Zadanie 3.2, matura maj 2025, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Fale dźwiękowe o dużych częstotliwościach (np. ultradźwięki) mogą w ośrodkach rozchodzić się w postaci wąskich wiązek. Gdy wiązka fali ultradźwiękowej pada na granicę dwóch ośrodków, to – w zależności m.in. od kąta padania na tę granicę – może częściowo wniknąć do drugiego ośrodka i częściowo się odbić od granicy albo może całkowicie się odbić od granicy ośrodków.
W zadaniu przyjmij, że:
• wartość prędkości dźwięku w powietrzu jest równa vp = 340 m/s
• wartość prędkości dźwięku w wodzie jest równa vw = 1450 m/s.
Zwróć uwagę na to, że wartość prędkości dźwięku w wodzie jest większa od wartości prędkości dźwięku w powietrzu.
Polecenie
3 punktyRozważamy wiązkę ultradźwięków, która biegnie w powietrzu i pada na taflę wody pod kątem αp = 45°. Tylko jeden z rysunków A–C prawidłowo przedstawia dalszy bieg tej wiązki ultradźwięków od granicy powietrze – woda. Kreską przerywaną oznaczono linie pomocnicze.
A.
PowiększB.
PowiększC.
PowiększUstal dalszy bieg wiązki ultradźwięków od granicy powietrze – woda. Wykorzystaj odpowiednie prawa / zależności fizyczne i wykonaj niezbędne obliczenia, które doprowadzą do tego ustalenia.
Następnie zaznacz rysunek (spośród A–C), na którym prawidłowo przedstawiono dalszy bieg wiązki ultradźwięków od granicy powietrze – woda.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
C – nastąpi całkowite odbicie wiązki od granicy powietrze – woda.
Sposób 1. Prędkość dźwięku w powietrzu jest mniejsza niż w wodzie, więc istnieje kąt graniczny αg dla wiązki biegnącej od strony powietrza.
αp > αg (45° > 13,6°), więc nastąpi całkowite odbicie od granicy powietrze – woda. Prawidłowe zaznaczenie: C.
Sposób 2. Jak wyżej ; , a w przedziale od 0° do 90° sinus jest funkcją rosnącą, więc αp > αg – całkowite odbicie. Prawidłowe zaznaczenie: C.
Sposób 3. Z prawa załamania:
Taki kąt załamania nie istnieje, więc wiązka nie wniknie do wody, tylko całkowicie odbije się od granicy powietrze – woda. Prawidłowe zaznaczenie: C.
Schemat punktowania
poprawna metoda ustalenia biegu wiązki ultradźwięków od granicy powietrze – woda oraz zaznaczenie rysunku C.
Uwaga! Jeżeli zdający stosuje poprawną metodę oraz zapisze w sposób jednoznaczny, który rysunek przedstawia opisaną sytuację, albo zapisze jednoznacznie, że zachodzi całkowite odbicie od granicy ośrodków, i nie zaznaczy rysunku, to otrzymuje 3 pkt.
poprawna metoda obliczenia kąta granicznego dla przejścia dźwięku przez granicę powietrze – woda oraz podanie prawidłowej wartości tego kąta, np. oraz αg ≈ 13,6°
LUB
– poprawna metoda obliczenia sinusa kąta granicznego oraz podanie prawidłowej wartości sinusa tego kąta, oraz stwierdzenie, że kąt padania (lub jego sinus) jest większy od kąta granicznego (jego sinusa), np. , zatem αg < 45°, albo
LUB
– poprawna metoda obliczenia kąta załamania oraz podanie wartości sinusa kąta załamania większej od jedności i stwierdzenie, że taki kąt nie istnieje, np. oraz – nie istnieje taki kąt αw.
poprawne zapisanie warunku (z uwzględnieniem wartości prędkości dźwięku), z którego można obliczyć kąt graniczny, np.
LUB
– zapisanie warunku wynikającego z prawa załamania fali (z uwzględnieniem wartości prędkości dźwięku i miary kąta padania), np. .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Klucz CKE nie podaje explicite odpowiedzi dla tego zadania w dostarczonych stronach; jednak fizyka wskazuje na całkowite odbicie wewnętrzne.