Zadanie 16.2, matura czerwiec 2016, fizyka rozszerzona

2 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Dziś fizycy mikroświata posługują się tzw. Modelem Standardowym, który opisuje podstawowe cechy cząstek i rządzących nim sił. Najpierw popatrzmy na siły. W mikroświecie redukują się one do zaledwie czterech oddziaływań. Pierwszym jest znana nam również w życiu codziennym grawitacja, która w przypadku cząstek elementarnych jest jednak oddziaływaniem niesłychanie słabym. Kolejną siłą jest elektromagnetyzm, któremu podlegają cząstki naładowane elektrycznie. Dwie dalsze siły znamy tylko z mikroświata: to oddziaływanie słabe, które odpowiada m.in. za rozpady promieniotwórcze, oraz oddziaływanie silne, które wiąże ze sobą w jądrze atomowym dodatnio naładowane protony. Oddziaływaniu silnemu nie podlegają jednak ani elektrony, ani fotony. Cząstki oddziałujące zarówno silnie, jak i słabo nazywamy hadronami, a nieoddziałujące silnie – leptonami. Życie elektronów nie ogranicza się do spokojnego krążenia wokół jąder lub wędrówki przez metal podczas przepływu prądu. Elektrony mogą się rodzić we wnętrzu jądra atomowego. Dzieje się tak, gdy jeden z neutronów zamienia się w proton i właśnie elektron, który ucieka z jądra. Tej przemianie towarzyszy powstanie jeszcze jednej cząstki – neutrina. Neutrina są niemal niemożliwe do zarejestrowania, podlegają tylko oddziaływaniom słabym i grawitacyjnym. Często obserwowana jest też reakcja, podczas której z jądra atomowego wylatują antycząstka elektronu – dodatnio naładowany pozyton – i kolejne neutrino, a jeden z protonów zamienia się w neutron. Wszystkie obserwowane przez nas cząstki oddziałujące silnie, czyli hadrony, składają się z mniejszych składników – kwarków.

Na podstawie: „Wiedza i Życie”, luty 2012, s. 43–44

Polecenie

2 punkty

Z powyższego tekstu wynika, że na poziomie cząstek mikroświata oddziaływanie grawitacyjne praktycznie nie odgrywa żadnej roli, mimo że np. dwa elektrony jednocześnie odpychają się elektrostatycznie i przyciągają grawitacyjnie.

Wykaż, że dla naładowanych cząstek elementarnych oddziaływanie grawitacyjne można pominąć w porównaniu z elektrostatycznym. Wykonaj odpowiednie obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Obliczamy stosunek FgFe\frac{F_g}{F_e} (lub odwrotny) dla elektronów lub innych cząstek. Dla elektronów wynikiem jest

FgFe=Gm2r2⋅r2ke2=Gm2ke2=6,67⋅10−11⋅(9,11⋅10−31)29⋅109⋅(1,6⋅10−19)2≈2⋅10−43\frac{F_g}{F_e} = \frac{Gm^2}{r^2}\cdot\frac{r^2}{ke^2} = \frac{Gm^2}{ke^2} = \frac{6{,}67\cdot10^{-11}\cdot(9{,}11\cdot10^{-31})^2}{9\cdot10^9\cdot(1{,}6\cdot10^{-19})^2} \approx 2\cdot10^{-43} (lub FeFg≈4⋅1042\frac{F_e}{F_g} \approx 4\cdot10^{42}),

co potwierdza tezę.

Schemat punktowania

2 pkt

poprawne obliczenie i wniosek (w wyniku dopuszczalne jest zaokrąglenie lub błąd nie przekraczający dwukrotnego); jeśli uczeń napisze, że szacuje tylko rząd wielkości lub użyje symbolu ≈, dopuszczamy zaokrąglenie dające wynik do 10 razy większy lub mniejszy

1 pkt

napisanie poprawnego wyrażenia na stosunek FgFe\frac{F_g}{F_e} (lub odwrotny)

Komentarz. Jeśli uczeń napisze, że szacuje tylko rząd wielkości lub użyje symbolu ≈, dopuszczamy zaokrąglenie dające wynik do 10 razy większy lub mniejszy.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.