Zadanie 14, matura maj 2026, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyW kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) wykresem funkcji kwadratowej f jest parabola o wierzchołku w punkcie W = (3, −2).
Funkcja kwadratowa g jest określona za pomocą funkcji f wzorem g(x) = f(x + 1).
Jednym z miejsc zerowych funkcji g jest liczba 0.
Wyznacz wzór funkcji f w postaci ogólnej. Zapisz obliczenia.
Pan Ignacy
Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Korzystamy ze wzoru na postać kanoniczną funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = a(x − 3)2 − 2, gdzie a ≠ 0.
Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji kwadratowej g określonej wzorem g(x) = f(x + 1), więc:
g(0) = 0
Stąd:
f(0 + 1) = 0
f(1) = 0
Zatem:
a(1 − 3)2 − 2 = 0
4a − 2 = 0
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci kanonicznej:
Przekształcamy wzór funkcji f do postaci ogólnej:
Sposób II
Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji kwadratowej g określonej wzorem g(x) = f(x + 1), więc:
g(0) = 0
Stąd:
f(0 + 1) = 0
f(1) = 0
To oznacza, że jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1.
Wykres funkcji f jest symetryczny względem prostej o równaniu x = 3, zatem drugim miejscem zerowym funkcji f jest liczba 5.
Korzystamy ze wzoru na postać iloczynową funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = a(x − 1)(x − 5), gdzie a ≠ 0.
Punkt (3, −2) leży na wykresie funkcji f, więc:
f(3) = −2
a(3 − 1)(3 − 5) = −2
−4a = −2
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci iloczynowej:
Przekształcamy wzór funkcji f do postaci ogólnej:
Sposób III
Korzystamy ze wzoru na postać ogólną funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = ax2 + bx + c, gdzie a ≠ 0.
Odcięta wierzchołka paraboli będącej wykresem funkcji f jest równa 3. Zatem:
b = −6a
Rzędna wierzchołka paraboli będącej wykresem funkcji f jest równa (−2). Zatem:
Podstawiamy do ostatniego równania w miejsce b wyrażenie (−6a) i otrzymujemy:
−9a + c = −2
c = 9a − 2
Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji kwadratowej g określonej wzorem g(x) = f(x + 1), więc:
g(0) = 0
Zatem:
f(0 + 1) = 0
f(1) = 0
a + b + c = 0
Stąd i z uzyskanych wcześniej równań obliczamy wartości współczynników a, b oraz c:
a + (−6a) + (9a − 2) = 0
4a = 2
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci ogólnej:
Sposób IV
Korzystamy ze wzoru na postać ogólną funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = ax2 + bx + c, gdzie a ≠ 0.
Wykres funkcji g powstaje w wyniku przesunięcia wykresu funkcji f wzdłuż osi Ox o 1 jednostkę w lewo. Zatem miejscem zerowym funkcji f jest liczba 1.
Wykres funkcji f jest symetryczny względem prostej o równaniu x = 3, więc drugim miejscem zerowym funkcji f jest liczba 5. Stąd i z tego, że punkt (3, −2) leży na wykresie funkcji f, otrzymujemy układ równań:
Odejmując równania stronami, otrzymujemy:
(6a + b) − (4a + b) = 0 − (−1)
2a = 1
Stąd:
oraz
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci ogólnej:
Sposób V
Wykres funkcji g powstaje w wyniku przesunięcia wykresu funkcji f wzdłuż osi Ox o 1 jednostkę w lewo. Zatem wykresem funkcji g jest parabola o wierzchołku w punkcie (2, −2).
Korzystamy ze wzoru na postać kanoniczną funkcji kwadratowej i zapisujemy:
g(x) = a(x − 2)2 − 2, gdzie a ≠ 0.
Ponieważ liczba 0 jest jednym z miejsc zerowych funkcji g, więc:
g(0) = 0
Stąd:
a(0 − 2)2 − 2 = 0
4a = 2
Zapisujemy wzór funkcji g w postaci kanonicznej:
Ponieważ g(x) = f(x + 1), więc f(x) = g(x − 1).
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci kanonicznej:
Przekształcamy wzór funkcji f do postaci ogólnej:
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: .
spełnienie jednego z kryteriów za 2 punkty oraz obliczenie wartości jednego ze współczynników a, b lub c funkcji f: lub b = −3, lub .
zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 3)2 − 2 oraz zapisanie, że jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1
– zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 1)(x − 5) lub f(x) = a(x − 1)2 − 4a(x − 1),
ALBO
– wykorzystanie wzoru funkcji g w postaci kanonicznej (lub iloczynowej) i zapisanie równania z jedną niewiadomą a, np. 0 = a(0 − 2)2 − 2, 0 = a(4 − 2)2 − 2, −2 = a ⋅ 2 ⋅ (2 − 4),
ALBO
– zapisanie układu trzech niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c prowadzącego do obliczenia wartości współczynników a, b oraz c, np.:
a ⋅ 12 + b ⋅ 1 + c = 0 oraz oraz
lub
a ⋅ 12 + b ⋅ 1 + c = 0 oraz oraz a ⋅ 32 + b ⋅ 3 + c = −2.
albo
zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 3)2 − 2
– zapisanie, że jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1,
ALBO
– zapisanie, że wierzchołkiem wykresu funkcji g jest punkt o współrzędnych (2, −2),
ALBO
– zapisanie, że drugim miejscem zerowym funkcji g jest liczba 4,
ALBO
– zapisanie układu dwóch niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c, np.:
oraz
lub
oraz a ⋅ 32 + b ⋅ 3 + c = −2,
lub
a + b + c = 0 oraz a ⋅ 32 + b ⋅ 3 + c = −2.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający obliczy poprawnie wartości współczynników a, b oraz c we wzorze funkcji f, to może otrzymać 4 punkty za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający poprawnie obliczy/poda
a) miejsce zerowe funkcji f, ale zapisze błędne równanie 0 = a(1 + 3)2 − 2 lub 0 = a(5 + 3)2 − 2, lub 0 = a(1 − 3) − 2, lub 0 = a(5 − 3) − 2,
b) miejsca zerowe funkcji f, ale zapisze błędne równanie −2 = a(3 + 1)(3 + 5) lub −2 = a(3 + 1)(3 − 5), lub −2 = a(3 − 1)(3 + 5),
a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający błędnie zidentyfikuje miejsce zerowe funkcji f jako (−1) lub 0, a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
4. Jeżeli zdający poprawnie obliczy/poda
a) współrzędne wierzchołka wykresu funkcji g, ale zapisze błędne równanie 0 = a(0 + 2)2 − 2,
b) współrzędne wierzchołka wykresu funkcji g oraz drugie miejsce zerowe tej funkcji, ale zapisze błędne równanie −2 = a ⋅ 2 ⋅ (2 + 4) lub 4 = a(0 − 2)2 − 2,
a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
5. Jeżeli zdający błędnie zidentyfikuje wierzchołek paraboli będącej wykresem funkcji g, jako punkt (4, −2) albo (3, −1), albo (3, −3), a następnie konsekwentnie do popełnionego błędu rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
6. Jeżeli zdający obliczy poprawnie wartość współczynnika a we wzorze funkcji g, lecz do wzoru funkcji f wstawia inną wartość tego współczynnika, to otrzymuje 2 punkty za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeżeli zdający poprawnie obliczy współczynniki a, b, c, może otrzymać 4 punkty. Błędy identyfikacji miejsc zerowych lub wierzchołka mogą obniżyć wynik do maksymalnie 2 punktów jeśli rozwiązanie jest konsekwentne.