Zadanie 2.2, matura maj 2025, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Dany jest jednorodny pełny walec W1 oraz wydrążony częściowo (i osiowosymetrycznie) jednorodny walec W2. Walec W1 położono na równi pochyłej i puszczono swobodnie. Następnie na tej samej wysokości na tej równi położono walec W2 i także puszczono swobodnie (zobacz rysunek poniżej). Prędkości początkowe obu walców były równe zero. Walce W1 oraz W2 staczały się z równi bez poślizgu. Kąt nachylenia równi do poziomego podłoża wynosi β.
Przyjmij następujące dane:
• promienie walców są sobie równe: R1 = R2 = R
• masy walców są sobie równe: m1 = m2 = m (walce wykonano z różnych materiałów)
• momenty bezwładności walców W1 i W2 względem osi każdego z nich wyrażają się – odpowiednio – wzorami:
I1 = k1mR2 oraz I2 = k2mR2
gdzie k1 i k2 są pewnymi współczynnikami oraz k1 ≠ k2.
Rysunek (widok z boku)
PowiększUwzględnij następujące założenia i warunki:
• siły tarcia statycznego pomiędzy każdym z walców a powierzchnią równi nie osiągnęły wartości maksymalnych
• pomijamy inne (tzn. oprócz tarcia statycznego) opory ruchu
• ruch walców rozpatrujemy w inercjalnym układzie odniesienia związanym z ziemią, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym.
Polecenie
4 punktyWyznacz a – wartość przyśpieszenia liniowego walca W2 – w zależności tylko od wartości przyśpieszenia ziemskiego g, od kąta β oraz od współczynnika k2. Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj postać wzoru na a.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób 1. (zasady dynamiki)
Na walec W2 działają: siła ciężkości , siła reakcji równi i siła tarcia statycznego . Wypadkowa ma kierunek wzdłuż równi: . Względem osi walca niezerowy moment ma tylko siła tarcia: MT = RT.
II zasada dynamiki dla ruchu postępowego i obrotowego (siła tarcia nie osiągnęła wartości maksymalnej, więc T jest niewiadomą):
oraz I2ε = RT
Związek a = εR (toczenie bez poślizgu) i I2 = k2mR2:
Sposób 2. (zasada zachowania energii mechanicznej)
, v = ωR,
v2 = 2as,
Sposób 3. (chwilowa oś obrotu)
Względem chwilowej osi obrotu moment ma tylko składowa siły ciężkości wzdłuż równi: .
, Ichw = I2 + mR2 = (k2 + 1)mR2 (twierdzenie Steinera),
Schemat punktowania
Sposób 1. (zasady dynamiki):
poprawna metoda wyznaczenia wartości a przyśpieszenia liniowego walca W2 poprzez g, β i k2 oraz zapisanie prawidłowej postaci wzoru: .
poprawne zapisanie dwóch równań ruchu wyrażających II zasadę dynamiki dla ruchu postępowego i obrotowego (względem osi symetrii) walca W2 z poprawnymi wyrażeniami na wartość siły wypadkowej i momentu siły, oraz uwzględnienie związku między przyśpieszeniem liniowym a kątowym i wzoru na moment bezwładności walca W2, oraz pozostawienie siły tarcia T jako niewiadomej (siła tarcia nie osiągnęła wartości maksymalnej), np. oraz . Kryterium nie jest spełnione, jeśli zdający zapisze .
LUB
– wyprowadzenie z dynamicznych równań ruchu prawidłowej postaci wzoru na a z jedynym błędem: .
poprawne zapisanie dwóch równań ruchu wyrażających II zasadę dynamiki dla ruchu postępowego i obrotowego (względem osi symetrii) walca W2 z poprawnymi wyrażeniami na wartość siły wypadkowej i momentu siły, np. oraz I2ε = RT (albo ma = Q∥ − T oraz I2ε = RT).
zapisanie dwóch równań II zasady dynamiki dla ruchu postępowego i obrotowego walca W2 bez poprawnego rozpisania Fw i MT, np. ma = Fw oraz I2ε = MT
LUB
– zapisanie poprawnego wzoru na wartość siły wypadkowej i na moment siły tarcia, np. Fw = Q∥ − T oraz MT = RT
LUB
– poprawne zapisanie równania II zasady dynamiki dla ruchu postępowego z poprawnym wyrażeniem na siłę wypadkową, np. ma = Q∥ − T
LUB
– poprawne zapisanie równania II zasady dynamiki dla ruchu obrotowego względem osi symetrii z poprawnym wyrażeniem na moment siły, np. I2ε = RT.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 2. (zasada zachowania energii):
poprawna metoda (zastosowanie zasady zachowania energii) oraz prawidłowa postać wzoru: .
spełnienie warunków za 2 pkt oraz zastosowanie wzoru na moment bezwładności walca i związku między prędkością, przyśpieszeniem i drogą w ruchu jednostajnie przyśpieszonym bez prędkości początkowej, np. oraz v2 = 2as.
poprawne zapisanie zasady zachowania energii mechanicznej z poprawnymi wzorami na energię kinetyczną ruchu postępowego i obrotowego oraz energię potencjalną walca W2, oraz zastosowanie związku v = ωR, np. oraz v = ωR.
poprawne zapisanie zasady zachowania energii mechanicznej z uwzględnieniem (poprzez oznaczenie) energii kinetycznej ruchu postępowego, ruchu obrotowego i energii potencjalnej walca W2, np. Epot = Ekin post + Ekin obr.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 3. (chwilowa oś obrotu):
poprawna metoda oraz prawidłowa postać wzoru: .
poprawne zapisanie II zasady dynamiki dla ruchu obrotowego względem chwilowej osi obrotu z poprawnym momentem siły (z kątem β), związkiem i związkiem Ichw = I2 + mR2, np. .
poprawne zapisanie II zasady dynamiki dla ruchu obrotowego względem chwilowej osi obrotu z poprawnym momentem siły (z kątem β) oraz uwzględnienie, że moment bezwładności względem chwilowej osi jest różny od I2, np. .
zapisanie równania Ichwε = MQ (oś chwilowa zidentyfikowana, Ichw ≠ I2)
LUB
– zapisanie poprawnego wzoru na moment siły względem chwilowej osi obrotu, np. MQ = R ⋅ Q∥ albo .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Akceptowane są metody: zasady dynamiki dla ruchu postępowego i obrotowego, zasada zachowania energii, II zasada dynamiki względem chwilowej osi obrotu.