Zadanie 2.2, matura czerwiec 2021, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Lekki, sztywny pręt o długości l = 50 cm zamocowano na statywie tak, że może się on swobodnie obracać wokół osi przechodzącej przez jego środek. Do końców pręta zamocowano dwa małe ciężarki o masach m1 = 200 g i m2 = 50 g (zobacz rys. 1.). Pręt połączono z podstawą statywu za pomocą nici tak, że pozostawał on nieruchomy w pozycji poziomej. Odległość punktu mocowania nici na pręcie od osi obrotu jest równa d = 10 cm.

Rysunek 1.

poziomy pręt o długości l na pionowym statywie, oś obrotu w środku pręta, na lewym końcu ciężarek m1, na prawym końcu ciężarek m2; nić łączy pręt z podstawą statywu w odległości d od osi obrotu, po stronie ciężarka m2; obok wektor g skierowany w dółPowiększ
poziomy pręt o długości l na pionowym statywie, oś obrotu w środku pręta, na lewym końcu ciężarek m1, na prawym końcu ciężarek m2; nić łączy pręt z podstawą statywu w odległości d od osi obrotu, po stronie ciężarka m2; obok wektor g skierowany w dół

Do analizy zagadnienia przyjmij model zjawiska, w którym:

• pomijamy siły oporów ruchu

• pomijamy masę pręta

• oba ciężarki traktujemy jako punkty materialne

• przyśpieszenie ziemskie wynosi g = 9,8 m/s2.

Polecenie

3 punkty

W pewnej chwili przecięto nić utrzymującą pręt z ciężarkami w równowadze. W wyniku tego pręt zaczął się obracać. Gdy pręt przechodził przez położenie pionowe (zobacz rys. 2.), to wartość prędkości liniowej każdego z ciężarków była maksymalna. Tę maksymalną wartość prędkości każdego ciężarka oznaczymy jako vmax.

Rysunek 2.

pręt w położeniu pionowym nad podstawą statywu, ciężarek m2 u góry z wektorem prędkości vmax skierowanym w lewo, ciężarek m1 u dołu z wektorem −vmax skierowanym w prawo, przerywane łuki torów obu ciężarkówPowiększ
pręt w położeniu pionowym nad podstawą statywu, ciężarek m2 u góry z wektorem prędkości vmax skierowanym w lewo, ciężarek m1 u dołu z wektorem −vmax skierowanym w prawo, przerywane łuki torów obu ciężarków

Oblicz vmax.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

vmax ≈ 1,7 m/s

Przykładowe rozwiązanie:

Skorzystamy z zasady zachowania energii mechanicznej. Energia układu w chwili początkowej (jak na rysunku 1.) jest równa energii mechanicznej układu, gdy pręt przechodzi przez pozycję pionową (jak na rysunku 2.):

E1 = E2

W chwili początkowej układ ma energię potencjalną. Gdy pręt przechodzi przez położenie pionowe, to układ ma energię kinetyczną i potencjalną. Zero energii potencjalnej przyjmiemy na poziomie, na którym znajduje się ciężarek o masie m1 w drugiej sytuacji (rysunek 2.). Ponieważ masę pręta pomijamy, to:

m1gl2+m2gl2=m1vmax22+m2vmax22+m2glm_1 g\frac{l}{2} + m_2 g\frac{l}{2} = \frac{m_1 v_{max}^2}{2} + \frac{m_2 v_{max}^2}{2} + m_2 gl

m1gl2−m2gl2=vmax22(m1+m2)→gl(m1−m2)=vmax2(m1+m2)m_1 g\frac{l}{2} - m_2 g\frac{l}{2} = \frac{v_{max}^2}{2}(m_1 + m_2) \quad\rightarrow\quad gl(m_1 - m_2) = v_{max}^2(m_1 + m_2)

vmax=gl⋅m1−m2m1+m2→vmax=9,8⋅0,5⋅0,150,25 ms≈1,7 msv_{max} = \sqrt{gl \cdot \frac{m_1 - m_2}{m_1 + m_2}} \quad\rightarrow\quad v_{max} = \sqrt{9{,}8 \cdot 0{,}5 \cdot \frac{0{,}15}{0{,}25}}\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}} \approx 1{,}7\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawne zastosowanie zasady zachowania energii mechanicznej, prawidłowe obliczenia oraz prawidłowy wynik podany z jednostką.

2 pkt

poprawne zapisanie zasady zachowania energii mechanicznej łącznie z poprawnym zastosowaniem wzorów na energie potencjalne w chwili początkowej oraz wzorów na energie potencjalne i kinetyczne w sytuacji, gdy pręt przechodzi przez położenie pionowe (wystarczy zapis: m1gl2+m2gl2=m1vmax22+m2vmax22+m2glm_1 g\frac{l}{2} + m_2 g\frac{l}{2} = \frac{m_1 v_{max}^2}{2} + \frac{m_2 v_{max}^2}{2} + m_2 gl).

1 pkt

zastosowanie zasady zachowania energii mechanicznej oraz określenie (może być opis słowny) energii mechanicznej układu w chwili początkowej jako energii potencjalnej oraz energii układu gdy pręt przechodzi przez położenie pionowe jako sumy energii potencjalnej i kinetycznej (wystarczy zapis Epot1 = Epot2 + Ekin2, bez wzorów na energie kinetyczne i potencjalne).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Należy prawidłowo wybrać punkt odniesienia dla energii potencjalnej; uwzględnić, że oba ciężarki mają taką samą prędkość liniową i kątową (są na pręcie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.