Zadanie 25, matura maj 2025, matematyka podstawowa

3 pktobliczenioweśrednie 49%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Tworząca stożka ma długość 8. Kąt rozwarcia tego stożka ma miarę 120°.

Oblicz objętość tego stożka. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

V = 64π

Sposób I

Przyjmujemy oznaczenia jak na rysunku przedstawiającym przekrój osiowy rozważanego stożka (trójkąt równoramienny ABS o ramionach ∣SA∣ = ∣SB∣ = 8 i kącie 120° przy wierzchołku S, wysokość SO):

S – wierzchołek stożka,

O – spodek wysokości stożka,

r – promień podstawy stożka,

H – wysokość stożka.

Zauważamy, że r > 0 i H > 0.

Ponieważ O jest spodkiem wysokości stożka, to ∣∠OSB∣=60°|\angle OSB|=60°. W trójkącie prostokątnym OBS mamy

sin⁡60°=∣OB∣∣SB∣=r8\sin 60°=\frac{|OB|}{|SB|}=\frac{r}{8}

Zatem r=8⋅sin⁡60°=8⋅32=43r=8\cdot\sin 60°=8\cdot\frac{\sqrt{3}}{2}=4\sqrt{3}.

Ponadto cos⁡60°=∣SO∣∣SB∣=H8\cos 60°=\frac{|SO|}{|SB|}=\frac{H}{8}. Stąd H=8⋅cos⁡60°=8⋅12=4H=8\cdot\cos 60°=8\cdot\frac{1}{2}=4.

Obliczamy objętość V stożka:

V=13⋅π⋅r2⋅H=13⋅π⋅(43)2⋅4=64πV=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot r^2\cdot H=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot\left(4\sqrt{3}\right)^2\cdot 4=64\pi

Sposób II

Przyjmujemy oznaczenia jak na rysunku przedstawiającym przekrój osiowy rozważanego stożka (trójkąt równoramienny ABS o ramionach ∣SA∣ = ∣SB∣ = 8 i kącie 120° przy wierzchołku S, wysokość SO):

S – wierzchołek stożka,

O – spodek wysokości stożka,

r – promień podstawy stożka,

H – wysokość stożka.

Zauważamy, że r > 0 i H > 0.

Korzystamy z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ABS i otrzymujemy:

(2r)2=82+82−2⋅8⋅8⋅cos⁡120°(2r)^2=8^2+8^2-2\cdot 8\cdot 8\cdot\cos 120°

4r2=128−128⋅cos⁡120°4r^2=128-128\cdot\cos 120°

Ponieważ cos⁡120°=−cos⁡60°=−12\cos 120°=-\cos 60°=-\frac{1}{2}, więc

4r2=128−128⋅(−12)4r^2=128-128\cdot\left(-\frac{1}{2}\right)

4r2 = 192

r2 = 48

Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta OBS i obliczamy wysokość stożka:

H2 = 82 − r2

H2 = 64 − 48

H2 = 16

H = 4

Obliczamy objętość V stożka:

V=13⋅π⋅r2⋅H=13⋅π⋅48⋅4=64πV=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot r^2\cdot H=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot 48\cdot 4=64\pi

Sposób III

Przyjmujemy oznaczenia jak na rysunku przedstawiającym przekrój osiowy rozważanego stożka (trójkąt równoramienny ABS o ramionach ∣SA∣ = ∣SB∣ = 8 i kącie 120° przy wierzchołku S, wysokość SO):

S – wierzchołek stożka,

O – spodek wysokości stożka,

r – promień podstawy stożka,

H – wysokość stożka.

Zauważamy, że r > 0 i H > 0.

Pole trójkąta ABS jest równe

PABS=12⋅8⋅8⋅sin⁡120°=32⋅sin⁡60°=32⋅32=163P_{ABS}=\frac{1}{2}\cdot 8\cdot 8\cdot\sin 120°=32\cdot\sin 60°=32\cdot\frac{\sqrt{3}}{2}=16\sqrt{3}

Zatem 12⋅2r⋅H=163\frac{1}{2}\cdot 2r\cdot H=16\sqrt{3}, stąd r⋅H=163r\cdot H=16\sqrt{3}.

Korzystamy z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ABS i otrzymujemy:

(2r)2=82+82−2⋅8⋅8⋅cos⁡120°(2r)^2=8^2+8^2-2\cdot 8\cdot 8\cdot\cos 120°

4r2=128−128⋅(−cos⁡60°)4r^2=128-128\cdot(-\cos 60°)

4r2=128−128⋅(−12)4r^2=128-128\cdot\left(-\frac{1}{2}\right)

4r2 = 192

r2 = 48

r=43r=4\sqrt{3}

Obliczamy objętość V stożka:

V=13⋅π⋅r2⋅H=13⋅π⋅r⋅r⋅H=13⋅π⋅43⋅163=64πV=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot r^2\cdot H=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot r\cdot r\cdot H=\frac{1}{3}\cdot\pi\cdot 4\sqrt{3}\cdot 16\sqrt{3}=64\pi

Schemat punktowania

3 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: V = 64π.

2 pkt

zapisanie promienia podstawy stożka: r=43r=4\sqrt{3} oraz zapisanie wysokości stożka: H = 4

– obliczenie kwadratu promienia podstawy stożka: r2 = 48 oraz zapisanie wysokości stożka: H = 4,

ALBO

– zapisanie wysokości stożka: H = 4 oraz wyznaczenie objętości stożka w zależności od H, np. V=13π(H3)2⋅HV=\frac{1}{3}\pi\left(H\sqrt{3}\right)^2\cdot H,

ALBO

– zapisanie promienia podstawy stożka: r=43r=4\sqrt{3} oraz wyznaczenie objętości stożka w zależności od r, np. V=13πr2⋅r3V=\frac{1}{3}\pi r^2\cdot\frac{r}{\sqrt{3}},

ALBO

– wyznaczenie objętości stożka w zależności od tworzącej l, np. V=13π(l32)2⋅l2V=\frac{1}{3}\pi\left(\frac{l\sqrt{3}}{2}\right)^2\cdot\frac{l}{2}.

albo

1 pkt

zapisanie promienia podstawy stożka: r=43r=4\sqrt{3}

– zapisanie wysokości stożka: H = 4,

ALBO

– obliczenie kwadratu promienia podstawy stożka: r2 = 48,

ALBO

– zapisanie układu równań pozwalającego obliczyć r oraz H, np.:

r=x3r=x\sqrt{3} oraz H = x oraz l = 2x oraz l = 8,

r8=sin⁡60°\frac{r}{8}=\sin 60° oraz H8=cos⁡60°\frac{H}{8}=\cos 60°,

12⋅2r⋅H=12⋅8⋅8⋅sin⁡120°\frac{1}{2}\cdot 2r\cdot H=\frac{1}{2}\cdot 8\cdot 8\cdot\sin 120° oraz r2 + H2 = 82,

(2r)2=82+82−2⋅8⋅8⋅cos⁡120°(2r)^2=8^2+8^2-2\cdot 8\cdot 8\cdot\cos 120° oraz r2 + H2 = 82,

ALBO

– wyznaczenie objętości stożka w zależności od H, np. V=13π(H3)2⋅HV=\frac{1}{3}\pi\left(H\sqrt{3}\right)^2\cdot H,

ALBO

– wyznaczenie objętości stożka w zależności od r, np. V=13πr2⋅r3V=\frac{1}{3}\pi r^2\cdot\frac{r}{\sqrt{3}}.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający przyjmuje w rozwiązaniu, że:

a) trójkąt SOB jest trójkątem równobocznym,

b) wysokość stożka jest równa 8, lub

c) promień podstawy stożka jest równy 8,

to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest:

a) zastosowanie niepoprawnej definicji jednej funkcji trygonometrycznej,

b) błędne zastosowanie twierdzenia Pitagorasa,

c) błędne zastosowanie twierdzenia cosinusów,

d) zastosowanie niepoprawnej tożsamości x2+y2=x+y\sqrt{x^2+y^2}=x+y,

e) błędne zastosowanie własności trójkąta o kątach 30°, 60°, 90° (tzn. zapisanie, że promień podstawy stożka jest równy 4 i wysokość stożka jest równa 434\sqrt{3}), lub

f) przyjęcie, że kąt 120° to kąt wycinka koła o promieniu 8 tworzącego powierzchnię boczną stożka,

i rozwiązanie zostanie doprowadzone konsekwentnie do końca, to zdający może otrzymać 1 punkt za całe rozwiązanie (za konsekwentne obliczenie objętości stożka). Jeżeli zdający popełni więcej niż jeden z wymienionych błędów a)–f), to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów (np. za zapisanie wysokości stożka: H = 4).

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający przyjmuje, że trójkąt SOB jest równoboczny, wysokość stożka równa 8 lub promień podstawy równy 8, otrzymuje 0 pkt. Jeżeli jedynym błędem jest zastosowanie niepoprawnej definicji funkcji trygonometrycznej, twierdzenia Pitagorasa lub cosinusów, tożsamości x2+y2=x+y\sqrt{x^2 + y^2} = x+ y, lub własności trójkąta 30-60-90, ale rozwiązanie jest konsekwentne, można przyznać 1 pkt za obliczenie objętości. Więcej niż jeden błąd – 0 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.