Zadanie 32, matura maj 2018, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówW układzie współrzędnych punkty A = (4, 3) i B = (10, 5) są wierzchołkami trójkąta ABC. Wierzchołek C leży na prostej o równaniu y = 2x + 3. Oblicz współrzędne punktu C, dla którego kąt ABC jest prosty.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: .
I sposób – proste prostopadłe
Obliczamy współczynnik kierunkowy prostej AB: .
Ponieważ kąt prosty w trójkącie ABC jest przy wierzchołku B, więc wyznaczamy równanie prostej prostopadłej do prostej AB i przechodzącej przez punkt B: y = −3x + 35.
Obliczamy współrzędne punktu C, który jest punktem wspólnym prostych określonych równaniami y = 2x + 3 i y = −3x + 35:
Stąd po rozwiązaniu układu równań otrzymujemy parę i .
Zatem punkt C ma współrzędne .
II sposób – twierdzenie Pitagorasa
Ponieważ wierzchołek C trójkąta prostokątnego ABC leży na prostej o równaniu y = 2x + 3, więc jego współrzędne zapisujemy następująco: C = (x, 2x + 3).
Punkt B jest wierzchołkiem kąta prostego, zatem z twierdzenia Pitagorasa wynika, że ∣AC∣2 = ∣AB∣2 + ∣BC∣2.
Po podstawieniu współrzędnych punktów A, B i C otrzymujemy równanie
(x − 4)2 + (2x + 3 − 3)2 = (10 − 4)2 + (5 − 3)2 + (x − 10)2 + (2x + 3 − 5)2,
czyli równanie
x2 − 8x + 16 + 4x2 = 36 + 4 + x2 − 20x + 100 + 4x2 − 8x + 4.
Zatem 20x = 128 i dalej .
Jeśli , to . Zatem .
III sposób – iloczyn skalarny
Wektory niezerowe są prostopadłe wtedy i tylko wtedy, gdy ich iloczyn skalarny jest równy 0. W tym przypadku oznacza to, że iloczyn skalarny wektorów i jest równy 0.
Współrzędne wektora są równe .
Punkt C ma współrzędne równe C = (x, 2x + 3), więc współrzędne wektora są równe .
Z warunku otrzymujemy równanie
6(x − 10) + 2(2x − 2) = 0,
3x − 30 + 2x − 2 = 0,
.
Zatem .
Schemat punktowania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy i zapisze współrzędne punktu .
rozwiązanie prawie pełne: zdający
• obliczy albo i na tym zakończy lub dalej popełni błędy
• obliczy obie współrzędne punktu C z błędami rachunkowymi.
albo
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, która jest współrzędną punktu C, np.: 2x + 3 = −3(x − 10) + 5 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający
• wyznaczy współczynnik kierunkowy prostej prostopadłej do prostej AB i przechodzącej przez punkt B: aBC = −3
• zapisze równanie z dwiema niewiadomymi, np.:
ALBO
• obliczy współrzędne wektora : , wyznaczy współrzędne wektora w zależności od jednej współrzędnej punktu C, np.: i zapisze, że
ALBO
• zapisze równość wynikającą z warunku , w której niewiadomymi są dwie współrzędne punktu C, np.: 6(x − 10) + 2(y − 5) = 0
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający
• uzależni obie współrzędne punktu C od jednej zmiennej, np.: C = (x, 2x + 3) lub
• zapisze równość ∣AC∣2 = ∣AB∣2 + ∣BC∣2 i obliczy długość AB:
ALBO
• zapisze równość ∣AC∣2 = ∣AB∣2 + ∣BC∣2 i zapisze jedną z długości ∣AC∣ lub ∣BC∣ w zależności od współrzędnych punktu C
ALBO
• obliczy współrzędne wektora : i zapisze, że
ALBO
• wyznaczy współrzędne wektora w zależności od współrzędnych punktu C: i zapisze, że
ALBO
• wyznaczy współrzędne wektora w zależności od jednej współrzędnej punktu C, np.:
ALBO
• obliczy współczynnik kierunkowy równania prostej AB:
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jedynie błędy rachunkowe, to może otrzymać 4 punkty, o ile popełnione błędy nie ułatwiają rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania.
2. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania, ale popełnia błąd, który jednak nie ułatwia rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania i:
a) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd przy wyznaczaniu współczynnika aAB, np. zamiast , to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;
b) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd przy wyznaczaniu równania prostej BC, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;
c) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd, polegający na tym, że zdający zapisze błędną równość: ∣BC∣2 = ∣AB∣2 + ∣AC∣2, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;
d) w I sposobie rozwiązania przyjmie, że kąt prosty jest przy wierzchołku A, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty;
e) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd przy podstawieniu do wzoru na odległość punktów, nawet trzykrotnie powtórzony, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;
f) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest zamiana miejscami współrzędnych punktu C w początkowym etapie rozwiązania, np.: C = (2x + 3, x), to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;
g) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest przyjęcie bez obliczeń błędnego współczynnika b w równaniu prostej BC (np. ), to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty.
3. Jeżeli zdający realizuje pełną strategię rozwiązania, ale popełnia błąd merytoryczny, który jednak nie ułatwia rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania i tym jedynym błędem merytorycznym jest błąd, polegający na zastosowaniu nieistniejącego wzoru „”, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty.
4. Jeżeli zdający popełnia błąd, polegający na tym, że zapisuje błędną równość: ∣AB∣2 = ∣BC∣2 + ∣AC∣2, to otrzymuje co najwyżej 2 punkty.
5. Jeżeli zdający wyznaczy równanie prostej prostopadłej do prostej o równaniu y = 2x + 3, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 punktów, o ile w rozwiązaniu nie występują inne zapisy wymienione w schemacie oceniania, za które należy przyznać zdającemu punkty, np.: C = (x, 2x + 3).
6. Jeżeli oprócz poprawnego rozwiązania (kąt prosty przy wierzchołku B) zdający podaje inne rozwiązanie (np. kąt prosty przy wierzchołku A), którego nie odrzuca, to otrzymuje co najwyżej 4 punkty.
7. Jeżeli zdający zapisze równanie prostej AB w postaci ogólnej (np. dokona właściwego podstawienia współrzędnych punktów do równania prostej przechodzącej przez 2 punkty) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy, to otrzymuje 1 punkt.
Uwagi ogólne:
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Komentarz. Należy sprawdzić, że obliczone współrzędne są rzeczywiście rozwiązaniem zadania.