Zadanie 32, matura maj 2018, matematyka podstawowa

5 pktobliczenioweśrednie (szac.)Maj 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

W układzie współrzędnych punkty A = (4, 3) i B = (10, 5) są wierzchołkami trójkąta ABC. Wierzchołek C leży na prostej o równaniu y = 2x + 3. Oblicz współrzędne punktu C, dla którego kąt ABC jest prosty.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: C=(325,795)C = \left(\frac{32}{5}, \frac{79}{5}\right).

I sposób – proste prostopadłe

Obliczamy współczynnik kierunkowy prostej AB: aAB=13a_{AB} = \frac{1}{3}.

Ponieważ kąt prosty w trójkącie ABC jest przy wierzchołku B, więc wyznaczamy równanie prostej prostopadłej do prostej AB i przechodzącej przez punkt B: y = −3x + 35.

Obliczamy współrzędne punktu C, który jest punktem wspólnym prostych określonych równaniami y = 2x + 3 i y = −3x + 35:

{y=2x+3y=−3x+35\begin{cases} y = 2x + 3 \\ y = -3x + 35 \end{cases}

Stąd po rozwiązaniu układu równań otrzymujemy parę x=325x = \frac{32}{5} i y=795y = \frac{79}{5}.

Zatem punkt C ma współrzędne (325,795)\left(\frac{32}{5}, \frac{79}{5}\right).

II sposób – twierdzenie Pitagorasa

Ponieważ wierzchołek C trójkąta prostokątnego ABC leży na prostej o równaniu y = 2x + 3, więc jego współrzędne zapisujemy następująco: C = (x, 2x + 3).

Punkt B jest wierzchołkiem kąta prostego, zatem z twierdzenia Pitagorasa wynika, że ∣AC∣2 = ∣AB∣2 + ∣BC∣2.

Po podstawieniu współrzędnych punktów A, B i C otrzymujemy równanie

(x − 4)2 + (2x + 3 − 3)2 = (10 − 4)2 + (5 − 3)2 + (x − 10)2 + (2x + 3 − 5)2,

czyli równanie

x2 − 8x + 16 + 4x2 = 36 + 4 + x2 − 20x + 100 + 4x2 − 8x + 4.

Zatem 20x = 128 i dalej x=325x = \frac{32}{5}.

Jeśli x=325x = \frac{32}{5}, to y=795y = \frac{79}{5}. Zatem C=(325,795)C = \left(\frac{32}{5}, \frac{79}{5}\right).

III sposób – iloczyn skalarny

Wektory niezerowe są prostopadłe wtedy i tylko wtedy, gdy ich iloczyn skalarny jest równy 0. W tym przypadku oznacza to, że iloczyn skalarny wektorów AB→\overrightarrow{AB} i BC→\overrightarrow{BC} jest równy 0.

Współrzędne wektora AB→\overrightarrow{AB} są równe AB→=[6,2]\overrightarrow{AB} = [6, 2].

Punkt C ma współrzędne równe C = (x, 2x + 3), więc współrzędne wektora BC→\overrightarrow{BC} są równe BC→=[x−10,2x+3−5]\overrightarrow{BC} = [x - 10, 2x + 3 - 5].

Z warunku AB→∘BC→=0\overrightarrow{AB} \circ \overrightarrow{BC} = 0 otrzymujemy równanie

6(x − 10) + 2(2x − 2) = 0,

3x − 30 + 2x − 2 = 0,

x=325x = \frac{32}{5}.

Zatem C=(325,2⋅325+3)=(325,795)C = \left(\frac{32}{5}, 2 \cdot \frac{32}{5} + 3\right) = \left(\frac{32}{5}, \frac{79}{5}\right).

Schemat punktowania

5 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy i zapisze współrzędne punktu C=(325,795)C = \left(\frac{32}{5}, \frac{79}{5}\right).

4 pkt

rozwiązanie prawie pełne: zdający

• obliczy x=325x = \frac{32}{5} albo y=795y = \frac{79}{5} i na tym zakończy lub dalej popełni błędy

• obliczy obie współrzędne punktu C z błędami rachunkowymi.

albo

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, która jest współrzędną punktu C, np.: 2x + 3 = −3(x − 10) + 5 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający

• wyznaczy współczynnik kierunkowy prostej prostopadłej do prostej AB i przechodzącej przez punkt B: aBC = −3

• zapisze równanie z dwiema niewiadomymi, np.: ((x−4)2+(y−3)2)2=((10−4)2+(5−3)2)2+((x−10)2+(y−5)2)2\left(\sqrt{(x - 4)^2 + (y - 3)^2}\right)^2 = \left(\sqrt{(10 - 4)^2 + (5 - 3)^2}\right)^2 + \left(\sqrt{(x - 10)^2 + (y - 5)^2}\right)^2

ALBO

• obliczy współrzędne wektora AB→\overrightarrow{AB}: AB→=[6,2]\overrightarrow{AB} = [6, 2], wyznaczy współrzędne wektora BC→\overrightarrow{BC} w zależności od jednej współrzędnej punktu C, np.: BC→=[x−10,2x+3−5]\overrightarrow{BC} = [x - 10, 2x + 3 - 5] i zapisze, że AB→∘BC→=0\overrightarrow{AB} \circ \overrightarrow{BC} = 0

ALBO

• zapisze równość wynikającą z warunku AB→∘BC→=0\overrightarrow{AB} \circ \overrightarrow{BC} = 0, w której niewiadomymi są dwie współrzędne punktu C, np.: 6(x − 10) + 2(y − 5) = 0

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający

• uzależni obie współrzędne punktu C od jednej zmiennej, np.: C = (x, 2x + 3) lub C=(y−32,y)C = \left(\frac{y - 3}{2}, y\right)

• zapisze równość ∣AC∣2 = ∣AB∣2 + ∣BC∣2 i obliczy długość AB: ∣AB∣=210|AB| = 2\sqrt{10}

ALBO

• zapisze równość ∣AC∣2 = ∣AB∣2 + ∣BC∣2 i zapisze jedną z długości ∣AC∣ lub ∣BC∣ w zależności od współrzędnych punktu C

ALBO

• obliczy współrzędne wektora AB→\overrightarrow{AB}: AB→=[6,2]\overrightarrow{AB} = [6, 2] i zapisze, że AB→∘BC→=0\overrightarrow{AB} \circ \overrightarrow{BC} = 0

ALBO

• wyznaczy współrzędne wektora BC→\overrightarrow{BC} w zależności od współrzędnych punktu C: BC→=[x−10,y−5]\overrightarrow{BC} = [x - 10, y - 5] i zapisze, że AB→∘BC→=0\overrightarrow{AB} \circ \overrightarrow{BC} = 0

ALBO

• wyznaczy współrzędne wektora BC→\overrightarrow{BC} w zależności od jednej współrzędnej punktu C, np.: BC→=[x−10,2x+3−5]\overrightarrow{BC} = [x - 10, 2x + 3 - 5]

ALBO

• obliczy współczynnik kierunkowy równania prostej AB: aAB=13a_{AB} = \frac{1}{3}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jedynie błędy rachunkowe, to może otrzymać 4 punkty, o ile popełnione błędy nie ułatwiają rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania.

2. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania, ale popełnia błąd, który jednak nie ułatwia rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania i:

a) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd przy wyznaczaniu współczynnika aAB, np. xA−xByA−yB\frac{x_A - x_B}{y_A - y_B} zamiast yA−yBxA−xB\frac{y_A - y_B}{x_A - x_B}, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;

b) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd przy wyznaczaniu równania prostej BC, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;

c) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd, polegający na tym, że zdający zapisze błędną równość: ∣BC∣2 = ∣AB∣2 + ∣AC∣2, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;

d) w I sposobie rozwiązania przyjmie, że kąt prosty jest przy wierzchołku A, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty;

e) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest błąd przy podstawieniu do wzoru na odległość punktów, nawet trzykrotnie powtórzony, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;

f) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest zamiana miejscami współrzędnych punktu C w początkowym etapie rozwiązania, np.: C = (2x + 3, x), to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty;

g) jedynym błędem merytorycznym w rozwiązaniu jest przyjęcie bez obliczeń błędnego współczynnika b w równaniu prostej BC (np. 53\frac{5}{3}), to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty.

3. Jeżeli zdający realizuje pełną strategię rozwiązania, ale popełnia błąd merytoryczny, który jednak nie ułatwia rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania i tym jedynym błędem merytorycznym jest błąd, polegający na zastosowaniu nieistniejącego wzoru „a+b=a+b\sqrt{a + b} = \sqrt{a} + \sqrt{b}”, to zdający otrzymuje co najwyżej 3 punkty.

4. Jeżeli zdający popełnia błąd, polegający na tym, że zapisuje błędną równość: ∣AB∣2 = ∣BC∣2 + ∣AC∣2, to otrzymuje co najwyżej 2 punkty.

5. Jeżeli zdający wyznaczy równanie prostej prostopadłej do prostej o równaniu y = 2x + 3, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 punktów, o ile w rozwiązaniu nie występują inne zapisy wymienione w schemacie oceniania, za które należy przyznać zdającemu punkty, np.: C = (x, 2x + 3).

6. Jeżeli oprócz poprawnego rozwiązania (kąt prosty przy wierzchołku B) zdający podaje inne rozwiązanie (np. kąt prosty przy wierzchołku A), którego nie odrzuca, to otrzymuje co najwyżej 4 punkty.

7. Jeżeli zdający zapisze równanie prostej AB w postaci ogólnej (np. dokona właściwego podstawienia współrzędnych punktów do równania prostej przechodzącej przez 2 punkty) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy, to otrzymuje 1 punkt.

Uwagi ogólne:

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Należy sprawdzić, że obliczone współrzędne są rzeczywiście rozwiązaniem zadania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.