Zadanie 1.2, matura maj 2025, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 40%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Rozważamy rzuty wykonane w doświadczalnej komorze próżniowej.

Do analizy zadań 1.1. i 1.2. przyjmij model zjawiska, w którym:

• ruchy ciał odbywają się bez działania sił oporu

• ciała poruszają się w inercjalnym układzie odniesienia, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym

• poruszające się ciała traktujemy jako punkty materialne

• podłoże, na które upadają rzucone ciała, jest poziome

• przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,81 m/s2.

Polecenie

3 punkty

Z punktu A w chwili t0 = 0 s rzucono kulkę KA. Prędkość kulki KA w chwili t0 miała kierunek poziomy i wartość równą v0A = 8 m/s.

Z punktu B – w tej samej chwili t0 – rzucono kulkę KB. Prędkość kulki KB w chwili t0 miała kierunek pionowy, zwrot w górę i wartość, którą oznaczymy jako v0B.

Rzucone kulki KA i KB zderzyły się w chwili tz w punkcie C.

Współrzędne punktów A, B i C wyrażone w metrach, w kartezjańskim układzie współrzędnych, są następujące:

A = (0; 12)  B = (6; 0)  C = (6; yC)

Opisaną sytuację ilustruje rysunek na stronie 5. Przyjmij, że dane w zadaniu są dokładne.

rysunek w układzie współrzędnych x, y w metrach; punkt A = (0; 12) z poziomym wektorem prędkości v0A i przerywanym torem kulki KA, punkt B = (6; 0) z pionowym wektorem prędkości v0B skierowanym w górę, punkt C = (6; yC) na pionowej prostej x = 6, wektor g skierowany w dółPowiększ
rysunek w układzie współrzędnych x, y w metrach; punkt A = (0; 12) z poziomym wektorem prędkości v0A i przerywanym torem kulki KA, punkt B = (6; 0) z pionowym wektorem prędkości v0B skierowanym w górę, punkt C = (6; yC) na pionowej prostej x = 6, wektor g skierowany w dół

Oblicz v0B – wartość prędkości początkowej kulki KB w punkcie B. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

v0B = 16 m/s

Sposób 1. (kinematyczne równania ruchu w układzie inercjalnym)

Czas do zderzenia z ruchu jednostajnego kulki KA wzdłuż osi x:

xC(KA)=xA(KA)+v0Atz⇒tz=6 m−0 m8 m/s=0,75 sx_C(\mathrm{K_A}) = x_A(\mathrm{K_A}) + v_{0A}t_z \quad\Rightarrow\quad t_z = \dfrac{6\ \mathrm{m} - 0\ \mathrm{m}}{8\ \mathrm{m/s}} = 0{,}75\ \mathrm{s}

Rzędna punktu C z ruchu kulki KA (ruch jednostajnie przyśpieszony bez prędkości początkowej, przeciwnie do zwrotu osi y):

yC(KA)=12 m−12gtz2y_C(\mathrm{K_A}) = 12\ \mathrm{m} - \frac{1}{2}gt_z^2

Rzędna punktu C z ruchu kulki KB (rzut pionowy w górę):

yC(KB)=v0Btz−12gtz2y_C(\mathrm{K_B}) = v_{0B}t_z - \frac{1}{2}gt_z^2

Porównanie obu wyrażeń:

12 m−12gtz2=v0Btz−12gtz2⇒12 m=v0Btz12\ \mathrm{m} - \frac{1}{2}gt_z^2 = v_{0B}t_z - \frac{1}{2}gt_z^2 \quad\Rightarrow\quad 12\ \mathrm{m} = v_{0B}t_z

v0B=12 m0,75 s=16 m/sv_{0B} = \dfrac{12\ \mathrm{m}}{0{,}75\ \mathrm{s}} = 16\ \mathrm{m/s}

Sposób 2. Jak w sposobie 1., z obliczeniem rzędnej punktu C:

yC(KA)=12 m−12⋅9,81 ms2⋅0,752 s2≈9,24 my_C(\mathrm{K_A}) = 12\ \mathrm{m} - \frac{1}{2}\cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}}\cdot 0{,}75^2\ \mathrm{s^2} \approx 9{,}24\ \mathrm{m}

9,24 m=v0B⋅0,75 s−12⋅9,81 ms2⋅0,752 s2⇒v0B≈16 m/s9{,}24\ \mathrm{m} = v_{0B}\cdot 0{,}75\ \mathrm{s} - \frac{1}{2}\cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}}\cdot 0{,}75^2\ \mathrm{s^2} \quad\Rightarrow\quad v_{0B} \approx 16\ \mathrm{m/s}

Sposób 3. (ruch kulki KB względem kulki KA)

v⃗BA=v⃗B(t)−v⃗A(t)=[−v0A; v0B]=[−8 m/s; v0B]\vec{v}_{BA} = \vec{v}_B(t) - \vec{v}_A(t) = [-v_{0A};\ v_{0B}] = [-8\ \mathrm{m/s};\ v_{0B}] – prędkość względna jest stała.

Przemieszczenie względne do chwili zderzenia: Δr⃗BA=[−6 m; 12 m]\Delta\vec{r}_{BA} = [-6\ \mathrm{m};\ 12\ \mathrm{m}]

6 m=8 ms⋅tz6\ \mathrm{m} = 8\ \mathrm{\frac{m}{s}}\cdot t_z oraz 12 m = v0B ⋅ tz ⇒  v0B = 16 m/s

Sposób 4. (układ odniesienia swobodnie spadający od chwili t0)

W tym układzie obie kulki poruszają się ruchem jednostajnym prostoliniowym: KA z prędkością [8 m/s; 0] przebywa 6 m w poziomie, KB z prędkością [0; v0B] przebywa 12 m w pionie.

6 m8 m/s=12 mv0B⇒v0B=16 m/s\dfrac{6\ \mathrm{m}}{8\ \mathrm{m/s}} = \dfrac{12\ \mathrm{m}}{v_{0B}} \quad\Rightarrow\quad v_{0B} = 16\ \mathrm{m/s}

Sposób 5. (zasada zachowania energii mechanicznej)

mv0A22+mghA=m(v0A2+(gtz)2)2+mgyC\dfrac{mv_{0A}^2}{2} + mgh_A = \dfrac{m\left(v_{0A}^2 + (gt_z)^2\right)}{2} + mgy_C

mv0B22=m(v0B−gtz)22+mgyC\dfrac{mv_{0B}^2}{2} = \dfrac{m(v_{0B} - gt_z)^2}{2} + mgy_C

tz=6 m8 m/s=0,75 st_z = \dfrac{6\ \mathrm{m}}{8\ \mathrm{m/s}} = 0{,}75\ \mathrm{s}

Z układu równań: hA=v0Btz⇒v0B=12 m0,75 s=16 m/sh_A = v_{0B}t_z \quad\Rightarrow\quad v_{0B} = \dfrac{12\ \mathrm{m}}{0{,}75\ \mathrm{s}} = 16\ \mathrm{m/s}

Schemat punktowania

Sposób 1. lub 2. (równania ruchu w układzie inercjalnym):

3 pkt

poprawna metoda obliczenia v0B – wartości prędkości początkowej kulki KB, tzn. poprawne zastosowanie równań ruchu dla kulek KA i KB (w układzie inercjalnym) oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: v0B = 16 m/s.

2 pkt

zapisanie równania, z którego można bezpośrednio obliczyć czas ruchu kulki KA od chwili t0 do chwili tz, oraz zapisanie równania pozwalającego wyznaczyć rzędną punktu C w funkcji położenia początkowego kulki KA, g i tz, oraz zapisanie równania (albo równań) pozwalającego wyznaczyć rzędną punktu C w funkcji prędkości początkowej v0B kulki KB, g i tz, np. 6 m=8 ms⋅tz6\ \mathrm{m} = 8\ \mathrm{\frac{m}{s}}\cdot t_z oraz yC(KA)=12−12gtz2y_C(\mathrm{K_A}) = 12 - \frac{1}{2}gt_z^2 oraz yC(KB)=v0Btz−12gtz2y_C(\mathrm{K_B}) = v_{0B}t_z - \frac{1}{2}gt_z^2.

1 pkt

zastosowanie równania ruchu jednostajnego prostoliniowego kulki KA wzdłuż osi x: zapisanie równania, z którego można bezpośrednio obliczyć czas tz, np. Δx(KA) = v0Atz albo tz=6 m8 m/st_z = \dfrac{6\ \mathrm{m}}{8\ \mathrm{m/s}}

LUB

– zapisanie równania pozwalającego wyznaczyć rzędną punktu C z ruchu kulki KA, np. yC(KA)=12−12gtz2y_C(\mathrm{K_A}) = 12 - \frac{1}{2}gt_z^2

LUB

– zapisanie równania (albo równań) pozwalającego wyznaczyć rzędną punktu C z ruchu kulki KB, np. yC(KB)=v0Btz−12gtz2y_C(\mathrm{K_B}) = v_{0B}t_z - \frac{1}{2}gt_z^2.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 3. lub 4. (ruch względny albo układ swobodnie spadający):

3 pkt

poprawna metoda (w układzie spoczynkowym kulki KA lub w układzie swobodnie spadającym) oraz wynik v0B = 16 m/s.

2 pkt

poprawne określenie prędkości i przemieszczenia kulki KB względem kulki KA (albo prędkości i przemieszczeń obu kulek w układzie spadającym) oraz zapisanie związków z czasem ruchu do zderzenia w obu kierunkach, np. 6 m=8 ms⋅tz6\ \mathrm{m} = 8\ \mathrm{\frac{m}{s}}\cdot t_z oraz 12 m = v0B ⋅ tz.

1 pkt

poprawne określenie prędkości względnej kulki KB względem KA LUB przemieszczenia względnego LUB prędkości obu kulek w układzie spadającym LUB przemieszczeń obu kulek w układzie spadającym.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 5. (zasada zachowania energii):

3 pkt

poprawne zastosowanie zasady zachowania energii dla kulek KA i KB oraz wynik v0B = 16 m/s.

2 pkt

zapisanie równania na czas tz oraz zasady zachowania energii dla kulki KA w punktach A i C oraz dla kulki KB w punktach B i C, z prędkościami w punkcie C wyrażonymi przez czas.

1 pkt

zapisanie jednego z tych trzech równań.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Akceptowane są wszystkie metody merytorycznie poprawne: kinematyczne w układzie inercjalnym, z zastosowaniem prędkości względnej, w nieinercjalnym układzie spadającym lub z zasady zachowania energii.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.