Zadanie 3.2, matura czerwiec 2021, fizyka rozszerzona

3 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Rozważamy pewną planetę skalistą, która ma kształt kulisty oraz sferycznie symetryczny rozkład masy. Promień tej planety jest równy R = 6000 km. Wartość ab przyśpieszenia, z jakim spada ciało swobodnie puszczone tuż nad powierzchnią tej planety na jej biegunie, jest o 20% większe od wartości ar przyśpieszenia w kierunku pionowym, z jakim spada ciało swobodnie puszczone tuż nad powierzchnią tej planety na jej równiku.

Przyjmij następujące założenia oraz warunki:

• wartości ab oraz ar obu przyśpieszeń określone są w nieinercjalnym układzie odniesienia związanym z powierzchnią planety

• planeta nie ma atmosfery

• bieguny planety określamy jako dwa punkty na jej powierzchni, przez które przechodzi oś obrotu planety; równik planety określamy jako okrąg na jej powierzchni, leżący w płaszczyźnie przechodzącej przez środek planety i prostopadłej do jej osi obrotu

• pomijamy wpływ ustawienia osi obrotu planety względem jej orbity (po której planeta porusza się dookoła gwiazdy macierzystej) na wartości ab oraz ar.

Polecenie

3 punkty

Wiadomo, że ab = 3 m/s2.

Oblicz okres T obrotu planety wokół jej własnej osi.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

T ≈ 21,8 ⋅ 103 s (ok. 6 h)

Przykładowe rozwiązanie:

Układ odniesienia związany z obracającą się planetą, w którym określamy przyśpieszenia ciał, jest układem nieinercjalnym. W związku z tym na równiku planety należy uwzględnić efekt związany z obrotem (tzw. „siłę” odśrodkową):

ar = ag − ω2R

gdzie ag jest przyśpieszeniem grawitacyjnym (tzn. wynikającym tylko z prawa powszechnego ciążenia). Ponieważ na biegunie planety ciało spada wzdłuż osi obrotu planety, to nie występuje efekt związany z obrotem planety, zatem:

ab = ag

Z warunków zadania wynika, że:

ab = 1,2 ⋅ ar

zatem

ab = 1,2 ⋅ (ab − ω2R)

1,2⋅ω2R=0,2⋅ab→ω2=ab6R1{,}2 \cdot \omega^2 R = 0{,}2 \cdot a_b \quad\rightarrow\quad \omega^2 = \frac{a_b}{6R}

Wykorzystamy związek między prędkością kątową a okresem obrotu:

(2πT)2=ab6R→T=2π6Rab\left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 = \frac{a_b}{6R} \quad\rightarrow\quad T = 2\pi\sqrt{\frac{6R}{a_b}}

T≈6,28⋅6⋅6⋅106 m3 ms2≈21,8⋅103 sT \approx 6{,}28 \cdot \sqrt{\frac{6 \cdot 6 \cdot 10^6\ \mathrm{m}}{3\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}^2}}} \approx 21{,}8 \cdot 10^3\ \mathrm{s}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia okresu obrotu planety wokół własnej osi oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

2 pkt

zapisanie prawidłowych związków między przyśpieszeniem grawitacyjnym ciała a przyśpieszeniami na biegunie i równiku, uwzględnienie warunku zadania oraz wykorzystanie wzorów na przyśpieszenie odśrodkowe i prędkość kątową albo liniową (np. zapisy: ab = 1,2 ⋅ (ab − ω2R), ω=2πT\omega = \frac{2\pi}{T} lub równoważne).

1 pkt

zapisanie prawidłowych związków między przyśpieszeniem grawitacyjnym ciała a przyśpieszeniami na biegunie i równiku (wystarczy zapis: ab = ag oraz ar = ag − aod).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Kluczowe jest zrozumienie, że ab to przyspieszenie grawitacyjne, a ar to przyspieszenie obserwowane w nieinercjalnym układzie odniesienia obracającego się z planetą.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.