Informacja do zadań 7.-8.
W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze.
Na wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji () dwóch kwasów jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze

Wartości stopnia dysocjacji kwasu HX dla wybranych stężeń molowych () zebrano w tabeli ().
| , | 0,002 | 0,008 | 0,018 | 0,028 | 0,042 | 0,100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| , % | 43,6 | 25,2 | 17,6 | 14,4 | 11,9 | 7,9 |
W tabeli umieszczono wartości pH czterech roztworów kwasu HX o wybranych stężeniach molowych, a na wykresie przedstawiono logarytmiczną zależność pH roztworu tego kwasu od jego stężenia molowego w zakresie stężeń od do ().
Uzupełnij tabelę brakującymi wartościami pH (z dokładnością do jednego miejsca po przecinku) oraz dokończ wykres zależności pH roztworu kwasu HX od jego stężenia molowego. Następnie oblicz stężenie molowe jonów i stężenie molowe niezdysocjowanych cząsteczek HX w roztworze o pH = 2,2. Odczyt z wykresu wykonaj z dokładnością do , a wartości stężenia molowego jonów i cząsteczek HX podaj z dokładnością do .
| , | 0,002 | 0,008 | 0,018 | 0,028 | 0,042 | 0,100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| pH |

W roztworze o pH = 2,2 stężenie molowe jonów jest równe ..., a stężenie molowe niezdysocjowanych cząsteczek kwasu HX jest równe ... .
Sposób 1.
oraz
Uzupełniona tabela:
| , | 0,002 | 0,008 | 0,018 | 0,028 | 0,042 | 0,100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| pH |
Wykres: naniesienie punktów (0,042; 2,3) i (0,100; 2,1) na przecięciu odpowiednich linii siatki i dokończenie krzywej (punkty połączone krzywą lub odcinkami).
Odczyt z wykresu:
W roztworze o pH = 2,2 stężenie molowe jonów jest równe , a stężenie molowe niezdysocjowanych cząsteczek kwasu HX jest równe
Sposób 2. (druga część zadania z wykorzystaniem stałej dysocjacji)
Dane odczytane z dowolnej kolumny tabeli, np.: ,
Za rozwiązanie zadania można otrzymać łącznie od 0 do 4 punktów, w tym od 0 do 2 punktów za obliczenie wartości pH i dokończenie wykresu ORAZ od 0 do 2 punktów za obliczenie stężenia jonów i stężenia cząsteczek HX.
W zakresie obliczenia wartości pH i wykonania wykresu:
2 pkt - zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia pH, poprawne obliczenie i napisanie w tabeli dwóch wartości pH z właściwą dokładnością oraz poprawne naniesienie punktów i dokończenie wykresu.
1 pkt - zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń, napisanie wartości pH i dokończenie wykresu, ale: popełnienie błędu rachunkowego (błędna jedna wartość pH) i sporządzenie wykresu adekwatnie do danych zapisanych w tabeli LUB niedokładne naniesienie punktów na wykresie ALBO poprawne naniesienie punktów i dokończenie wykresu bez uzupełnienia tabeli.
0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
W zakresie obliczenia wartości stężenia jonów
Porównujesz swoje rozwiązanie z kluczem? Maturownik+ oceni je analizą AI, policzy punkty wg schematu i zapisze Twoje błędy w kompendium.
Policz na kartce jak na maturze, odsłoń klucz i porównaj. Potem odhacz, żeby wiedzieć, co masz już za sobą.
ZrobioneOdhaczanie zapisuje się na Twoim koncie, więc wymaga darmowego konta. Zajmuje chwilę i wracasz do tego samego zadania.
| 2,7 |
| 2,5 |
| 2,4 |
| 2,7 |
| 2,5 |
| 2,4 |
| 2,3 |
| 2,1 |
2 pkt - poprawne odczytanie z wykresu z właściwą dokładnością wartości stężenia molowego roztworu kwasu HX o pH równym 2,2, zastosowanie poprawnej metody obejmującej obliczenie stężenia jonów i stężenia cząsteczek HX na podstawie podanej wartości pH i stężenia kwasu odczytanego z wykonanego wykresu oraz podanie wyników z właściwą dokładnością i właściwą jednostką.
1 pkt - odczytanie stężenia z wykresu i obliczenie obu stężeń, ale: popełnienie błędów rachunkowych lub błąd odczytu danych LUB podanie wyników z jednostką inną niż LUB podanie wyników z niewłaściwą dokładnością ALBO poprawne obliczenie stężenia jonów na podstawie podanej wartości pH ALBO poprawne rozwiązanie z zastosowaniem niedokładnej wartości oszacowanej na podstawie wykresu z informacji wprowadzającej.
0 pkt - zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Uwagi: Podanie wyników z dokładnością większą niż wymagana nie skutkuje utratą punktów. Zdający może uzupełnić tabelę innymi wartościami pH niż w przykładowym rozwiązaniu, jeżeli przedstawi poprawną metodę ich obliczenia. Jeśli obie wartości pH są wynikiem wykorzystania niedokładnej wartości oszacowanej z wykresu z informacji wprowadzającej, za uzupełnienie tabeli zdający nie otrzymuje punktu, ale za poprawne naniesienie punktów i dokończenie wykresu otrzymuje 1 pkt. Zdający może obliczyć wartość stałej dysocjacji i zastosować ją do rozwiązania drugiej części zadania (Sposób 2.) - wtedy za rozwiązanie może uzyskać maksymalnie 2 pkt.