Zadanie 15, matura maj 2025, matematyka podstawowa

3 pktobliczenioweśrednie 49%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Wyznacz wartość m, dla której trzywyrazowy ciąg

(2m + 11, m2 + 3, 5 − m)

jest arytmetyczny i malejący. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

m=52m=\frac{5}{2}

Sposób I

Z własności ciągu arytmetycznego otrzymujemy:

2m+11+5−m2=m2+3\frac{2m+11+5-m}{2}=m^2+3

m + 16 = 2m2 + 6

2m2 − m − 10 = 0

Obliczamy wyróżnik trójmianu 2m2 − m − 10: Δ = (−1)2 − 4 ⋅ 2 ⋅ (−10) = 81. Stąd

m1=−(−1)−812⋅2=−2m_1=\frac{-(-1)-\sqrt{81}}{2\cdot 2}=-2, m2=−(−1)+812⋅2=52m_2=\frac{-(-1)+\sqrt{81}}{2\cdot 2}=\frac{5}{2}

Dla m = −2 otrzymujemy ciąg (7, 7, 7), który jest stały. Dla m=52m=\frac{5}{2} otrzymujemy ciąg (16,374,52)\left(16, \frac{37}{4}, \frac{5}{2}\right), który jest malejący. Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy m=52m=\frac{5}{2}.

Sposób II

Ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący, gdy

(m2 + 3) − (2m + 11) < 0 i (5 − m) − (m2 + 3) < 0

m2 − 2m − 8 < 0 i −m2 − m + 2 < 0

(m − 4)(m + 2) < 0 i −(m + 2)(m − 1) < 0

m∈(−2,4)m\in(-2, 4) i m∈(−∞,−2)∪(1,+∞)m\in(-\infty, -2)\cup(1, +\infty)

Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący, gdy m∈(1,4)m\in(1, 4).

Z definicji/własności ciągu arytmetycznego otrzymujemy:

(m2 + 3) − (2m + 11) = (5 − m) − (m2 + 3)

m2 − 2m − 8 = −m2 − m + 2

2m2 − m − 10 = 0

2m(m + 2) − 5(m + 2) = 0

(m + 2)(2m − 5) = 0

m=−2∉(1,4)m=-2\notin(1, 4) lub m=52∈(1,4)m=\frac{5}{2}\in(1, 4)

Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy m=52m=\frac{5}{2}.

Sposób III

Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy:

{m2+3=2m+11+r5−m=2m+11+2r\begin{cases} m^2+3=2m+11+r \\ 5-m=2m+11+2r \end{cases}

gdzie r jest różnicą ciągu arytmetycznego. Stąd

{2m2+6=4m+22+2r5−m=2m+11+2r\begin{cases} 2m^2+6=4m+22+2r \\ 5-m=2m+11+2r \end{cases}

Odejmujemy równania stronami i otrzymujemy:

2m2 + 6 − 5 + m = 4m + 22 + 2r − 2m − 11 − 2r

2m2 − m − 10 = 0

Δ = 81, m1 = −2, m2=52m_2=\frac{5}{2}.

Ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący, zatem 2m + 11 > 5 − m. Stąd m > −2.

Dla m=52m=\frac{5}{2} otrzymujemy ciąg arytmetyczny (16,374,52)\left(16, \frac{37}{4}, \frac{5}{2}\right), który jest malejący. Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy m=52m=\frac{5}{2}.

Sposób IV

Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy:

{m2+3=2m+11+r5−m=2m+11+2r\begin{cases} m^2+3=2m+11+r \\ 5-m=2m+11+2r \end{cases}

gdzie r jest różnicą ciągu arytmetycznego. Stąd

{m2−2m−r−8=03m+2r+6=0\begin{cases} m^2-2m-r-8=0 \\ 3m+2r+6=0 \end{cases}

Z drugiego z tych równań wyznaczamy m=−23r−2m=-\frac{2}{3}r-2 i podstawiamy w miejsce m do pierwszego z równań, otrzymując:

(−23r−2)2−2⋅(−23r−2)−r−8=0\left(-\frac{2}{3}r-2\right)^2-2\cdot\left(-\frac{2}{3}r-2\right)-r-8=0

49r2+83r+4+43r+4−r−8=0\frac{4}{9}r^2+\frac{8}{3}r+4+\frac{4}{3}r+4-r-8=0

49r2+3r=0/:r\frac{4}{9}r^2+3r=0 \quad /:r (ciąg jest malejący, więc r < 0)

49r+3=0\frac{4}{9}r+3=0

r=−274r=-\frac{27}{4}

Gdy r=−274r=-\frac{27}{4}, to ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejący i m=−23⋅(−274)−2=92−2=52m=-\frac{2}{3}\cdot\left(-\frac{27}{4}\right)-2=\frac{9}{2}-2=\frac{5}{2}.

Zatem ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest malejącym ciągiem arytmetycznym, gdy m=52m=\frac{5}{2}.

Schemat punktowania

3 pkt

obliczenie i uzasadnienie, że jedyną wartością m, dla której ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny i malejący jest 52\frac{5}{2}.

2 pkt

wyznaczenie wartości m, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: m = −2 oraz m=52m=\frac{5}{2}

– zapisanie równania z jedną niewiadomą m, np.: 2m+11+5−m2=m2+3\frac{2m+11+5-m}{2}=m^2+3, (m2 + 3) − (2m + 11) = (5 − m) − (m2 + 3), oraz rozwiązanie co najmniej jednej z trzech nierówności:

• 2m + 11 > m2 + 3: m∈(−2,4)m\in(-2, 4)

• m2 + 3 > 5 − m: m∈(−∞,−2)∪(1,+∞)m\in(-\infty, -2)\cup(1, +\infty)

• 2m + 11 > 5 − m: m∈(−2,+∞)m\in(-2, +\infty),

ALBO

– obliczenie wszystkich wartości r, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: r=−274r=-\frac{27}{4} lub r = 0,

ALBO

– obliczenie wartości r, dla której ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny i malejący: r=−274r=-\frac{27}{4}.

albo

1 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą m, np.: 2m+11+5−m2=m2+3\frac{2m+11+5-m}{2}=m^2+3, (m2 + 3) − (2m + 11) = (5 − m) − (m2 + 3)

– zapisanie układu równań z dwiema niewiadomymi pozwalającego obliczyć m i r, np. m2 + 3 = 2m + 11 + r oraz 5 − m = 2m + 11 + 2r,

ALBO

– rozwiązanie co najmniej jednej z trzech nierówności:

• 2m + 11 > m2 + 3: m∈(−2,4)m\in(-2, 4)

• m2 + 3 > 5 − m: m∈(−∞,−2)∪(1,+∞)m\in(-\infty, -2)\cup(1, +\infty)

• 2m + 11 > 5 − m: m∈(−2,+∞)m\in(-2, +\infty).

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów (np. za rozwiązanie nierówności 2m + 11 > m2 + 3).

2. Jeżeli zdający nie uwzględnia istotnych nawiasów i rozwiązuje równanie postaci (m2 + 3) − 2m + 11 = (5 − m) − m2 + 3, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów (np. za rozwiązanie nierówności 2m + 11 > m2 + 3).

3. Jeżeli zdający zapisze tylko m=52m=\frac{5}{2}, to otrzymuje 0 punktów. Natomiast jeżeli zdający dodatkowo sprawdzi, zapisując odpowiednie obliczenia, że dla tej wartości m spełnione są warunki zadania, ale nie uzasadni, że jest to jedyne rozwiązanie, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.

4. Jeżeli zdający wyznaczy wartości m, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: m = −2 oraz m=52m=\frac{5}{2}, i zapisze, że dla m = −2 ciąg nie jest malejący, to otrzymuje 3 punkty.

5. Jeżeli zdający wyznaczy wartości m, dla których ciąg (2m + 11, m2 + 3, 5 − m) jest arytmetyczny: m = −2 oraz m=52m=\frac{5}{2}, a następnie obliczy dla każdej z tych wartości m wyrazy ciągu i nie wskaże, że m=52m=\frac{5}{2} jest jedyną szukaną wartością, to otrzymuje 2 punkty za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający zapisze tylko m=52m=\frac{5}{2} bez uzasadnienia, otrzymuje 0 punktów. Jeśli sprawdzi warunki dla tej wartości ale nie uzasadni, że jest jedyną, otrzymuje 1 punkt. Jeśli wyznacz obie wartości m arytmetyczne i obliczy wyrazy, ale nie wskaże jedynego rozwiązania, otrzymuje 2 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.