Zadanie 12.3, matura maj 2025, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 52%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Izotop plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} ulega rozpadowi promieniotwórczemu w wyniku przemiany α.

Podczas rozpadu jądra tego izotopu plutonu powstają cząstka α oraz jądro pewnego pierwiastka, który oznaczymy jako X.

Przyjmij, że w opisanym rozpadzie α:

• iloraz masy jądra pierwiastka X i masy cząstki α wynosi w zaokrągleniu mXmα≈58,5\dfrac{m_\mathrm{X}}{m_\alpha} \approx 58{,}5

• w chwili tuż przed opisanym rozpadem jądro plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} było nieruchome

• wartości prędkości jądra pierwiastka X i cząstki α – powstałych po rozpadzie jądra plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} – są dużo mniejsze od wartości prędkości światła w próżni.

Polecenie

3 punkty

Próbka Z\mathcal{Z} zawierająca izotop plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} wytwarza energię w postaci ciepła na skutek rozpadu promieniotwórczego tego izotopu plutonu. Moc cieplną generowaną przez tę próbkę oznaczymy jako P.

Próbka Z\mathcal{Z} – w pewnej chwili t0 – wytwarzała moc cieplną równą P0 = 100 J/s.

Dokładnie po czasie t = 5 lat od chwili t0 moc cieplna spadła do wartości Pt = 96,13 J/s.

Przyjmij, że moc cieplna wytwarzana przez próbkę Z\mathcal{Z} jest wprost proporcjonalna do liczby jąder izotopu plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} pozostających w próbce Z\mathcal{Z}.

Oblicz T – czas połowicznego rozpadu izotopu plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu}. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w latach, zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.

Wskazówki: 1) Jeśli ac = b oraz a > 0, a ≠ 1, b > 0, to c = loga b.

2) Możesz wykorzystać wzór: log⁡ab=log⁡10blog⁡10a\log_a b = \dfrac{\log_{10} b}{\log_{10} a} dla a > 0, a ≠ 1, b > 0.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

T ≈ 88 lat

Prawo rozpadu promieniotwórczego: NtN0=(12)tT\dfrac{N_t}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}}

Moc cieplna jest wprost proporcjonalna do liczby jąder: PtP0=NtN0\dfrac{P_t}{P_0} = \dfrac{N_t}{N_0}, zatem PtP0=(12)tT\dfrac{P_t}{P_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}}

96,13 J/s100 J/s=(12)5 latT⇒0,9613=(12)5 latT\dfrac{96{,}13\ \mathrm{J/s}}{100\ \mathrm{J/s}} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{5\ \text{lat}}{T}} \quad\Rightarrow\quad 0{,}9613 = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{5\ \text{lat}}{T}}

5 latT=log⁡120,9613⇒T=5 latlog⁡120,9613=87,80… lat≈88 lat\dfrac{5\ \text{lat}}{T} = \log_{\frac{1}{2}} 0{,}9613 \quad\Rightarrow\quad T = \dfrac{5\ \text{lat}}{\log_{\frac{1}{2}} 0{,}9613} = 87{,}80\ldots\ \text{lat} \approx 88\ \text{lat}

Albo: 100 J/s96,13 J/s=25 latT  ⇒  5 latT≈log⁡21,04026  ⇒  T≈88 lat\dfrac{100\ \mathrm{J/s}}{96{,}13\ \mathrm{J/s}} = 2^{\frac{5\ \text{lat}}{T}} \;\Rightarrow\; \dfrac{5\ \text{lat}}{T} \approx \log_2 1{,}04026 \;\Rightarrow\; T \approx 88\ \text{lat}

Albo: log⁡100,9613=5 latT⋅log⁡1012  ⇒  T=5 lat⋅log⁡100,5log⁡100,9613=87,80… lat≈88 lat\log_{10} 0{,}9613 = \dfrac{5\ \text{lat}}{T}\cdot\log_{10}\dfrac{1}{2} \;\Rightarrow\; T = 5\ \text{lat}\cdot\dfrac{\log_{10} 0{,}5}{\log_{10} 0{,}9613} = 87{,}80\ldots\ \text{lat} \approx 88\ \text{lat}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia czasu połowicznego rozpadu izotopu plutonu X94238X2942238Pu\ce{^{238}_{94}Pu} oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego wyrażonego w latach i zaokrąglonego do dwóch cyfr znaczących: T ≈ 88 lat.

Uwaga! Jeśli zdający stosuje poprawną metodę i otrzymuje wynik w latach niezaokrąglony do dwóch cyfr znaczących, może otrzymać 3 pkt pod warunkiem, że ten wynik po zaokrągleniu dałby wartość T ≈ 88 lat.

2 pkt

poprawne zapisanie jednego równania, z którego bezpośrednio można obliczyć T, wynikającego z prawa rozpadu promieniotwórczego i warunku zadania, oraz prawidłowe uwzględnienie danych liczbowych w tym równaniu, np. 96,13 J/s100 J/s=(12)5 latT\dfrac{96{,}13\ \mathrm{J/s}}{100\ \mathrm{J/s}} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{5\ \text{lat}}{T}} albo 0,9613=(12)5 latT0{,}9613 = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{5\ \text{lat}}{T}}

LUB

– poprawne zapisanie takiego równania oraz przekształcenie go i wyznaczenie tT\dfrac{t}{T}: PtP0=(12)tT  ⇒  tT=log⁡12(PtP0)\dfrac{P_t}{P_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}} \;\Rightarrow\; \dfrac{t}{T} = \log_{\frac{1}{2}}\left(\dfrac{P_t}{P_0}\right).

1 pkt

poprawne zapisanie prawa rozpadu promieniotwórczego (z uwzględnieniem, poprzez oznaczenie, czasu połowicznego rozpadu) oraz poprawne zapisanie/wykorzystanie warunku o proporcjonalności mocy cieplnej do liczby jąder, np. NtN0=(12)tT\dfrac{N_t}{N_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}} oraz PtP0=NtN0\dfrac{P_t}{P_0} = \dfrac{N_t}{N_0}, albo w jednym równaniu PtP0=(12)tT\dfrac{P_t}{P_0} = \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}} albo P(t)∝(12)tTP(t) \propto \left(\dfrac{1}{2}\right)^{\frac{t}{T}}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Moc cieplna jest miarą liczby rozpadu jąder, proporcjonalna do liczby jąder. Ze skrócenia czasów rozpadu z 5 lat musi wynikać zmiana mocy o ~3,87%, co odpowiada czasowi połowicznego rozpadu ~88 lat.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.