Zadanie 3.3, matura dodatkowa 2020, fizyka rozszerzona

2 pktobliczeniowetrudne (szac.)Dodatkowa 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Sześciokątna hantla do ćwiczeń gimnastycznych (zobacz rysunek obok) ma masę m = 2 kg i jest wykonana z jednorodnego materiału. Na rysunku linią przerywaną oznaczono oś symetrii hantli przy jej obrocie o kąt 60°.

hantla z dwoma sześciokątnymi obciążnikami połączonymi drążkiem, linią przerywaną zaznaczona oś symetrii wzdłuż drążkaPowiększ
hantla z dwoma sześciokątnymi obciążnikami połączonymi drążkiem, linią przerywaną zaznaczona oś symetrii wzdłuż drążka

Dodatkowe informacje do zadań 3.1.–3.2.

Tę hantlę położono na desce w sposób pokazany na rysunku 1. Następnie powoli podnoszono górny koniec deski (zobacz rysunek 2.). Kąt nachylenia deski do poziomu oznaczymy jako α. Zauważono, że dopiero przy nachyleniu deski pod kątem większym niż α1 = 40° hantla zaczęła się z niej zsuwać (zobacz rysunek 3.).

rysunki 1.–3., hantla leżąca obciążnikami na desce zamocowanej przegubowo przy poziomym podłożu; rysunek 1. deska pozioma, rysunek 2. deska podniesiona o kąt α, rysunek 3. deska nachylona pod kątem α > 40°, strzałka zsuwania hantli w dół deskiPowiększ
rysunki 1.–3., hantla leżąca obciążnikami na desce zamocowanej przegubowo przy poziomym podłożu; rysunek 1. deska pozioma, rysunek 2. deska podniesiona o kąt α, rysunek 3. deska nachylona pod kątem α > 40°, strzałka zsuwania hantli w dół deski

Polecenie

2 punkty

Za drugim razem hantlę położono na desce w sposób pokazany na rysunku 4. i ponownie powoli podnoszono górny koniec deski. Przy pewnym kącie α2 – nachylenia deski do poziomego podłoża – hantla zaczęła się toczyć (obracać względem deski) bez poślizgu. Na rysunku poniżej kreskami przerywanymi oznaczono linie pomocnicze do analizy sił lub momentów sił. Rysunek przedstawia sytuację, gdy α < α2.

rysunek 4., sześciokątny obciążnik hantli leżący bokiem na desce nachylonej pod kątem α, przez środek sześciokąta przerywane linie pomocnicze (pionowa oraz do wierzchołków), zaznaczony kąt prosty przy boku stykającym się z deską, wektor g skierowany pionowo w dół, strzałka podnoszenia deskiPowiększ
rysunek 4., sześciokątny obciążnik hantli leżący bokiem na desce nachylonej pod kątem α, przez środek sześciokąta przerywane linie pomocnicze (pionowa oraz do wierzchołków), zaznaczony kąt prosty przy boku stykającym się z deską, wektor g skierowany pionowo w dół, strzałka podnoszenia deski

Wyznacz kąt α2 nachylenia deski do poziomego podłoża, przy którym hantla zaczęła się toczyć (obracać względem deski) bez poślizgu. Odpowiedź uzasadnij.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

α2 = 30°

Przykładowe rozwiązanie

Hantla zacznie obracać się w chwili, gdy moment siły ciężkości będzie zmieniał znak (zwrot), czyli dokładnie wtedy, gdy będzie wynosił zero. Do tej chwili moment siły ciężkości równoważy się z momentem siły reakcji deski.

Siła ciężkości Q⃗\vec{Q} jest przyłożona w środku sześciokąta. Jej ramię r⃗\vec{r} względem osi O (dolnej krawędzi boku sześciokąta leżącego na desce, wokół której hantla się obraca) tworzy z kierunkiem pionowym kąt γ = 30° − α.

Wartość momentu siły ciężkości względem osi O wyraża się wzorem:

MQ=rQ∣sin⁡(180∘−γ)∣=rQsin⁡γ=rQsin⁡(30∘−α)M_Q = rQ|\sin(180^\circ - \gamma)| = rQ\sin\gamma = rQ\sin(30^\circ - \alpha)

Przyrównamy moment siły ciężkości do zera i wyznaczymy kąt α = α2:

MQ=0  →  rQsin⁡(30∘−α)=0  →  α=30∘M_Q = 0 \;\rightarrow\; rQ\sin(30^\circ - \alpha) = 0 \;\rightarrow\; \alpha = 30^\circ

Schemat punktowania

2 pkt

prawidłowa metoda oraz prawidłowe wyznaczenie kąta α2.

1 pkt

zauważenie, że hantla zacznie się obracać, gdy moment siły ciężkości względem O zmieni zwrot, albo równoważnie – od momentu, gdy będzie wynosił zero. Należy uznawać wszelkie równoważne sformułowania: zarówno wyrażone wzorami, jak i słownie (np.: hantla się obróci od momentu, gdy kierunek siły ciężkości pokryje się z kierunkiem ramienia tej siły względem O).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.