Zadanie 12.2, matura maj 2025, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 42%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Izotop plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} ulega rozpadowi promieniotwórczemu w wyniku przemiany α.

Podczas rozpadu jądra tego izotopu plutonu powstają cząstka α oraz jądro pewnego pierwiastka, który oznaczymy jako X.

Przyjmij, że w opisanym rozpadzie α:

• iloraz masy jądra pierwiastka X i masy cząstki α wynosi w zaokrągleniu mXmα≈58,5\dfrac{m_\mathrm{X}}{m_\alpha} \approx 58{,}5

• w chwili tuż przed opisanym rozpadem jądro plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} było nieruchome

• wartości prędkości jądra pierwiastka X i cząstki α – powstałych po rozpadzie jądra plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} – są dużo mniejsze od wartości prędkości światła w próżni.

Polecenie

3 punkty

Energie kinetyczne jądra pierwiastka X i cząstki α, tuż po rozpadzie jądra X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu}, oznaczymy – odpowiednio – jako Ekin X i Ekin α.

Oblicz iloraz Ekin XEkin α\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}}. Zapisz obliczenia.

Wskazówka: Skorzystaj z zasady zachowania pędu.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Ekin XEkin α=158,5≈0,017\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{1}{58{,}5} \approx 0{,}017

Sposób 1. Pęd układu przed rozpadem (pęd jądra plutonu) jest równy zero, po rozpadzie jest sumą pędów jądra X i cząstki α:

p⃗Pu=p⃗X+p⃗α⇒0=mXvX−mαvα⇒vXvα=mαmX\vec{p}_\mathrm{Pu} = \vec{p}_\mathrm{X} + \vec{p}_\alpha \quad\Rightarrow\quad 0 = m_\mathrm{X}v_\mathrm{X} - m_\alpha v_\alpha \quad\Rightarrow\quad \dfrac{v_\mathrm{X}}{v_\alpha} = \dfrac{m_\alpha}{m_\mathrm{X}}

Ekin XEkin α=12mXvX212mαvα2=mXmα⋅(mαmX)2=mαmX=158,5≈0,017\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{\frac{1}{2}m_\mathrm{X}v_\mathrm{X}^2}{\frac{1}{2}m_\alpha v_\alpha^2} = \dfrac{m_\mathrm{X}}{m_\alpha}\cdot\left(\dfrac{m_\alpha}{m_\mathrm{X}}\right)^2 = \dfrac{m_\alpha}{m_\mathrm{X}} = \dfrac{1}{58{,}5} \approx 0{,}017

Sposób 2. 0 = pX − pα ⇒ pX = pα

Ekin XEkin α=pX22mXpα22mα=mαmX=158,5≈0,017\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{\frac{p_\mathrm{X}^2}{2m_\mathrm{X}}}{\frac{p_\alpha^2}{2m_\alpha}} = \dfrac{m_\alpha}{m_\mathrm{X}} = \dfrac{1}{58{,}5} \approx 0{,}017

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia ilorazu energii kinetycznych jądra X i cząstki α oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego: Ekin XEkin α=158,5\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{1}{58{,}5} albo Ekin XEkin α≈0,017\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} \approx 0{,}017.

2 pkt

poprawne zapisanie zasady zachowania pędu układu (przed i po rozpadzie jądra X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu}) z uwzględnieniem wartości i zwrotów pędów jądra X i cząstki α oraz poprawne zapisanie stosunku energii kinetycznych z uwzględnieniem wzorów na energie kinetyczne, np. mXvX − mαvα = 0 oraz Ekin XEkin α=mXvX2mαvα2\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{m_\mathrm{X}v_\mathrm{X}^2}{m_\alpha v_\alpha^2}, albo pX − pα = 0 oraz Ekin XEkin α=pX2/(2mX)pα2/(2mα)\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{p_\mathrm{X}^2/(2m_\mathrm{X})}{p_\alpha^2/(2m_\alpha)}.

1 pkt

poprawne zapisanie zasady zachowania pędu układu z uwzględnieniem wartości i zwrotów pędów jądra X i cząstki α, np. mXvX − mαvα = 0 (lub mXvX = mαvα) albo pX − pα = 0 (lub pX = pα)

LUB

– poprawne zapisanie stosunku energii kinetycznych jądra X i cząstki α z uwzględnieniem wzorów na energie kinetyczne, np. Ekin XEkin α=12mXvX212mαvα2\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{\frac{1}{2}m_\mathrm{X}v_\mathrm{X}^2}{\frac{1}{2}m_\alpha v_\alpha^2} albo Ekin XEkin α=pX2/(2mX)pα2/(2mα)\dfrac{E_{kin\,\mathrm{X}}}{E_{kin\,\alpha}} = \dfrac{p_\mathrm{X}^2/(2m_\mathrm{X})}{p_\alpha^2/(2m_\alpha)}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Pędy powstałych produktów są równe co do wartości, ale przeciwne co do zwrotu. Ze względu na większą masę jądra X jego energia kinetyczna jest znacznie mniejsza niż energia kinetyczna lżejszej cząstki α.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.