Zadanie 7.2, matura czerwiec 2021, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Źródło Z\mathcal{Z} dźwięku o częstotliwości fZ = 1000 Hz porusza się z prędkością o stałej wartości vz po okręgu o promieniu r = 1 m w płaszczyźnie poziomej. Źródło Z\mathcal{Z} wykonuje n = 30 obiegów po okręgu w czasie jednej minuty. Obserwator O\mathcal{O} znajdujący się w pewnej odległości od środka S okręgu odbiera dźwięki wysyłane przez źródło Z\mathcal{Z} i rejestruje je jako falę dźwiękową o zmieniającej się częstotliwości (w wyniku efektu Dopplera). Na rysunku poniżej przedstawiono opisaną sytuację. Składową prędkości źródła w kierunku obserwatora oznaczono przez v⃗zo\vec{v}_{zo}.

Prędkość dźwięku w powietrzu ma wartość vd = 340 m/s.

okrąg o środku S i promieniu r, źródło Z na okręgu z wektorem prędkości vz stycznym do okręgu oraz jego składową vzo skierowaną wzdłuż przerywanej linii łączącej źródło z obserwatorem O; obserwator O leży poza okręgiem, na przerywanej prostej przechodzącej przez SPowiększ
okrąg o środku S i promieniu r, źródło Z na okręgu z wektorem prędkości vz stycznym do okręgu oraz jego składową vzo skierowaną wzdłuż przerywanej linii łączącej źródło z obserwatorem O; obserwator O leży poza okręgiem, na przerywanej prostej przechodzącej przez S

Częstotliwość fo dźwięku odbieranego przez obserwatora, w zależności od zwrotu składowej v⃗zo\vec{v}_{zo}, wyraża się wzorami:

fo=fz⋅vdvd−vzolubfo=fz⋅vdvd+vzof_o = f_z \cdot \frac{v_d}{v_d - v_{zo}} \qquad \text{lub} \qquad f_o = f_z \cdot \frac{v_d}{v_d + v_{zo}}

Polecenie

4 punkty

Oblicz różnicę między największą i najmniejszą częstotliwością fali dźwiękowej, którą rejestruje obserwator O\mathcal{O}.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

fo max − fo min ≈ 18,5 Hz

Przykładowe rozwiązanie:

Największa częstotliwość oraz najmniejsza częstotliwość dźwięków odbieranych przez obserwatora wyrażają się wzorami:

fo max=fz⋅vdvd−vzo maxlubfo min=fz⋅vdvd+vzo maxf_{o\,max} = f_z \cdot \frac{v_d}{v_d - v_{zo\,max}} \qquad \text{lub} \qquad f_{o\,min} = f_z \cdot \frac{v_d}{v_d + v_{zo\,max}}

gdzie vzo max jest największą wartością składowej prędkości źródła w kierunku obserwatora. Ta wartość składowej prędkości jest równa wartości prędkości źródła w ruchu po okręgu:

vzo max=vz=2πrT=2πrfobrotuorazfobrotu=3060 s=0,5 Hzv_{zo\,max} = v_z = \frac{2\pi r}{T} = 2\pi r f_{obrotu} \qquad \text{oraz} \qquad f_{obrotu} = \frac{30}{60\ \mathrm{s}} = 0{,}5\ \mathrm{Hz}

vzo max=vz≈2⋅3,14⋅1⋅0,5 ms≈3,14 msv_{zo\,max} = v_z \approx 2 \cdot 3{,}14 \cdot 1 \cdot 0{,}5\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}} \approx 3{,}14\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}

Obliczymy różnicę pomiędzy największą i najmniejszą częstotliwością dźwięku odbieranego przez obserwatora:

fo max−fo min=fz⋅vdvd−vzo max−fz⋅vdvd+vzo max=fz⋅(2vd⋅vzo maxvd2−vzo max2)f_{o\,max} - f_{o\,min} = f_z \cdot \frac{v_d}{v_d - v_{zo\,max}} - f_z \cdot \frac{v_d}{v_d + v_{zo\,max}} = f_z \cdot \left(\frac{2v_d \cdot v_{zo\,max}}{v_d^2 - v_{zo\,max}^2}\right)

fo max−fo min≈1000⋅2⋅340⋅3,143402−3,142 Hz≈18,5 Hzf_{o\,max} - f_{o\,min} \approx 1000 \cdot \frac{2 \cdot 340 \cdot 3{,}14}{340^2 - 3{,}14^2}\ \mathrm{Hz} \approx 18{,}5\ \mathrm{Hz}

Inaczej: fo max ≈ 1009,3 Hz, fo min ≈ 990,8 Hz, różnica ≈ 18,5 Hz.

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda obliczenia różnicy częstotliwości maksymalnej i minimalnej oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

3 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia wyrażenia na różnicę częstotliwości maksymalnej i minimalnej oraz poprawna postać końcowa tego wyrażenia i prawidłowe podstawienie danych liczbowych do tego wyrażenia

LUB

– poprawna metoda obliczenia częstotliwości maksymalnej oraz minimalnej oraz prawidłowe wyniki liczbowe z jednostkami.

2 pkt

poprawna metoda wyprowadzenia wyrażenia na różnicę częstotliwości maksymalnej i minimalnej (zastosowanie odpowiednich wzorów Dopplera, łącznie z użyciem poprawnego wzoru na vzo max, jako wartości prędkości źródła w ruchu po okręgu)

LUB

– poprawna metoda obliczenia częstotliwości maksymalnej lub minimalnej (zastosowanie odpowiedniego wzoru Dopplera, łącznie z użyciem poprawnego wzoru na vzo max, jako wartości prędkości źródła w ruchu po okręgu) oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

1 pkt

zapisanie wyrażenia na największą lub najmniejszą częstotliwość dźwięku odbieranego przez obserwatora, łącznie z identyfikacją vzo max jako wartości prędkości źródła w ruchu po okręgu.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.