Zadanie 15, matura maj 2025, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyWyznacz wartość m, dla której trzywyrazowy ciąg
(2m + 11, m2 + 3, 5 − m)
jest arytmetyczny i malejący. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Z własności ciągu arytmetycznego otrzymujemy:
m + 16 = 2m2 + 6
2m2 − m − 10 = 0
Obliczamy wyróżnik trójmianu 2m2 − m − 10: Δ = (−1)2 − 4 ⋅ 2 ⋅ (−10) = 81. Stąd
,
Dla m = −2 otrzymujemy ciąg (7, 7, 7), który jest stały. Dla otrzymujemy ciąg , który jest malejący. Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy .
Sposób II
Ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący, gdy
(m2 + 3) − (2m + 11) < 0 i (5 − m) − (m2 + 3) < 0
m2 − 2m − 8 < 0 i −m2 − m + 2 < 0
(m − 4)(m + 2) < 0 i −(m + 2)(m − 1) < 0
i
Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący, gdy .
Z definicji/własności ciągu arytmetycznego otrzymujemy:
(m2 + 3) − (2m + 11) = (5 − m) − (m2 + 3)
m2 − 2m − 8 = −m2 − m + 2
2m2 − m − 10 = 0
2m(m + 2) − 5(m + 2) = 0
(m + 2)(2m − 5) = 0
lub
Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy .
Sposób III
Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy:
gdzie r jest różnicą ciągu arytmetycznego. Stąd
Odejmujemy równania stronami i otrzymujemy:
2m2 + 6 − 5 + m = 4m + 22 + 2r − 2m − 11 − 2r
2m2 − m − 10 = 0
Δ = 81, m1 = −2, .
Ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący, zatem 2m + 11 > 5 − m. Stąd m > −2.
Dla otrzymujemy ciąg arytmetyczny , który jest malejący. Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy .
Sposób IV
Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy:
gdzie r jest różnicą ciągu arytmetycznego. Stąd
Z drugiego z tych równań wyznaczamy i podstawiamy w miejsce m do pierwszego z równań, otrzymując:
(ciąg jest malejący, więc r < 0)
Gdy , to ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący i .
Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy .
Schemat punktowania
obliczenie i uzasadnienie, że jedyną wartością m, dla której ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny i malejący jest .
wyznaczenie wartości m, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: m = −2 oraz
– zapisanie równania z jedną niewiadomą m, np.: , (m2 + 3) − (2m + 11) = (5 − m) − (m2 + 3), oraz rozwiązanie co najmniej jednej z trzech nierówności:
• 2m + 11 > m2 + 3:
• m2 + 3 > 5 − m:
• 2m + 11 > 5 − m: ,
ALBO
– obliczenie wszystkich wartości r, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: lub r = 0,
ALBO
– obliczenie wartości r, dla której ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny i malejący: .
albo
zapisanie równania z jedną niewiadomą m, np.: , (m2 + 3) − (2m + 11) = (5 − m) − (m2 + 3)
– zapisanie układu równań z dwiema niewiadomymi pozwalającego obliczyć m i r, np. m2 + 3 = 2m + 11 + r oraz 5 − m = 2m + 11 + 2r,
ALBO
– rozwiązanie co najmniej jednej z trzech nierówności:
• 2m + 11 > m2 + 3:
• m2 + 3 > 5 − m:
• 2m + 11 > 5 − m: .
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów (np. za rozwiązanie nierówności 2m + 11 > m2 + 3).
2. Jeżeli zdający nie uwzględnia istotnych nawiasów i rozwiązuje równanie postaci (m2 + 3) − 2m + 11 = (5 − m) − m2 + 3, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów (np. za rozwiązanie nierówności 2m + 11 > m2 + 3).
3. Jeżeli zdający zapisze tylko , to otrzymuje 0 punktów. Natomiast jeżeli zdający dodatkowo sprawdzi, zapisując odpowiednie obliczenia, że dla tej wartości m spełnione są warunki zadania, ale nie uzasadni, że jest to jedyne rozwiązanie, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.
4. Jeżeli zdający wyznaczy wartości m, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: m = −2 oraz , i zapisze, że dla m = −2 ciąg nie jest malejący, to otrzymuje 3 punkty.
5. Jeżeli zdający wyznaczy wartości m, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: m = −2 oraz , a następnie obliczy dla każdej z tych wartości m wyrazy ciągu i nie wskaże, że jest jedyną szukaną wartością, to otrzymuje 2 punkty za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający zapisze tylko bez uzasadnienia, otrzymuje 0 punktów. Jeśli sprawdzi warunki dla tej wartości ale nie uzasadni, że jest jedyną, otrzymuje 1 punkt. Jeśli wyznacz obie wartości m arytmetyczne i obliczy wyrazy, ale nie wskaże jedynego rozwiązania, otrzymuje 2 punkty.