Zadanie 7, matura maj 2026, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
2 punktyWykaż, że dla każdej liczby całkowitej n liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 14.
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 7 jako suma dwóch liczb podzielnych przez 7.
Gdy liczba n jest parzysta, to liczby 7n2 oraz 21n są parzyste, więc liczba 7n2 + 21n jest parzysta jako suma dwóch liczb parzystych.
Gdy liczba n jest nieparzysta, to liczby 7n2 oraz 21n są nieparzyste jako iloczyny liczb nieparzystych i w konsekwencji liczba 7n2 + 21n jest parzysta jako suma dwóch liczb nieparzystych.
Zatem liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 2 i przez 7. Liczby 2 i 7 są względnie pierwsze, więc liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 2 ⋅ 7 = 14. To należało wykazać.
Sposób II
Przedstawiamy liczbę 7n2 + 21n w postaci iloczynu:
7n2 + 21n = 7n(n + 3)
Jeżeli liczba n jest parzysta, to wtedy liczba n + 3 jest nieparzysta.
Jeżeli liczba n jest nieparzysta, to wtedy liczba n + 3 jest parzysta.
Wynika stąd, że liczba n(n + 3) jest podzielna przez 2.
Zatem liczba 7n(n + 3) jest podzielna przez 7 ⋅ 2 = 14. To należało wykazać.
Sposób III
Rozważamy dwa przypadki: gdy liczba n jest parzysta i gdy liczba n jest nieparzysta.
Parzystą liczbę n możemy zapisać w postaci n = 2k, gdzie . Wtedy:
7n2 + 21n = 7 ⋅ (2k)2 + 21 ⋅ (2k) = 28k2 + 42k = 14 ⋅ (2k2 + 3k)
Ponieważ k jest liczbą całkowitą, to liczba 2k2 + 3k również jest całkowita, zatem iloczyn 14 ⋅ (2k2 + 3k) jest podzielny przez 14.
Nieparzystą liczbę n możemy zapisać w postaci n = 2k + 1, gdzie . Wtedy:
7n2 + 21n = 7 ⋅ (2k + 1)2 + 21 ⋅ (2k + 1) = 7(4k2 + 4k + 1) + 42k + 21 = 28k2 + 28k + 7 + 42k + 21 = 28k2 + 70k + 28 = 14 ⋅ (2k2 + 5k + 2)
Ponieważ k jest liczbą całkowitą, to liczba 2k2 + 5k + 2 również jest całkowita, zatem iloczyn 14 ⋅ (2k2 + 5k + 2) jest podzielny przez 14. To należało wykazać.
Sposób IV
Przedstawiamy liczbę 7n2 + 21n w postaci iloczynu:
7n2 + 21n = 7n(n + 3)
Rozważamy dwa przypadki: gdy liczba n jest parzysta i gdy liczba n jest nieparzysta.
Parzystą liczbę n możemy zapisać w postaci n = 2k, gdzie . Wtedy:
7n(n + 3) = 7 ⋅ 2k ⋅ (2k + 3) = 14 ⋅ k(2k + 3)
Ponieważ k jest liczbą całkowitą, to liczba 2k + 3 również jest całkowita, zatem iloczyn 14 ⋅ k(2k + 3) jest podzielny przez 14.
Nieparzystą liczbę n możemy zapisać w postaci n = 2k + 1, gdzie . Wtedy:
7n(n + 3) = 7(2k + 1)(2k + 1 + 3) = 14 ⋅ (2k + 1)(k + 2)
Ponieważ k jest liczbą całkowitą, to liczby 2k + 1 oraz k + 2 również są całkowite, zatem iloczyn 14 ⋅ (2k + 1)(k + 2) jest podzielny przez 14. To należało wykazać.
Schemat punktowania
przeprowadzenie pełnego rozumowania, tj.
• uzasadnienie, że liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 7 i przez 2
LUB
• rozpatrzenie przypadku, gdy n = 2k, tj. uzasadnienie, że liczba 7 ⋅ (2k)2 + 21 ⋅ (2k) jest podzielna przez 14, oraz rozpatrzenie przypadku, gdy n = 2k + 1, tj. uzasadnienie, że liczba 7 ⋅ (2k + 1)2 + 21 ⋅ (2k + 1) jest podzielna przez 14.
uzasadnienie, że liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 7
– uzasadnienie, że liczba 7n2 + 21n jest podzielna przez 2,
ALBO
– rozpatrzenie przypadku, gdy n = 2k, tj. uzasadnienie, że liczba 7 ⋅ (2k)2 + 21 ⋅ (2k) jest podzielna przez 14,
ALBO
– rozpatrzenie przypadku, gdy n = 2k + 1, tj. uzasadnienie, że liczba 7 ⋅ (2k + 1)2 + 21 ⋅ (2k + 1) jest podzielna przez 14.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający sprawdza prawdziwość tezy tylko dla wybranych wartości n, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający wykazuje, że dla każdej liczby całkowitej n wyrażenie 7n2 − 21n (zamiast 7n2 + 21n) jest podzielne przez 14, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający przyjmuje np. n = 14k + r, gdzie i r jest resztą z dzielenia liczby n przez 14, i przeprowadzi pełne rozumowanie dla wszystkich przypadków, to otrzymuje 2 punkty.
Gdy przeprowadzi pełne rozumowanie dla co najmniej połowy przypadków, ale nie przeprowadzi pełnego rozumowania dla wszystkich przypadków, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.
4. Jeżeli zdający zapisze równanie 7n(n + 3) = 0 (lub 7(n2 + 3n) = 0), to nie uznaje się tego zapisu jako uzasadnienia podzielności wyrażenia 7n2 + 21n przez 7.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający sprawdza tezę tylko dla wybranych wartości n, otrzymuje 0 punktów. Jeśli przyjmie n = 14k + r, gdzie i przeprowadzi pełne rozumowanie dla wszystkich przypadków, otrzymuje 2 punkty; dla co najmniej połowy przypadków – 1 punkt.