Zadanie 5, matura czerwiec 2021, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Satelita S początkowo krąży swobodnie (z wyłączonymi silnikami) po orbicie kołowej o promieniu r1 = 12 000 km dookoła pewnej planety. Promień tej planety wynosi R = 8000 km, a przyśpieszenie grawitacyjne na jej powierzchni ma wartość gp = 25 m/s2. Masa satelity wynosi m = 400 kg. Planeta ma sferycznie symetryczny rozkład masy.

planeta o promieniu R, wokół niej dwie przerywane orbity kołowe o promieniach r1 i r2, satelita S zaznaczony na obu orbitach, położenia połączone łukiem toru przejścia z mniejszej orbity na większąPowiększ
planeta o promieniu R, wokół niej dwie przerywane orbity kołowe o promieniach r1 i r2, satelita S zaznaczony na obu orbitach, położenia połączone łukiem toru przejścia z mniejszej orbity na większą

Oblicz minimalną pracę, jaką musi wykonać siła ciągu wytworzona przez silniki tego satelity, aby przenieść go na orbitę kołową o promieniu r2 = 36 000 km, na której będzie poruszał się z wyłączonymi silnikami.

Pomiń zmianę masy satelity podczas działania silników odrzutowych.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

WFc≈178⋅108 J=17,8 GJW_{F_c} \approx 178 \cdot 10^8\ \mathrm{J} = 17{,}8\ \mathrm{GJ}

Przykładowe rozwiązanie:

Praca, jaką wykonała siła ciągu silników podczas przemieszczania satelity z jednej orbity na drugą, jest równa różnicy energii mechanicznych, jakie ma satelita, gdy porusza się swobodnie po tych orbitach:

WFc=E2−E1W_{F_c} = E_2 - E_1

Wyprowadzimy wyrażenie na energię mechaniczną, gdy satelita porusza się swobodnie z prędkością v po orbicie kołowej, w ogólności o promieniu r (tutaj r1 lub r2). Energia mechaniczna jest równa sumie energii kinetycznej i potencjalnej:

E=Ekin+Epot=12mv2+(−GMmr)E = E_{kin} + E_{pot} = \frac{1}{2}mv^2 + \left(-\frac{GMm}{r}\right)

Ponadto siła grawitacji pełni rolę siły dośrodkowej:

mv2r=GMmr2→mv2=GMmr\frac{mv^2}{r} = \frac{GMm}{r^2} \quad\rightarrow\quad mv^2 = \frac{GMm}{r}

Powyższy związek podstawimy do wzoru na energię mechaniczną:

E=12GMmr−GMmr=−12GMmrE = \frac{1}{2}\frac{GMm}{r} - \frac{GMm}{r} = -\frac{1}{2}\frac{GMm}{r}

Otrzymany wzór wykorzystamy do obliczenia pracy siły ciągu:

WFc=−12GMmr2−(−12GMmr1)=GMm2(1r1−1r2)W_{F_c} = -\frac{1}{2}\frac{GMm}{r_2} - \left(-\frac{1}{2}\frac{GMm}{r_1}\right) = \frac{GMm}{2}\left(\frac{1}{r_1} - \frac{1}{r_2}\right)

Zapiszemy związek między masą planety, jej promieniem a przyśpieszeniem grawitacyjnym na powierzchni planety:

gp=GMR2→GM=gpR2g_p = \frac{GM}{R^2} \quad\rightarrow\quad GM = g_p R^2

Zatem:

WFc=mgpR22(1r1−1r2)W_{F_c} = \frac{m g_p R^2}{2}\left(\frac{1}{r_1} - \frac{1}{r_2}\right)

WFc=4⋅102 kg⋅25 Nkg⋅(8⋅106)2 m22(112⋅106 m−136⋅106 m)≈178⋅108 JW_{F_c} = \frac{4 \cdot 10^2\ \mathrm{kg} \cdot 25\ \frac{\mathrm{N}}{\mathrm{kg}} \cdot (8 \cdot 10^6)^2\ \mathrm{m^2}}{2}\left(\frac{1}{12 \cdot 10^6\ \mathrm{m}} - \frac{1}{36 \cdot 10^6\ \mathrm{m}}\right) \approx 178 \cdot 10^8\ \mathrm{J}

WFc≈178⋅108 J=17,8 GJW_{F_c} \approx 178 \cdot 10^8\ \mathrm{J} = 17{,}8\ \mathrm{GJ}

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda obliczenia pracy siły ciągu oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

3 pkt

poprawne wyprowadzenie wyrażenia na pracę siły ciągu: WFc=GMm2(1r1−1r2)W_{F_c} = \frac{GMm}{2}\left(\frac{1}{r_1} - \frac{1}{r_2}\right) oraz zapisanie związku między masą planety, jej promieniem a przyśpieszeniem grawitacyjnym na powierzchni planety: gp=GMR2g_p = \frac{GM}{R^2}

LUB

– poprawne wyprowadzenie wyrażenia na pracę siły ciągu za pomocą wielkości danych w zadaniu: WFc=mgpR22(1r1−1r2)W_{F_c} = \frac{m g_p R^2}{2}\left(\frac{1}{r_1} - \frac{1}{r_2}\right).

2 pkt

zapisanie pracy siły ciągu jako różnicy energii mechanicznych oraz zapisanie energii mechanicznej jako sumę energii kinetycznej i potencjalnej grawitacji oraz identyfikacja siły grawitacji jako siły dośrodkowej (lub zapisanie wzoru na prędkość orbitalną)

LUB

– zapisanie pracy siły ciągu jako różnicy energii mechanicznych oraz zapisanie energii mechanicznej jako sumę energii kinetycznej i potencjalnej grawitacji oraz zapisanie związku między masą planety, jej promieniem a przyśpieszeniem grawitacyjnym na powierzchni planety

LUB

– poprawne wyprowadzenie związku: WFc=GMm2(1r1−1r2)W_{F_c} = \frac{GMm}{2}\left(\frac{1}{r_1} - \frac{1}{r_2}\right)

1 pkt

zapisanie pracy siły ciągu jako różnicy energii mechanicznych oraz zapisanie energii mechanicznej jako sumę energii kinetycznej i potencjalnej grawitacji

LUB

– zapisanie energii mechanicznej jako sumę energii kinetycznej i potencjalnej grawitacji oraz identyfikacja siły grawitacji jako siły dośrodkowej.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.