Zadanie 13, matura czerwiec 2025, matematyka podstawowa

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

W kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) wykres funkcji kwadratowej f przechodzi przez punkt (2, 15). Osią symetrii tego wykresu jest prosta o równaniu x = −1. Jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1.

Wyznacz wzór funkcji f w postaci kanonicznej. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I

Wykres funkcji f jest symetryczny względem prostej o równaniu x = −1, zatem drugie miejsce zerowe funkcji f jest równe x2 = −3.

Korzystamy ze wzoru na postać iloczynową funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = a(x − 1)(x + 3), gdzie a ≠ 0

Punkt (2, 15) leży na wykresie funkcji f, zatem dla argumentu 2 funkcja f przyjmuje wartość 15. Stąd otrzymujemy:

f(2) = 15

a(2 − 1)(2 + 3) = 15

5a = 15

a = 3

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci iloczynowej:

f(x) = 3(x − 1)(x + 3)

Przekształcamy wzór funkcji f do postaci kanonicznej:

f(x) = 3(x − 1)(x + 3) = 3(x2 + 2x − 3) = 3(x2 + 2x + 1 − 4) = 3[(x + 1)2 − 4] = 3(x + 1)2 − 12

Uwaga.

Postać kanoniczną funkcji f możemy też uzyskać, obliczając współrzędne wierzchołka paraboli będącej wykresem tej funkcji. Ponieważ osią symetrii tej paraboli jest prosta o równaniu x = −1, więc pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest równa p = −1. Druga współrzędna wierzchołka paraboli jest równa

q = f(−1) = 3(−1 − 1)(−1 + 3) = −12

Stąd otrzymujemy postać kanoniczną funkcji f: f(x) = 3(x + 1)2 − 12.

Sposób II

Ponieważ osią symetrii wykresu funkcji f jest prosta o równaniu x = −1, więc pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli, która jest wykresem tej funkcji, jest p = −1.

Korzystamy ze wzoru na postać kanoniczną funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = a(x + 1)2 + q, gdzie a ≠ 0

Miejscem zerowym funkcji f jest liczba 1, zatem punkt (1, 0) leży na wykresie tej funkcji. Stąd i z tego, że wykres funkcji f przechodzi przez punkt (2, 15), otrzymujemy układ równań:

{f(1)=0f(2)=15\begin{cases} f(1) = 0 \\ f(2) = 15 \end{cases}, czyli {a(1+1)2+q=0a(2+1)2+q=15\begin{cases} a(1 + 1)^2 + q = 0 \\ a(2 + 1)^2 + q = 15 \end{cases}, czyli {4a+q=09a+q=15\begin{cases} 4a + q = 0 \\ 9a + q = 15 \end{cases}

Odejmujemy równania stronami i otrzymujemy:

−5a = −15

a = 3

Stąd:

q = −4a = −12

Zatem f(x) = 3(x + 1)2 − 12.

Sposób III

Korzystamy ze wzoru na postać ogólną funkcji kwadratowej i zapisujemy:

f(x) = ax2 + bx + c, gdzie a ≠ 0

Ponieważ osią symetrii wykresu funkcji f jest prosta o równaniu x = −1, więc pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli, która jest wykresem tej funkcji, jest p = −1.

Stąd:

−b2a=−1\frac{-b}{2a} = -1

b = 2a

Miejscem zerowym funkcji f jest liczba 1, zatem:

f(1) = 0

a + b + c = 0

Podstawiamy do równania w miejsce b wyrażenie 2a i otrzymujemy:

a + 2a + c = 0

c = −3a

Punkt (2, 15) leży na wykresie funkcji f, zatem dla argumentu 2 funkcja f przyjmuje wartość 15. Stąd otrzymujemy:

f(2) = 15

4a + 2b + c = 15

Podstawiamy do równania w miejsce b wyrażenie 2a, natomiast w miejsce c podstawiamy wyrażenie (−3a) i otrzymujemy:

4a + 2 ⋅ (2a) − 3a = 15

5a = 15

a = 3

Zatem:

b = 2a = 6 oraz c = −3a = −9

Zapisujemy wzór funkcji f w postaci ogólnej:

f(x) = 3x2 + 6x − 9

Przekształcamy wzór funkcji f do postaci kanonicznej:

f(x) = 3x2 + 6x − 9 = 3(x2 + 2x − 3) = 3(x2 + 2x + 1 − 4) = 3[(x + 1)2 − 4] = 3(x + 1)2 − 12

Schemat punktowania

3 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: f(x) = 3(x + 1)2 − 12.

2 pkt

obliczenie współczynnika a: a = 3

– obliczenie współczynnika q: q = −12.

albo

1 pkt

zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x + 1)2 + q

– zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 1)(x + 3),

ALBO

– zapisanie układu trzech niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c prowadzącego do obliczenia wartości współczynników a, b oraz c, np.: 4a + 2b + c = 15 oraz −b2a=−1\frac{-b}{2a} = -1 oraz a + b + c = 0.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.