Zadanie 29, matura maj 2018, matematyka podstawowa

2 pktotwartetrudne (szac.)Maj 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

2 punkty

Okręgi o środkach odpowiednio A i B są styczne zewnętrznie i każdy z nich jest styczny do obu ramion danego kąta prostego (zobacz rysunek). Promień okręgu o środku A jest równy 2.

kąt prosty i dwa okręgi styczne do obu jego ramion, większy o środku A i mniejszy o środku B, styczne do siebie zewnętrzniePowiększ
kąt prosty i dwa okręgi styczne do obu jego ramion, większy o środku A i mniejszy o środku B, styczne do siebie zewnętrznie

Uzasadnij, że promień okręgu o środku B jest mniejszy od 2−1\sqrt{2} - 1.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób

Przyjmijmy oznaczenia: S – wierzchołek kąta prostego, D i C – punkty styczności okręgu o środku A z ramionami kąta, E – punkt styczności okręgów, r – promień okręgu o środku B (ADSC jest kwadratem o boku 2).

Wtedy ∣AS∣=22|AS| = 2\sqrt{2} oraz ∣AE∣ = 2. Zatem

∣SE∣=22−2|SE| = 2\sqrt{2} - 2.

Średnica okręgu o środku B i promieniu r jest krótsza od odcinka SE, więc

2r<22−22r < 2\sqrt{2} - 2, czyli r<2−1r < \sqrt{2} - 1.

Co kończy dowód.

II sposób

Przy tych samych oznaczeniach mamy ∣AS∣=22|AS| = 2\sqrt{2}, ∣BS∣=r2|BS| = r\sqrt{2} oraz ∣AE∣ = 2.

Ponieważ ∣AS∣ = ∣BS∣ + ∣BE∣ + ∣AE∣, więc otrzymujemy

22=r2+r+22\sqrt{2} = r\sqrt{2} + r + 2,

r(2+1)=22−2r\left(\sqrt{2} + 1\right) = 2\sqrt{2} - 2.

Stąd, mnożąc obie strony tego równania przez 2−1\sqrt{2} - 1, otrzymujemy

r(2+1)(2−1)=2(2−1)(2−1)r\left(\sqrt{2} + 1\right)\left(\sqrt{2} - 1\right) = 2\left(\sqrt{2} - 1\right)\left(\sqrt{2} - 1\right),

r=2(2−1)2r = 2\left(\sqrt{2} - 1\right)^2,

r=2(2−22+1)r = 2\left(2 - 2\sqrt{2} + 1\right),

r=2(3−22)r = 2\left(3 - 2\sqrt{2}\right).

Sprawdźmy, czy 2(3−22)<2−12\left(3 - 2\sqrt{2}\right) < \sqrt{2} - 1. Przekształcamy tę nierówność równoważnie:

6−42<2−16 - 4\sqrt{2} < \sqrt{2} - 1,

7<527 < 5\sqrt{2}.

Ponieważ 2≈1,41>1,4\sqrt{2} \approx 1{,}41 > 1{,}4, więc 52>75\sqrt{2} > 7. Oznacza to, że r<2−1r < \sqrt{2} - 1.

Schemat punktowania

2 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełny dowód.

1 pkt

gdy zdający:

• obliczy ∣SE∣=22−2|SE| = 2\sqrt{2} - 2

• zapisze równość 22=r2+r+22\sqrt{2} = r\sqrt{2} + r + 2

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający poprawnie obliczy r i zapisze wynik w postaci ułamka, w którym w mianowniku występuje liczba niewymierna, np. r=22−22+1r = \frac{2\sqrt{2} - 2}{\sqrt{2} + 1}, i błędnie szacuje tę liczbę, np. stosując takie same przybliżenia z niedomiarem 2\sqrt{2} w liczniku i w mianowniku, to otrzymuje 1 punkt.

2. Jeżeli zdający błędnie przyjmie, że długość odcinka, którego jednym końcem jest punkt styczności okręgów, a drugim wierzchołek kąta prostego, jest równa długości średnicy mniejszego okręgu i nie wycofa się z tego założenia oraz nie obliczy długości wspomnianego odcinka, to otrzymuje 0 punktów.

Uwagi ogólne:

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Jeżeli zdający poprawnie obliczy r i zapisze wynik z liczbą niewymierną w mianowniku, a błędnie szacuje (np. stosując takie same przybliżenia), otrzymuje 1 punkt. Jeżeli błędnie przyjmie warunki dotyczące punktów styczności, otrzymuje 0 punktów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.