Zadanie 13, matura czerwiec 2025, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyW kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) wykres funkcji kwadratowej f przechodzi przez punkt (2, 15). Osią symetrii tego wykresu jest prosta o równaniu x = −1. Jednym z miejsc zerowych funkcji f jest liczba 1.
Wyznacz wzór funkcji f w postaci kanonicznej. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Wykres funkcji f jest symetryczny względem prostej o równaniu x = −1, zatem drugie miejsce zerowe funkcji f jest równe x2 = −3.
Korzystamy ze wzoru na postać iloczynową funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = a(x − 1)(x + 3), gdzie a ≠ 0
Punkt (2, 15) leży na wykresie funkcji f, zatem dla argumentu 2 funkcja f przyjmuje wartość 15. Stąd otrzymujemy:
f(2) = 15
a(2 − 1)(2 + 3) = 15
5a = 15
a = 3
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci iloczynowej:
f(x) = 3(x − 1)(x + 3)
Przekształcamy wzór funkcji f do postaci kanonicznej:
f(x) = 3(x − 1)(x + 3) = 3(x2 + 2x − 3) = 3(x2 + 2x + 1 − 4) = 3[(x + 1)2 − 4] = 3(x + 1)2 − 12
Uwaga.
Postać kanoniczną funkcji f możemy też uzyskać, obliczając współrzędne wierzchołka paraboli będącej wykresem tej funkcji. Ponieważ osią symetrii tej paraboli jest prosta o równaniu x = −1, więc pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest równa p = −1. Druga współrzędna wierzchołka paraboli jest równa
q = f(−1) = 3(−1 − 1)(−1 + 3) = −12
Stąd otrzymujemy postać kanoniczną funkcji f: f(x) = 3(x + 1)2 − 12.
Sposób II
Ponieważ osią symetrii wykresu funkcji f jest prosta o równaniu x = −1, więc pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli, która jest wykresem tej funkcji, jest p = −1.
Korzystamy ze wzoru na postać kanoniczną funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = a(x + 1)2 + q, gdzie a ≠ 0
Miejscem zerowym funkcji f jest liczba 1, zatem punkt (1, 0) leży na wykresie tej funkcji. Stąd i z tego, że wykres funkcji f przechodzi przez punkt (2, 15), otrzymujemy układ równań:
, czyli , czyli
Odejmujemy równania stronami i otrzymujemy:
−5a = −15
a = 3
Stąd:
q = −4a = −12
Zatem f(x) = 3(x + 1)2 − 12.
Sposób III
Korzystamy ze wzoru na postać ogólną funkcji kwadratowej i zapisujemy:
f(x) = ax2 + bx + c, gdzie a ≠ 0
Ponieważ osią symetrii wykresu funkcji f jest prosta o równaniu x = −1, więc pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli, która jest wykresem tej funkcji, jest p = −1.
Stąd:
b = 2a
Miejscem zerowym funkcji f jest liczba 1, zatem:
f(1) = 0
a + b + c = 0
Podstawiamy do równania w miejsce b wyrażenie 2a i otrzymujemy:
a + 2a + c = 0
c = −3a
Punkt (2, 15) leży na wykresie funkcji f, zatem dla argumentu 2 funkcja f przyjmuje wartość 15. Stąd otrzymujemy:
f(2) = 15
4a + 2b + c = 15
Podstawiamy do równania w miejsce b wyrażenie 2a, natomiast w miejsce c podstawiamy wyrażenie (−3a) i otrzymujemy:
4a + 2 ⋅ (2a) − 3a = 15
5a = 15
a = 3
Zatem:
b = 2a = 6 oraz c = −3a = −9
Zapisujemy wzór funkcji f w postaci ogólnej:
f(x) = 3x2 + 6x − 9
Przekształcamy wzór funkcji f do postaci kanonicznej:
f(x) = 3x2 + 6x − 9 = 3(x2 + 2x − 3) = 3(x2 + 2x + 1 − 4) = 3[(x + 1)2 − 4] = 3(x + 1)2 − 12
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: f(x) = 3(x + 1)2 − 12.
obliczenie współczynnika a: a = 3
– obliczenie współczynnika q: q = −12.
albo
zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x + 1)2 + q
– zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = a(x − 1)(x + 3),
ALBO
– zapisanie układu trzech niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c prowadzącego do obliczenia wartości współczynników a, b oraz c, np.: 4a + 2b + c = 15 oraz oraz a + b + c = 0.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).