Zadanie 14, matura maj 2026, matematyka podstawowa

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

W kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) wykresem funkcji kwadratowej f jest parabola o wierzchołku w punkcie W = (3, −2).

Funkcja kwadratowa g jest określona za pomocą funkcji f wzorem g(x) = f(x + 1).

Jednym z miejsc zerowych funkcji g jest liczba 0.

Wyznacz wzór funkcji f w postaci ogólnej. Zapisz obliczenia.

Pan Ignacy

Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

f(x)=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}

Sposób I

Korzystamy ze wzoru na postać kanoniczną funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = a(x − 3)2 − 2, gdzie a ≠ 0.

Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji kwadratowej g określonej wzorem g(x) = f(x + 1), więc:

g(0) = 0

Stąd:

f(0 + 1) = 0

f(1) = 0

Zatem:

a(1 − 3)2 − 2 = 0

4a − 2 = 0

a=12a = \frac{1}{2}

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci kanonicznej:

f(x)=12(x−3)2−2f(x) = \frac{1}{2}(x - 3)^2 - 2

Przekształcamy wzór funkcji f do postaci ogólnej:

f(x)=12(x−3)2−2=12(x2−6x+9)−2=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}(x - 3)^2 - 2 = \frac{1}{2}(x^2 - 6x + 9) - 2 = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}

Sposób II

Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji kwadratowej g określonej wzorem g(x) = f(x + 1), więc:

g(0) = 0

Stąd:

f(0 + 1) = 0

f(1) = 0

To oznacza, że jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1.

Wykres funkcji f jest symetryczny względem prostej o równaniu x = 3, zatem drugim miejscem zerowym funkcji f jest liczba 5.

Korzystamy ze wzoru na postać iloczynową funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = a(x − 1)(x − 5), gdzie a ≠ 0.

Punkt (3, −2) leży na wykresie funkcji f, więc:

f(3) = −2

a(3 − 1)(3 − 5) = −2

−4a = −2

a=12a = \frac{1}{2}

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci iloczynowej:

f(x)=12(x−1)(x−5)f(x) = \frac{1}{2}(x - 1)(x - 5)

Przekształcamy wzór funkcji f do postaci ogólnej:

f(x)=12(x−1)(x−5)=12(x2−6x+5)=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}(x - 1)(x - 5) = \frac{1}{2}(x^2 - 6x + 5) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}

Sposób III

Korzystamy ze wzoru na postać ogólną funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = ax2 + bx + c, gdzie a ≠ 0.

Odcięta wierzchołka paraboli będącej wykresem funkcji f jest równa 3. Zatem:

−b2a=3\frac{-b}{2a} = 3

b = −6a

Rzędna wierzchołka paraboli będącej wykresem funkcji f jest równa (−2). Zatem:

−Δ4a=−2\frac{-\Delta}{4a} = -2

−(b2−4ac)4a=−2\frac{-(b^2 - 4ac)}{4a} = -2

Podstawiamy do ostatniego równania w miejsce b wyrażenie (−6a) i otrzymujemy:

−((−6a)2−4ac)4a=−2\frac{-((-6a)^2 - 4ac)}{4a} = -2

4a⋅(−9a+c)4a=−2\frac{4a \cdot (-9a + c)}{4a} = -2

−9a + c = −2

c = 9a − 2

Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji kwadratowej g określonej wzorem g(x) = f(x + 1), więc:

g(0) = 0

Zatem:

f(0 + 1) = 0

f(1) = 0

a + b + c = 0

Stąd i z uzyskanych wcześniej równań obliczamy wartości współczynników a, b oraz c:

a + (−6a) + (9a − 2) = 0

4a = 2

a=12a = \frac{1}{2}

b=−6a=−6⋅12=−3b = -6a = -6 \cdot \frac{1}{2} = -3

c=9a−2=9⋅12−2=52c = 9a - 2 = 9 \cdot \frac{1}{2} - 2 = \frac{5}{2}

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci ogólnej:

f(x)=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}

Sposób IV

Korzystamy ze wzoru na postać ogólną funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = ax2 + bx + c, gdzie a ≠ 0.

Wykres funkcji g powstaje w wyniku przesunięcia wykresu funkcji f wzdłuż osi Ox o 1 jednostkę w lewo. Zatem miejscem zerowym funkcji f jest liczba 1.

Wykres funkcji f jest symetryczny względem prostej o równaniu x = 3, więc drugim miejscem zerowym funkcji f jest liczba 5. Stąd i z tego, że punkt (3, −2) leży na wykresie funkcji f, otrzymujemy układ równań:

{f(1)=0f(5)=0f(3)=−2\begin{cases} f(1) = 0 \\ f(5) = 0 \\ f(3) = -2 \end{cases}

{a⋅12+b⋅1+c=0a⋅52+b⋅5+c=0a⋅32+b⋅3+c=−2\begin{cases} a \cdot 1^2 + b \cdot 1 + c = 0 \\ a \cdot 5^2 + b \cdot 5 + c = 0 \\ a \cdot 3^2 + b \cdot 3 + c = -2 \end{cases}

{a+b+c=025a+5b+c=09a+3b+c=−2\begin{cases} a + b + c = 0 \\ 25a + 5b + c = 0 \\ 9a + 3b + c = -2 \end{cases}

{c=−a−b25a+5b+c=09a+3b+c=−2\begin{cases} c = -a - b \\ 25a + 5b + c = 0 \\ 9a + 3b + c = -2 \end{cases}

{25a+5b−a−b=09a+3b−a−b=−2\begin{cases} 25a + 5b - a - b = 0 \\ 9a + 3b - a - b = -2 \end{cases}

{24a+4b=0/:48a+2b=−2/:2\begin{cases} 24a + 4b = 0 \quad /:4 \\ 8a + 2b = -2 \quad /:2 \end{cases}

{6a+b=04a+b=−1\begin{cases} 6a + b = 0 \\ 4a + b = -1 \end{cases}

Odejmując równania stronami, otrzymujemy:

(6a + b) − (4a + b) = 0 − (−1)

2a = 1

a=12a = \frac{1}{2}

Stąd:

b=−6a=−6⋅12=−3b = -6a = -6 \cdot \frac{1}{2} = -3 oraz c=−a−b=−12−(−3)=52c = -a - b = -\frac{1}{2} - (-3) = \frac{5}{2}

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci ogólnej:

f(x)=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}

Sposób V

Wykres funkcji g powstaje w wyniku przesunięcia wykresu funkcji f wzdłuż osi Ox o 1 jednostkę w lewo. Zatem wykresem funkcji g jest parabola o wierzchołku w punkcie (2, −2).

Korzystamy ze wzoru na postać kanoniczną funkcji kwadratowej i zapisujemy:

g(x) = a(x − 2)2 − 2, gdzie a ≠ 0.

Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji g, więc:

g(0) = 0

Stąd:

a(0 − 2)2 − 2 = 0

4a = 2

a=12a = \frac{1}{2}

Zapisujemy wzór funkcji g w postaci kanonicznej:

g(x)=12(x−2)2−2g(x) = \frac{1}{2}(x - 2)^2 - 2

Ponieważ g(x) = f(x + 1), więc f(x) = g(x − 1).

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci kanonicznej:

f(x)=g(x−1)=12(x−1−2)2−2=12(x−3)2−2f(x) = g(x - 1) = \frac{1}{2}(x - 1 - 2)^2 - 2 = \frac{1}{2}(x - 3)^2 - 2

Przekształcamy wzór funkcji f do postaci ogólnej:

f(x)=12(x−3)2−2=12(x2−6x+9)−2=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}(x - 3)^2 - 2 = \frac{1}{2}(x^2 - 6x + 9) - 2 = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}

Schemat punktowania

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: f(x)=12x2−3x+52f(x) = \frac{1}{2}x^2 - 3x + \frac{5}{2}.

3 pkt

spełnienie jednego z kryteriów za 2 punkty oraz obliczenie wartości jednego ze współczynników a, b lub c funkcji f: a=12a = \frac{1}{2} lub b = −3, lub c=52c = \frac{5}{2}.

2 pkt

zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 3)2 − 2 oraz zapisanie, że jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1

– zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 1)(x − 5) lub f(x) = a(x − 1)2 − 4a(x − 1),

ALBO

– wykorzystanie wzoru funkcji g w postaci kanonicznej (lub iloczynowej) i zapisanie równania z jedną niewiadomą a, np. 0 = a(0 − 2)2 − 2, 0 = a(4 − 2)2 − 2, −2 = a ⋅ 2 ⋅ (2 − 4),

ALBO

– zapisanie układu trzech niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c prowadzącego do obliczenia wartości współczynników a, b oraz c, np.:

a ⋅ 12 + b ⋅ 1 + c = 0 oraz −b2a=3\frac{-b}{2a} = 3 oraz −(b2−4ac)4a=−2\frac{-(b^2 - 4ac)}{4a} = -2

lub

a ⋅ 12 + b ⋅ 1 + c = 0 oraz −b2a=3\frac{-b}{2a} = 3 oraz a ⋅ 32 + b ⋅ 3 + c = −2.

albo

1 pkt

zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 3)2 − 2

– zapisanie, że jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1,

ALBO

– zapisanie, że wierzchołkiem wykresu funkcji g jest punkt o współrzędnych (2, −2),

ALBO

– zapisanie, że drugim miejscem zerowym funkcji g jest liczba 4,

ALBO

– zapisanie układu dwóch niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c, np.:

−b2a=3\frac{-b}{2a} = 3 oraz −(b2−4ac)4a=−2\frac{-(b^2 - 4ac)}{4a} = -2

lub

−b2a=3\frac{-b}{2a} = 3 oraz a ⋅ 32 + b ⋅ 3 + c = −2,

lub

a + b + c = 0 oraz a ⋅ 32 + b ⋅ 3 + c = −2.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający obliczy poprawnie wartości współczynników a, b oraz c we wzorze funkcji f, to może otrzymać 4 punkty za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający poprawnie obliczy/poda

a) miejsce zerowe funkcji f, ale zapisze błędne równanie 0 = a(1 + 3)2 − 2 lub 0 = a(5 + 3)2 − 2, lub 0 = a(1 − 3) − 2, lub 0 = a(5 − 3) − 2,

b) miejsca zerowe funkcji f, ale zapisze błędne równanie −2 = a(3 + 1)(3 + 5) lub −2 = a(3 + 1)(3 − 5), lub −2 = a(3 − 1)(3 + 5),

a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

3. Jeżeli zdający błędnie zidentyfikuje miejsce zerowe funkcji f jako (−1) lub 0, a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

4. Jeżeli zdający poprawnie obliczy/poda

a) współrzędne wierzchołka wykresu funkcji g, ale zapisze błędne równanie 0 = a(0 + 2)2 − 2,

b) współrzędne wierzchołka wykresu funkcji g oraz drugie miejsce zerowe tej funkcji, ale zapisze błędne równanie −2 = a ⋅ 2 ⋅ (2 + 4) lub 4 = a(0 − 2)2 − 2,

a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

5. Jeżeli zdający błędnie zidentyfikuje wierzchołek paraboli będącej wykresem funkcji g, jako punkt (4, −2) albo (3, −1), albo (3, −3), a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

6. Jeżeli zdający obliczy poprawnie wartość współczynnika a we wzorze funkcji g, lecz do wzoru funkcji f wstawia inną wartość tego współczynnika, to otrzymuje 2 punkty za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający poprawnie obliczy współczynniki a, b, c, może otrzymać 4 punkty. Błędy identyfikacji miejsc zerowych lub wierzchołka mogą obniżyć wynik do maksymalnie 2 punktów jeśli rozwiązanie jest konsekwentne.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.