frac{g}{2h}}\right)^2} \cdot x^2 = h - \frac{h}{x_{max}^2} \cdot x^2 = -\frac{h}{x_{max}^2} \cdot x^2 + h

Do powyższego równania podstawimy dane odczytane z wykresu (wyrażone w metrach): h = 20, xmax = 40:

y(x)=−20402⋅x2+20=−0,0125⋅x2+20y(x) = -\frac{20}{40^2} \cdot x^2 + 20 = -0{,}0125 \cdot x^2 + 20

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia równania toru ruchu, z wykorzystaniem prawidłowych równań ruchu dla rzutu poziomego oraz otrzymanie poprawnej postaci równania toru

LUB

– poprawne udowodnienie, że torem ruchu jest fragment paraboli (tzn. wyprowadzenie równania y(x)=h−g2vx2⋅x2y(x) = h - \frac{g}{2v_x^2} \cdot x^2 z równań ruchu rzutu poziomego) oraz wyznaczenie współczynników równania paraboli z postaci iloczynowej (lub kanonicznej lub ogólnej).

3 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia równania toru ruchu, z wykorzystaniem prawidłowych równań ruchu dla rzutu poziomego (dla poziomej i pionowej składowej ruchu) oraz związku między zasięgiem rzutu a prędkością początkową i wysokością, oraz otrzymanie równania: y(x)=h−hxmax2⋅x2y(x) = h - \frac{h}{x_{max}^2} \cdot x^2

LUB

– poprawna metoda wyprowadzenia równania toru ruchu, z wykorzystaniem prawidłowych równań ruchu dla rzutu poziomego (dla poziomej i pionowej składowej ruchu), otrzymanie równania y(x)=h−g2vx2⋅x2y(x) = h - \frac{g}{2v_x^2} \cdot x^2 oraz wyznaczenie prędkości początkowej w zależności od zasięgu rzutu oraz wysokości początkowej.

2 pkt

zapisanie poprawnych równań ruchu rzutu poziomego (dla poziomej i pionowej składowej ruchu): x(t) = vxt oraz y(t)=h−12gt2y(t) = h - \frac{1}{2}gt^2 oraz zapisanie związku między zasięgiem rzutu a wysokością i prędkością początkową

LUB

– założenie (bez dowodu opartego na równaniach ruchu), że torem ruchu jest fragment paraboli oraz poprawne wyprowadzenie wzoru toru ruchu z postaci iloczynowej (lub kanonicznej lub ogólnej) równania paraboli

LUB

– zapisanie prawidłowych równań ruchu dla rzutu poziomego (dla poziomej i pionowej składowej ruchu) oraz otrzymanie równania paraboli: y(x)=h−g2vx2⋅x2y(x) = h - \frac{g}{2v_x^2} \cdot x^2.

1 pkt

zapisanie poprawnych równań ruchu rzutu poziomego (dla poziomej i pionowej składowej ruchu): x(t) = vxt oraz y(t)=h−12gt2y(t) = h - \frac{1}{2}gt^2

LUB

– poprawne obliczenie wartości prędkości początkowej rzutu poziomego: vx=xmaxg2h≈19,8 m/sv_x = x_{max}\sqrt{\frac{g}{2h}} \approx 19{,}8\ \mathrm{m/s}

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Kluczowe jest wyodrębnienie dwóch niezależnych ruchów: jednostajnego poziomego i jednostajnie przyśpieszonego pionowego. Dopuszczalne są różne sposoby wyrażenia równania (forma iloczynowa, kanoniczna, ogólna).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.