Zadanie 5.3, matura maj 2025, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 64%Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Planetoida Chiron obiega Słońce po orbicie eliptycznej, a Ziemia obiega Słońce po orbicie, którą w przybliżeniu możemy potraktować jako kołową.

Poniżej podano niektóre dane dotyczące ruchu orbitalnego Chirona oraz Ziemi względem Słońca (podane odległości są zaokrąglone do części dziesiętnych jednostki astronomicznej):

• najmniejsza odległość Chirona od środka Słońca jest równa rP = 8,5 au

• największa odległość Chirona od środka Słońca jest równa rA = 18,9 au

• odległość Ziemi od środka Słońca jest równa aZ = 1,0 au

• okres obiegu Ziemi dookoła Słońca wynosi TZ = 1,00 rok ziemski.

W zadaniu pomijamy wpływ innych ciał (oprócz Słońca) na ruch Chirona oraz na ruch Ziemi.

Orbitę Chirona (z zachowaniem skali elipsy) zilustrowano na rysunku poniżej.

Rysunek

eliptyczna orbita Chirona z Chironem zaznaczonym na orbicie; na osi wielkiej punkty P i A oraz Słońce; odcinki rP od punktu P do Słońca i rA od Słońca do punktu A oraz długość półosi wielkiej aC = ½|PA|Powiększ
eliptyczna orbita Chirona z Chironem zaznaczonym na orbicie; na osi wielkiej punkty P i A oraz Słońce; odcinki rP od punktu P do Słońca i rA od Słońca do punktu A oraz długość półosi wielkiej aC = ½|PA|

Polecenie

3 punkty

Oblicz okres obiegu Chirona wokół Słońca. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w latach ziemskich.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

TC ≈ 51 lat

Chiron i Ziemia obiegają to samo centrum grawitacyjne – Słońce, więc z III prawa Keplera:

TC2aC3=TZ2aZ3⇒TC=(aCaZ)3⋅TZ\dfrac{T_C^2}{a_C^3} = \dfrac{T_Z^2}{a_Z^3} \quad\Rightarrow\quad T_C = \sqrt{\left(\dfrac{a_C}{a_Z}\right)^3}\cdot T_Z

gdzie aC – długość półosi wielkiej orbity Chirona, aZ – promień orbity Ziemi.

aC=rP+rA2=8,5 au+18,9 au2=13,7 aua_C = \dfrac{r_P + r_A}{2} = \dfrac{8{,}5\ \mathrm{au} + 18{,}9\ \mathrm{au}}{2} = 13{,}7\ \mathrm{au}

TC=(13,7 au1 au)3⋅1 rok≈51 latT_C = \sqrt{\left(\dfrac{13{,}7\ \mathrm{au}}{1\ \mathrm{au}}\right)^3}\cdot 1\ \text{rok} \approx 51\ \text{lat}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia okresu obiegu Chirona dookoła Słońca oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: TC ≈ 51 lat.

2 pkt

poprawna metoda obliczenia okresu obiegu Chirona dookoła Słońca, tzn. wykorzystanie równania III prawa Keplera (dla Chirona i Ziemi) z uwzględnieniem okresów obiegu Chirona i Ziemi, półosi wielkiej orbity Chirona i promienia orbity Ziemi oraz poprawna metoda obliczenia długości półosi wielkiej orbity Chirona, np. TC2aC3=TZ2aZ3\dfrac{T_C^2}{a_C^3} = \dfrac{T_Z^2}{a_Z^3} oraz 2aC = rP + rA, albo TC2(8,5 au+18,9 au2)3=(1 rok)2(1 au)3\dfrac{T_C^2}{\left(\frac{8{,}5\ \mathrm{au} + 18{,}9\ \mathrm{au}}{2}\right)^3} = \dfrac{(1\ \text{rok})^2}{(1\ \mathrm{au})^3}.

1 pkt

zapisanie równania III prawa Keplera (dla Chirona i Ziemi) z uwzględnieniem (np. poprzez oznaczenia lub wartości danych liczbowych) okresów obiegu Chirona i Ziemi, półosi wielkiej orbity Chirona i promienia orbity Ziemi, np. TC2aC3=TZ2aZ3\dfrac{T_C^2}{a_C^3} = \dfrac{T_Z^2}{a_Z^3} albo TC2aC3=(1 rok)2(1 au)3\dfrac{T_C^2}{a_C^3} = \dfrac{(1\ \text{rok})^2}{(1\ \mathrm{au})^3}

LUB

– poprawna metoda obliczenia długości półosi wielkiej orbity eliptycznej Chirona, np. 2aC = rP + rA.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. III prawo Keplera zastosowane do dwóch planet (Chirona i Ziemi). Półoś wielka elipsy Chirona to średnia odległości perihel i aphel.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.