Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

kulturowego, mitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego,

egzystencjalnego, politycznego, społecznego).

•

Jednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur

wymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego.

•

Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.

Temat 1.

Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość.

W pracy odwołaj się do:

•

lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4

tego arkusza egzaminacyjnego

•

innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki

•

wybranych kontekstów.

Temat 2.

Kiedy dla człowieka jest ważne, jak postrzegają go inni?

W pracy odwołaj się do:

•

lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4

tego arkusza egzaminacyjnego

•

innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki

•

wybranych kontekstów.

na temat nr …………

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

…………………………………………………………………….

_______

_______

_______

[[:30]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………...

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:31]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:32]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:33]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:34]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:35]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:36]]

Miejsce dla

egzaminatora

Miejsce dla

egzaminatora

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

…………………………………………………………………....

…………………………………………………………………....

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

_______

[[:37]]

Tabele wypełnia egzaminator!

Kompetencje

literackie i kulturowe

2.

0

1

9

2

10

3

11

4

12

5

13

6

14

7

15

8

16

Liczba błędów

rzeczowych

OGÓŁEM

KLiK

Spójność wypowiedzi

3b

1

Liczba błędów

w spójności

2

3

0

Styl wypowiedzi

3c

0

1

Poprawność

ortograficzna

4b

0

1

Liczba błędów

ortograficznych

2

Poprawność

interpunkcyjna

4c

0

1

Liczba błędów

interpunkcyjnych

2

Struktura wypowiedzi

3a

0

1

2

3

Zakres i poprawność

środków językowych

0

1

2

3

4

5

6

7

Liczba błędów

językowych

Spełnienie formalnych

warunków polecenia

1.

0

1

Błąd

kardynalny.

Brak lektury

obowiązkowej.

Nie dotyczy

problemu.

Nie jest wypowiedzią

argumentacyjną.

Jeżeli 0 pkt – wskaż powód.

4a

[[:38]]

(nie podlega ocenie)

[[:39]]

[[:40]]

JĘZYK

Poziom podstawowy

Arkusz 2. (wypracowanie)

Formuła 2023

JĘZYK

Poziom podstawowy

Arkusz 2. (wypracowanie)

Formuła 2023

JĘZYK

Poziom podstawowy

Arkusz 2. (wypracowanie)

Formuła 2023

•

innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki

•

wybranych kontekstów.

Uszczegółowienia zasad oceniania dotyczące tematu 1.

1. Rozumienie pojęć:

a) praca, np.

− czynności wykonywane dobrowolnie lub pod przymusem po to, by uzyskać

zamierzony efekt

− wytwór działania człowieka, zwłaszcza w dziedzinie nauki, kultury i sztuki

− zajęcie stanowiące źródło zarobku

b) wpływ, np. oddziaływanie, rezultat

c) człowiek

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym

postacie, które nie są ludźmi

− jednostka zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar

uniwersalny)

d) otaczająca rzeczywistość, np. społeczna, kulturowa, środowisko naturalne.

2. Zdający może zrealizować temat w dowolny sposób. Jeżeli wypowiedź zdającego jest

zgodna z tematem i z warunkami zadania, pracę należy oceniać.

[[:28]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

3. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu,

jeżeli wypowiedź:

a) dotyczy pracy człowieka

b) zawiera opinię albo uzasadnienie.

4. Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający

w argumentacji omówił:

a) wpływ pracy na człowieka

b) wpływ pracy na rzeczywistość otaczającą człowieka.

5. Utwór literacki uznaje się za wykorzystany częściowo funkcjonalnie, jeżeli zdający

w argumentacji omówił:

a) wpływ pracy na człowieka

b) wpływ pracy na rzeczywistość otaczającą człowieka.

6. Jeżeli w wypracowaniu zdający uznaje, że praca nie wpływa na człowieka albo że praca

nie wpływa na rzeczywistość otaczającą człowieka, wówczas utwór literacki można

uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.

7. Lektura obowiązkowa – dowolna lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur

wymienionych na stronach 3 i 4 arkusza, ilustrująca zagadnienie sformułowane

w temacie.

Temat 2.

Kiedy dla człowieka jest ważne, jak postrzegają go inni?

W pracy odwołaj się do:

•

lektury obowiązkowej – wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4

tego arkusza egzaminacyjnego

•

innego utworu literackiego – może to być również utwór poetycki

•

wybranych kontekstów.

Uszczegółowienia zasad oceniania dotyczące tematu 2.

1. Rozumienie pojęć:

a) człowiek/inni

− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym

postacie, które nie są ludźmi

− jednostka zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar

uniwersalny)

b) kiedy jest ważne – okoliczność (np. czas, uwarunkowania, sytuacja, relacje)

powodująca, że dla człowieka ma znaczenie to, jak jest postrzegany przez innych

c) jak postrzegają go inni

− jak odbierają/oceniają

− jak człowiek chciałby/mógłby być postrzegany przez innych.

2. Zdający może zrealizować temat w dowolny sposób. Jeżeli wypowiedź zdającego jest

zgodna z tematem i z warunkami zadania, pracę należy oceniać.

[[:29]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

3. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu,

jeżeli wypowiedź:

a) dotyczy postrzegania człowieka przez innych

b) zawiera opinię albo uzasadnienie.

4. Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający

w argumentacji omówił:

a) jak inni postrzegają człowieka

b) okoliczność, ze względu na którą dla człowieka jest ważne to, jak postrzegają go inni.

5. Utwór literacki uznaje się za wykorzystany częściowo funkcjonalnie, jeżeli zdający

w argumentacji omówił:

a) jak inni postrzegają człowieka

b) okoliczność, ze względu na którą dla człowieka jest ważne to, jak postrzegają go inni.

6. Jeżeli w wypracowaniu zdający uznaje, że dla człowieka nie jest ważne, jak postrzegają

go inni, wówczas utwór literacki można uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo

funkcjonalnie.

7. Lektura obowiązkowa – dowolna lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur

wymienionych na stronach 3 i 4 arkusza, ilustrująca zagadnienie sformułowane

w temacie.

[[:30]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

1. Spełnienie formalnych warunków polecenia (maksymalnie 1 punkt)

Sprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy:

•

nie występuje w nim błąd kardynalny

•

w wypracowaniu zdający odwołał się do lektury obowiązkowej wybranej z listy lektur

zamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym

•

wypowiedź w co najmniej jednym fragmencie dotyczy problemu wskazanego w poleceniu

•

napisane wypracowanie jest w jakiejkolwiek części wypowiedzią argumentacyjną.

•

W wypracowaniu nie występuje błąd kardynalny.

•

W wypracowaniu jest odwołanie do lektury obowiązkowej wybranej z listy

lektur zamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym.

•

Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego

w poleceniu.

•

Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.

1 pkt

•

Wypracowanie nie spełnia któregokolwiek z warunków określonych w kategorii

„1 pkt”.

•

Wypowiedź jest napisana w formie planu albo w punktach.

0 pkt

Uwaga.

Jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt, we

wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.

Wyjaśnienia (kryterium 1. – )

1. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o całkowicie nieuprawnionej

interpretacji lektury obowiązkowej, do której odwołuje się zdający, będącej falsyfikacją

tego utworu wynikającą z nieznajomości jego treści w zakresie:

a) głównych wątków utworu;

b) losów głównych bohaterów, w tym np. łączenie biografii różnych bohaterów.

2. W przypadku lektur obowiązkowych błąd kardynalny może dotyczyć wyłącznie lektur

obowiązkowych wskazanych w podstawie programowej jako lektury do omówienia

w całości (nie we fragmentach).

3. W wypracowaniu zdający musi odwołać się do lektury obowiązkowej – w zależności

od tematu – wskazanej w poleceniu albo wybranej z listy lektur zamieszczonej

w arkuszu egzaminacyjnym. Odwołanie się zdającego do lektury obowiązkowej

oznacza, że co najmniej jedno zdanie o tej lekturze ma charakter analityczny, a nie

tylko informacyjny.

a) Przykład zdania analitycznego: W Lalce to w Zasławku można zobaczyć świetnie

funkcjonujące gospodarstwo Prezesowej, która realizowała pozytywistyczne idee

pracy organicznej i pracy u podstaw.

b) Przykład zdania informacyjnego: W swojej pozytywistycznej powieści pt. Lalka

Bolesław Prus ukazuje obraz Warszawy.

Za zdania informacyjne uznaje się również sformułowania będące wyłącznie

przepisanymi fragmentami polecenia lub parafrazą polecenia.

[[:31]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

4. Jeśli jedyna lektura obowiązkowa jest przywołana lakonicznie, bardziej w kontekście /

w nawiązaniu do innego utworu literackiego, który zdający szerzej omawia

w wypracowaniu, wówczas przywołanie tej lektury traktowane jest jako spełnienie

formalnych warunków zadania, ale oceniając KLiK, nie uwzględnia się tej lektury jako

kontekst.

5. „Problem wskazany w poleceniu” obejmuje:

a) zakres merytoryczny zagadnienia, którego omówienie jest wymagane,

b) opinię zdającego wraz z uzasadnieniem.

6. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu,

jeżeli obejmuje co najmniej jeden aspekt zakresu merytorycznego opinię albo

uzasadnienie.

7. Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną, jeżeli

zawiera co najmniej jeden akapit argumentacyjny.

2. Kompetencje literackie i kulturowe (maksymalnie 16 punktów)

Sprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy

w wypracowaniu zdający:

•

wykorzystał znajomość wybranej lektury obowiązkowej oraz innego utworu literackiego

w sposób funkcjonalny

•

funkcjonalnie wykorzystał konteksty, np.: historycznoliteracki, teoretycznoliteracki,

literacki, biograficzny, kulturowy, mitologiczny, biblijny, religijny, historyczny, filozoficzny,

egzystencjalny, polityczny, społeczny, które pogłębiają i rozwijają rozważany problem

•

przedstawił bogatą argumentację, świadczącą o jego erudycji

•

wykazał się wiedzą i umiejętnościami z zakresu kształcenia literackiego i kulturowego

oraz kształcenia językowego

•

nie popełnił błędów rzeczowych zarówno w odniesieniu do przywołanych tekstów

literackich oraz kontekstów, jak i terminologii historycznoliterackiej oraz/lub

teoretycznoliterackiej.

[[:32]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

Funkcjonalność

wykorzystania

utworów wskazanych

w poleceniu

(lektury obowiązkowej

oraz innego utworu

literackiego).

Poziom argumentacji wypowiedzi; erudycyjność wypowiedzi

Liczba

punktów

Błędy

rzeczowe

Dwa utwory

wykorzystane

w pełni

funkcjonalnie.

•

Bogata argumentacja.

•

Funkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.

•

Wypowiedź świadczy o erudycji zdającego.

16 pkt

Za każdy błąd rzeczowy należy odjąć 1 pkt od ogólnej liczby punktów przyznanych za KLiK (od 0 do 16;

bez punktów ujemnych).

•

Zadowalająca argumentacja.

•

Co najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.

15 pkt

•

Zadowalająca argumentacja.

•

W pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo

funkcjonalnie.

14 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.

13 pkt

Jeden utwór

wykorzystany

w pełni

funkcjonalnie,

a drugi –

częściowo

funkcjonalnie.

•

Bogata argumentacja.

•

Funkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.

•

Wypowiedź świadczy o erudycji zdającego.

12 pkt

•

Zadowalająca argumentacja.

•

Co najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.

11 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo

funkcjonalnie.

10 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.

9 pkt

Dwa utwory

wykorzystane

częściowo

funkcjonalnie.

tylko jeden

utwór

wykorzystany

w pełni

funkcjonalnie,

a drugi –

niefunkcjonalnie.

•

Trafna argumentacja.

•

Funkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.

•

Praca zawiera fragmenty erudycyjne.

8 pkt

•

Zadowalająca argumentacja.

•

Co najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.

7 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo

funkcjonalnie.

6 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.

5 pkt

Tylko jeden utwór

wykorzystany

częściowo

funkcjonalnie.

•

Trafna argumentacja.

•

Funkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.

4 pkt

•

Zadowalająca argumentacja.

•

Co najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.

3 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo

funkcjonalnie.

2 pkt

•

Powierzchowna argumentacja.

•

W pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.

1 pkt

Żaden utwór nie został wykorzystany przynajmniej w części funkcjonalnie.

0 pkt

Uwaga.

Jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje literackie

i kulturowe, tj. liczba punktów po odjęciu punktów za błędy rzeczowe (jeżeli wystąpiły

w pracy), wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz

Język wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.

[[:33]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wyjaśnienia (kryterium 2. – KLiK)

1. Poprzez wykorzystanie utworu rozumie się wykorzystanie znajomości jego treści oraz

odczytanych sensów.

2. Zdający powinien funkcjonalnie wykorzystać w wypracowaniu znajomość dwóch

utworów wskazanych w poleceniu, tzn. lektury obowiązkowej innego utworu

literackiego. Funkcjonalne wykorzystanie znajomości tekstu oznacza przywołanie

w wypracowaniu:

1) takich elementów fabuły, np. wydarzeń, bohaterów, wątków

2) sensów utworów,

które istotnie wspierają tok rozumowania zdającego, albo dobrze ilustrują to, o czym

zdający pisze.

Funkcjonalność wykorzystania znajomości tekstów ocenia się w odniesieniu do tematu

pracy. Jeżeli w części zasadniczej pracy w charakterze argumentów/przykładów

wykorzystane są elementy fabuły lub sensy utworów, które nie są spójne np. ze

stanowiskiem zdającego wyrażonym we wstępie do pracy – wówczas uwzględnia się

tę niespójność w ocenie spójności.

3. Utwór literacki nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie streszcza

ten utwór lub wybrane jego wątki, ale nie wyciąga żadnego wniosku, nie formułuje

żadnej refleksji związanej ze streszczonym utworem.

4. Jeżeli zdający w wypracowaniu napisze więcej niż o dwóch utworach literackich (np.

o dwóch lekturach obowiązkowych i o dwóch innych tekstach literackich), o różnym

stopniu funkcjonalności, do oceny stopnia realizacji kryterium bierze się pod uwagę

dwa utwory wykorzystane w sposób najbardziej funkcjonalny, z których jeden musi być

lekturą obowiązkową. Pozostałe utwory mogą być traktowane jako kontekst literacki.

5. Argumentacja to udowodnienie tezy/opinii/stanowiska przedstawionego przez

zdającego za pomocą argumentów.

Bogata argumentacja – to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta trafnymi

przykładami i szeroka/wieloaspektowa, uwzględniająca konteksty, stanowiąca –

jako całość – wnikliwą analizę problemu sformułowanego w poleceniu; zawiera

elementy refleksji / głębszego namysłu nad problemem. W sytuacji, gdy znajomość

utworów literackich została wykorzystana częściowo funkcjonalnie, mówimy

o argumentacji trafnej.

Zadowalająca argumentacja – to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta

trafnymi przykładami.

Powierzchowna argumentacja – to argumentacja oparta na uogólnieniach,

niewnikająca w istotę rzeczy, poprzestająca na pobieżnych obserwacjach, mało

dokładna, czasami niepoparta przykładami; również argumentacja, w której zdający

podejmuje próbę zbudowania argumentu, dobierając jedynie środki językowe

typowe dla struktur argumentacyjnych, np. Moim pierwszym argumentem jest...

6. Kontekst należy rozumieć jako odniesienie się przez zdającego w pracy do np.:

1) innego utworu literackiego niż wskazany w poleceniu

2) historii literatury

3) teorii literatury

4) charakteru epoki

[[:34]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

5) biografii autora

6) filmu, spektaklu teatralnego

7) utworu muzycznego, dzieła plastycznego

8) mitologii

9) Biblii

10) religii

11) historii

12) filozofii

13) kwestii politycznych

14) kwestii społecznych,

wybrane przez zdającego w sposób celowy, przydatne do osadzenia omawianego

utworu w szerszej perspektywie i pogłębionego odczytania sensów utworu literackiego,

do którego zdający odwołuje się w wypracowaniu. Funkcjonalne wykorzystanie

kontekstu polega na trafnym jego doborze ze względu na rozważany problem; kontekst

pogłębia i rozwija omawiane zagadnienie. Pogłębienie i omówienie danego

zagadnienia poprzez konteksty nie oznacza konieczności dogłębnej analizy samych

kontekstów jako takich; w szczególności nie może prowadzić do dygresji stosowanej

niefunkcjonalnie.

7. Kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie to odniesienie wyłącznie na poziomie

przywołania, np. informacji, wydarzenia; kontekst jest poprawny, ale ogranicza się tylko

do funkcji informacyjnej, nie pogłębia i nie rozwija omawianego zagadnienia.

8. Kontekst poprzez odniesienie się przez zdającego do innego utworu literackiego niż

wskazany w poleceniu nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie

streszcza ten utwór lub wybrane jego wątki, ale nie wyciąga żadnego wniosku, nie

formułuje żadnej refleksji związanej ze streszczonym utworem.

9. Erudycję należy rozumieć jako wiedzę przedmiotową zdającego, w tym wiedzę

i umiejętność wykorzystania kontekstów, kodów kulturowych, terminologii, znajomości

kultury, w tym literatury i sztuki. Wypowiedź świadcząca o erudycji zdającego to

wypracowanie, w którym zdający, rozważając problem sformułowany w poleceniu,

funkcjonalnie wykorzystał wiedzę przedmiotową.

10. W ocenie poziomu argumentacji wypowiedzi nie uwzględnia się fragmentów

wypowiedzi zawierających błędy rzeczowe.

11. Błąd rzeczowy – to błąd świadczący o:

•

nieznajomości wskazanej w poleceniu lektury obowiązkowej (zamieszczonej

w arkuszu egzaminacyjnym), do której odwołuje się zdający, w zakresie innym niż

w przypadku błędu kardynalnego, tj. np. błąd w nazwisku autora, w przypisaniu

autorstwa, w nazwisku/imieniu bohatera (dopuszczalne błędy w zapisie,

nieprowadzące do trudności w identyfikacji bohatera lub autora, np. *Russeau albo

*Rouseau zamiast Rousseau – błędny zapis to błąd ortograficzny), dotyczący

losów bohaterów drugoplanowych bądź wątków innych niż główne

•

nieznajomości utworu literackiego lub tekstu kultury, do którego odwołuje się

zdający, innego niż lektura obowiązkowa lub utwór literacki wskazany w poleceniu

(każdy błąd merytoryczny)

[[:35]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

•

nieuprawnionej interpretacji fragmentu lub fragmentów / części utworu literackiego,

w tym poetyckiego, do którego odwołuje się zdający, będącej częściową lub

całkowitą falsyfikacją danego utworu

•

nieznajomości zagadnień z zakresu teorii i historii literatury bądź języka, np.

stosowanie pojęć typowych dla epiki w odniesieniu do liryki (np. *narrator wiersza;

*wiersz „Ocalony” Różewicza opowiada). Nie są błędem rzeczowym sformułowania

takie jak np. utwór pokazuje, wiersz ukazuje

•

braku wiedzy dotyczącej wybranego przez zdającego kontekstu, np. błędne

przywołanie pojęć lub faktów historycznych.

Jako błąd rzeczowy traktujemy również niepoprawne przywołanie cytatu z utworu

literackiego, oznaczone cudzysłowem.

12. Dokładnie ten sam błąd rzeczowy (np. konsekwentne stosowanie błędnego imienia

bohatera, którego da się w jednoznaczny sposób zidentyfikować, a fakty opisane

w wypracowaniu świadczą o znajomości lektury) powtórzony kilkakrotnie jest liczony

jako jeden błąd.

13. Jeżeli dane sformułowanie stosowane/uznawane jest w nauczaniu zwyczajowo

za „termin” (np. apokalipsa spełniona), ale nie jest terminem w rozumieniu

encyklopedycznym oraz/lub nie jest wymienione w podstawie programowej, to błędu

w takim sformułowaniu (np. *apokalipsa przepowiadana) nie traktuje się jako błędu

rzeczowego, a jako błąd językowy.

3. Kompozycja wypowiedzi: struktura, spójność i styl (maksymalnie 7 punktów)

Sprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy:

1. w zakresie struktury wypowiedzi:

•

kompozycja wypowiedzi jest funkcjonalna, tzn. czy układ wywodu / sposób

uporządkowania treści pomaga w zrozumieniu wypowiedzi

•

podział wypowiedzi – zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie),

jak i w zakresie struktury akapitów – jest poprawny i funkcjonalny

2. w zakresie spójności wypowiedzi:

•

wypowiedź jest spójna, tzn. złożona z elementów, które tworzą logiczną i uporządkowaną

całość

•

w wypowiedzi spójność jest zachowana zarówno wewnątrz zdań, jak również między

zdaniami i akapitami

•

w wypowiedzi użyte zostały odpowiednie środki językowe, np. wskaźniki zespolenia

tekstu, struktury metatekstowe, leksykalne wykładniki spójności, które ułatwiają śledzenie

toku rozumowania autora

3. w zakresie stylu wypowiedzi:

•

styl wypowiedzi jest stosowny, tzn. czy zdający konsekwentnie posługuje się jednym,

wybranym stylem, a jeżeli miesza różne style w wypowiedzi – to czy jest to uzasadnione

(czy czemuś to służy, jest funkcjonalne) oraz czy zdający nie napisał wypowiedzi,

stosując słownictwo charakterystyczne dla stylu potocznego w odmianie mówionej.

[[:36]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

3a. Struktura wypowiedzi

Uporządkowanie

elementów treściowych

wypowiedzi

Podział wypowiedzi

Liczba

punktów

Elementy treściowe

wypowiedzi w całości lub

w przeważającej części

pracy są zorganizowane

problemowo.

Poprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp, część

zasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie

struktury akapitów; sposób podziału tekstu

pomaga w zrozumieniu tez zdającego.

Dopuszczalna 1 usterka.

3 pkt

Usterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,

część zasadnicza, zakończenie)

w zakresie struktury akapitów.

2 pkt

Usterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,

część zasadnicza, zakończenie)

w zakresie struktury akapitów.

1 pkt

•

W pracy podjęta jest

próba organizacji

elementów treściowych

wypowiedzi

problemowo.

•

Elementy treściowe

wypowiedzi

zorganizowane w pracy

częściowo problemowo,

częściowo wyłącznie

pod względem

formalnym.

•

Elementy treściowe

wypowiedzi w całości

lub w przeważającej

części pracy

zorganizowane

wyłącznie pod

względem formalnym,

np. wg kolejno

omawianych tekstów

literackich.

Poprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp, część

zasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie

struktury akapitów; sposób podziału tekstu

pomaga w zrozumieniu tez zdającego.

Dopuszczalna 1 usterka.

2 pkt

Usterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,

część zasadnicza, zakończenie)

w zakresie struktury akapitów.

1 pkt

Usterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,

część zasadnicza, zakończenie)

w zakresie struktury akapitów.

0 pkt

Elementy treściowe wypowiedzi niezorganizowane; wypowiedź stanowi zbiór

w znacznej mierze niezależnych elementów.

0 pkt

[[:37]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wyjaśnienia (kryterium 3a – Struktura wypowiedzi)

1. Elementy treściowe wypowiedzi to – najogólniej rzecz ujmując – „bloki”, na które

podzielone jest wypracowanie (w najprostszej formie: wstęp – część zasadnicza

(rozwinięcie) – zakończenie, ale „część zasadnicza” zazwyczaj jest dzielona na kolejne

„bloki”, tj. akapity).

1) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane problemowo (w toku

problemowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej wypracowania

omawia np. jeden aspekt tematu. Omawiając wybrany aspekt, zdający przywołuje

argumentację i przykłady z różnych tekstów literackich / kontekstów; czynnikiem

organizującym dany „blok” jest właśnie problem („ponadtekstowo”,

„międzytekstowo”), a nie dany tekst literacki.

2) Możliwa jest sytuacja, w której zorganizowanie problemowe „pokrywa się”

ze zorganizowaniem według kolejno omawianych tekstów literackich, jeżeli w pracy

widoczny jest zamysł kompozycyjny wskazujący na tematyczne ustrukturyzowanie

wypowiedzi, np. kolejny tekst literacki stanowi przykład umożliwiający np.

uszczegółowienie wcześniej omawianego zagadnienia.

3) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane wyłącznie pod względem

formalnym (w toku liniowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej

wypracowania dotyczy innego tekstu literackiego / kontekstu, a jedynym

identyfikowalnym czynnikiem organizującym taki układ jest po prostu omawianie

w następujących po sobie „blokach” zagadnień dotyczących kolejnych tekstów /

kontekstów; tekst jest zorganizowany wg tekstów „jeden po drugim” (np. zmiana

kolejności akapitów nie wpływa na strukturę tekstu).

2. Ocena podziału wypowiedzi w skali ogólnej wymaga rozważenia proporcji

i funkcjonalności zasadniczych „bloków” pracy, tj. wstępu – części zasadniczej –

zakończenia. Usterki w podziale wypowiedzi w skali ogólnej mogą wynikać z np.

nieproporcjonalnie i niefunkcjonalnie długiego wstępu, ze zbyt krótkiego (lakonicznego)

zakończenia lub z braku jednego z tych „bloków”.

3. Ocena podziału wypowiedzi na akapity wymaga rozważenia, czy logika wywodu

została odzwierciedlona w podziale na graficznie wyodrębnione i funkcjonalne akapity.

Usterki w podziale wypowiedzi na akapity mogą wynikać np. z faktu, że w pracy

występują wyodrębnione graficznie akapity, które nie stanowią zwartej myślowo

całości, albo występują akapity, które powinny zostać podzielone na mniejsze bloki,

ponieważ taki akapit zawiera kilka wątków (każdy z takich wątków stanowi sam

w sobie zwartą myślowo całość).

4. W ocenie struktury wypowiedzi nie uwzględnia się niezrealizowania przez zdającego

któregoś z elementów tematu, np. nieodwołania się w ogóle do jednego z tekstów

wskazanych w temacie jako obowiązkowy.

[[:38]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

3b. Spójność wypowiedzi

Wypowiedź jest w całości spójna lub występują w niej nie więcej niż 2 zaburzenia

w spójności (tj. logice, uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów

LUB całej wypowiedzi.

3 pkt

W wypowiedzi występuje 3–5 zaburzeń w spójności (tj. logice, uporządkowaniu)

na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej wypowiedzi.

2 pkt

•

W wypowiedzi występuje 6–8 zaburzeń w spójności (tj. logice,

uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej

wypowiedzi.

LUB

•

Wstęp pracy jest treściowo niespójny z częścią zasadniczą pracy

z zakończeniem pracy.

•

Zakończenie pracy jest treściowo niespójne z wstępem częścią

zasadniczą pracy.

1 pkt

•

W wypowiedzi występuje 9 lub więcej zaburzeń w spójności (tj. logice,

uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej

wypowiedzi.

LUB

•

Wstęp pracy jest treściowo niespójny z częścią zasadniczą pracy

z zakończeniem pracy.

•

Zakończenie pracy jest treściowo niespójne z wstępem częścią

zasadniczą pracy.

0 pkt

Wyjaśnienia (kryterium 3b – Spójność wypowiedzi)

1. Wypowiedź jest spójna, jeżeli elementy, które ją tworzą, stanowią logiczną

i uporządkowaną całość.

2. Wywód jest uporządkowany, jeśli każdy kolejny akapit wynika z poprzedniego, a np.

przestawienie akapitów zaburzyłoby tok rozumowania przyjęty przez zdającego.

3. Zaburzenia w spójności mogą wynikać m.in. z:

a) błędów logicznych, w tym ze zbyt daleko idących uogólnień, nieuzasadnionych

wniosków (np. wnioski w zakończeniu pracy nie wynikają z przeprowadzonego

rozumowania), sprzecznych stwierdzeń

b) odstępstw od podporządkowania wywodu myśli przewodniej, np. wypracowanie

zawiera niefunkcjonalne fragmenty stanowiące niezwiązane z tematem wątki

poboczne

c) zredagowaniu wstępu lub rozwinięcia, lub zakończenia, lub akapitu, które nie

pasują logicznie do pozostałej części wypracowania, nie łączą się logicznie

z poprzedzającą je częścią / poprzedzającym je akapitem

d) rozwijania jednocześnie więcej niż jednego wątku („zazębiania” się wątków)

e) pomijania pośrednich ogniw rozumowania, tzw. skróty myślowe

f) wprowadzenie treści nieistotnych, zbędnych dla pracy, bez związku /

pozostających w wątpliwym związku z tematem/wywodem

g) wprowadzania dygresji stosowanych niefunkcjonalnie

[[:39]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

h) przerywania toku myślenia zbędnymi zdaniami.

4. Błędy w spójności wewnątrz akapitów oznaczają np. nielogiczne połączenia zdań

w akapicie oraz brak zastosowania w nim wskaźników zespolenia.

5. Błędy w spójności między akapitami oznaczają nielogiczne powiązanie danego akapitu

z poprzednim lub poprzednimi akapitami oraz brak zastosowania wskaźników

zespolenia między akapitami.

6. Błąd w składni prowadzący do błędu w spójności jest traktowany zarówno jako błąd

językowy, jak i błąd w spójności.

3c. Styl wypowiedzi

Styl w całości lub w przeważającej części stosowny, tj. adekwatny do odmiany

pisanej języka oraz do sytuacji komunikacyjnej (jednorodny albo funkcjonalnie

niejednorodny).

1 pkt

Wypracowanie nie spełnia warunków określonych w kategorii „1 pkt”.

0 pkt

Wyjaśnienia (kryterium 3c – Styl wypowiedzi)

1. Styl wypowiedzi – co do zasady – powinien być: jasny, prosty (nie: zawiły,

pretensjonalny), zwięzły, jednolity. Dodatkowo może być żywy, obrazowy.

2. Wypracowanie powinno być napisane stylem stosownym do sytuacji komunikacyjnej,

jaką jest egzamin maturalny, co oznacza, że nie należy redagować go, stosując

słownictwo charakterystyczne dla stylu potocznego w odmianie mówionej. Styl uznaje

się za stosowny w przeważającej części, jeżeli jest stosowany w orientacyjnie 2/3

pracy. Styl jest niestosowny do sytuacji komunikacyjnej, jeżeli orientacyjnie ok. 2/3

wypracowania zredagowane jest przy użyciu struktur językowych charakterystycznych

dla stylu potocznego w odmianie mówionej.

3. Styl wypracowania jest jednorodny, jeśli zdający konsekwentnie posługuje się jednym,

wybranym stylem, odpowiednim dla treści i formy wypowiedzi, lub miesza różne style

w wypowiedzi, ale jest to uzasadnione i celowe.

4. Indywidualne upodobania stylistyczne egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę stylu

pracy zdającego.

[[:40]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

4. Język wypowiedzi (maksymalnie 11 punktów)

Sprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał:

1. w odniesieniu do zakresu i poprawności środków językowych:

•

czy zdający poprawnie użył w wypowiedzi różnych rodzajów zdań i bogatej leksyki (np.

frazeologizmów, wyrazów rzadziej używanych w języku polskim), czy też ograniczył się

do najprostszych środków językowych

•

czy środki językowe, których użył zdający, pozwalają mu zrealizować temat w sposób

swobodny i precyzyjny, czy też pobieżny, sprawiający trudność w zrozumieniu tekstu

•

ile błędów językowych (fleksyjnych, składniowych, leksykalnych, frazeologicznych,

słowotwórczych, stylistycznych) zdający popełnił w pracy

2. w odniesieniu do poprawności ortograficznej:

•

ile błędów ortograficznych zdający popełnił w pracy

3. w odniesieniu do poprawności interpunkcyjnej:

•

ile błędów interpunkcyjnych zdający popełnił w pracy.

4a. Zakres i poprawność środków językowych

Oceniając język wypowiedzi, egzaminator najpierw oceni zakres użytych środków językowych,

a następnie – ich poprawność. Ostateczną liczbę punktów ustali na podstawie oceny obu tych

aspektów wypowiedzi, zgodnie z poniższą tabelą.

Poprawność środków

Zakres środków

Nie

więcej

niż 5

błędów

jęz.

6–8

błędów

jęz.

9–11

błędów

jęz.

12–14

błędów

jęz.

15–17

błędów

jęz.

18–21

błędów

jęz.

22–25

błędów

jęz.

26 lub

więcej

błędów

jęz.

1.

Szeroki zakres środków

językowych, tzn.

•

zróżnicowana

składnia,

•

zróżnicowana

leksyka, w tym np.

bogata frazeologia,

precyzyjne

słownictwo,

umożliwiających pełną

i swobodną realizację

tematu.

7 pkt

6 pkt

5 pkt

4 pkt

3 pkt

2 pkt

1 pkt

0 pkt

2.

Zadowalający zakres

środków językowych, tzn.

składnia i leksyka

stosowne/odpowiednie do

realizacji tematu.

6 pkt

5 pkt

4 pkt

3 pkt

2 pkt

1 pkt

0 pkt

0 pkt

3.

Wąski zakres środków

językowych, tzn. składnia

i leksyka

proste/ograniczone,

utrudniające realizację

tematu.

5 pkt

4 pkt

3 pkt

2 pkt

1 pkt

0 pkt

0 pkt

0 pkt

Przykładowo: za wypowiedź, w której zakres środków językowych wykorzystanych przez

zdającego jest zadowalający i w której znajdują się 4 błędy językowe, egzaminator przyzna

6 pkt w tym kryterium.

[[:41]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wyjaśnienia (kryterium 4a – Zakres i poprawność środków językowych)

1. Nie każde nieprecyzyjne sformułowanie jest niepoprawne językowo (stanowi błąd

językowy); może być przejawem nieporadności językowej. Błędem jest nieporadność

językowa będąca oczywistym nieuzasadnionym naruszeniem obowiązującej normy

językowej.

2. Indywidualne upodobania językowe egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę

poprawności środków językowych w pracy zdającego.

3. W wypracowaniu występuje zróżnicowana składnia, jeżeli w pracy zdający wykorzystał

poprawnie co najmniej 4 różne struktury składniowe, np.: zdanie pojedyncze, zdanie

złożone, zdanie wielokrotnie złożone, równoważnik zdania, imiesłowowy równoważnik

zdania, strona bierna, paralelizm składniowy, poprawne wprowadzanie cytatu, zdanie

pytające, zdanie wtrącone.

4. W wypracowaniu występuje zróżnicowana leksyka, jeżeli w pracy zdający np. stosuje

wyrazy/wyrażenia synonimiczne, stosuje bogatą frazeologię, używa precyzyjnego

słownictwa, w tym np. terminologii.

5. W ocenie zróżnicowania leksyki nie uwzględnia się nieuzasadnionych powtórzeń

wyrazów, zwrotów. Nieuzasadnione powtórzenia są uwzględniane w liczbie błędów

językowych.

4b. Poprawność ortograficzna

Praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 1 błąd ortograficzny.

W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,

dysortografią, dysgrafią):

Praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 4 błędy ortograficzne.

2 pkt

Praca zawiera 2–4 błędy ortograficzne.

W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,

dysortografią, dysgrafią):

Praca zawiera nie więcej niż 5–8 błędów ortograficznych.

1 pkt

Praca zawiera 5 lub więcej błędów ortograficznych.

W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,

dysortografią, dysgrafią):

Praca zawiera 9 lub więcej błędów ortograficznych.

0 pkt

[[:42]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

4c. Poprawność interpunkcyjna

Praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 8 błędów interpunkcyjnych.

W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,

dysortografią, dysgrafią):

Praca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 15 błędów interpunkcyjnych.

2 pkt

Praca zawiera 9–16 błędów interpunkcyjnych.

W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,

dysortografią, dysgrafią):

Praca zawiera 16–30 błędów interpunkcyjnych.

1 pkt

Praca zawiera 17 lub więcej błędów interpunkcyjnych.

W przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,

dysortografią, dysgrafią):

Praca zawiera 31 lub więcej błędów interpunkcyjnych.

0 pkt

Informacje o błędach uznawanych za ortograficzne w pracach zdających

ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją, dysortografią, dysgrafią)

1. W ocenie poprawności ortograficznej wypracowania egzaminator będzie uwzględniał

następujące błędy (tzn. liczył je jako błędy ortograficzne):

•

błędy w zapisie wyrazów z u – ó, ż – rz, h – ch

•

łamanie zasady pisania wielką literą na początku zdania.

2. W ocenie poprawności ortograficznej wypracowania egzaminator nie będzie

uwzględniał innych niż wymienione w pkt 1. błędów w zapisie (tzn. nie będzie liczył

ich jako błędy ortograficzne), w tym:

•

dodawania, opuszczania, przestawiania liter, sylab lub całych wyrazów

•

mylenia liter

−

o podobnym kształcie (a – o, l – ł – t, n – r, m – n, u – w, e – ę, a – ą, i – j, u – y)

−

dużych i małych (z wyjątkiem początku zdania)

−

odpowiedników głosek zbliżonych fonetycznie (b – p, d – t, w – f, g – k, dz – c,

sz – s, i – y, ę – em – en, ą – om– on, ś – ź, ć – dź)

−

różniących się w położeniu w stosunku do osi pionowej (p – b, d – b) lub poziomej

(m – w, n – u, b – p, d – g, p – g)

•

ominięcia drobnych elementów graficznych, w tym

− oznaczania miękkości nad literami

− kropek (dż, ż, i, j)

− „ogonków” przy literach ą lub ę i kreski (wężyka) przy literach ó, t lub ł

•

błędów dotyczących podziału wyrazu

•

utraty dźwięczności (kóska zamiast kózka, proźba zamiast prośba)

•

błędów wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.

startóje bo startować

•

mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania

przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno

•

niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie,

skosiny zamiast skośny.

[[:43]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wyrazy z błędami, których nie uwzględnia się w ocenie poprawności ortograficznej,

egzaminator podkreśli w wypracowaniu, a na marginesie oznaczenia tych błędów otoczy

kółkiem np. albo

BŁĘDÓW W

Błędy oznaczane na lewym marginesie

Rodzaj błędu

Sposób oznaczenia błędu

w wypracowaniu

Sposób oznaczenia błędu

na marginesie

rzeczowy

podkreślenie linią prostą fragmentu

zawierającego błąd albo zaznaczenie tego

fragmentu pionową linią

rzecz. rz.

w spójności

zaznaczenie symbolem ‿ zaburzenia

w spójności między zdaniami

zaznaczenie symbolem [ zaburzenia

w spójności między akapitami

sp.

usterka

w podziale tekstu

w zakresie

struktury akapitów

zaznaczenie symbolem ]

str.

fragment nie na

temat

objęcie klamrą fragmentu nie na temat

tem.

Błędy oznaczane na prawym marginesie

Rodzaj błędu

Sposób oznaczenia błędu

w wypracowaniu

Sposób oznaczenia błędu

na marginesie

językowy

(fleksyjny,

składniowy,

leksykalny,

frazeologiczny,

słowotwórczy,

stylistyczny)

podkreślenie linią prostą wyrazu użytego

błędnie lub niepoprawnego sformułowania

jęz. j.

ortograficzny

podkreślenie linią prostą wyrazu z błędem

ort. o.

interpunkcyjny

umieszczenie znaku X w miejscu

brakującego znaku przestankowego lub

niepoprawnej interpunkcji

int. i.

graficzny

podkreślenie linią prostą wyrazu z błędem

graf.

Uwagi.

1. Jeżeli zdający popełnia dokładnie ten sam błąd ortograficzny lub językowy, to na

marginesie oznaczenie tego błędu należy otoczyć kółkiem, np. lub

2. Należy konsekwentnie stosować jeden wybrany sposób oznaczania błędów

na marginesie.

3. Za jeden błąd ortograficzny przyjmuje się kilkukrotne popełnienie przez zdającego błędu

w tym samym wyrazie, a także powtarzanie tego samego błędu w zapisie wyrazów

należących do tej samej rodziny (np. kturzy, niekturzy).

ort

o

ort.

o.

[[:44]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

4. Za błąd graficzny uznaje się:

•

przestawienie liter w zapisie dwuznaków, niebędące błędem językowym, np. zsafa

zamiast szafa, skzrynia zamiast skrzynia, ale nie hcemy zamiast chcemy,

•

nieprawidłowe umieszczanie lub całkowite opuszczanie kropek nad literami i, j, ż

(wielką lub małą), znaków diakrytycznych w literach ć, ś, ź, ń (wielkich lub małych)

oraz kreseczek w zapisie liter t i ł,

pod warunkiem że nie prowadzi to do powstania błędu ortograficznego lub językowego,

np. do zmiany znaczenia wyrazu.

BŁĘDÓW W

1. Powtórzony dokładnie ten sam błąd ortograficzny lub językowy liczy się jako jeden błąd.

2. Egzaminator w wypracowaniu i na marginesie musi oznaczyć wszystkie błędy

rzeczowe, błędy w spójności wypowiedzi, językowe, ortograficzne i interpunkcyjne.

3. W tabelach dla egzaminatora pod wypracowaniem egzaminator zapisuje liczbę

popełnionych błędów zgodnie z poniższymi zasadami:

a) błędy rzeczowe – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 2. (KLiK) w polu Liczba

błędów rzeczowych egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 16; jeżeli zdający

popełnił w pracy więcej niż 16 błędów rzeczowych, egzaminator w tabeli wpisuje

„16+”

b) błędy w spójności wypowiedzi – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 3b w polu

Liczba błędów w spójności egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 9; jeżeli

zdający popełnił w pracy więcej niż 9 błędów w spójności, egzaminator w tabeli

wpisuje „9+”

c) błędy językowe – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 4a w polu Liczba błędów

językowych egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 26; jeżeli zdający popełnił

w pracy więcej niż 26 błędów językowych, egzaminator w tabeli wpisuje „26+”

d) błędy ortograficzne – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 4b w polu Liczba

błędów ortograficznych egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 5; jeżeli

zdający popełnił w pracy więcej niż 5 błędów ortograficznych, egzaminator w tabeli

wpisuje „5+”

e) błędy interpunkcyjne – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 4c w polu Liczba

błędów interpunkcyjnych egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 17; jeżeli

zdający popełnił w pracy więcej niż 17 błędów interpunkcyjnych, egzaminator w tabeli

wpisuje „17+”.

Uwagi dotyczące liczenia błędów ortograficznych i interpunkcyjnych

w wypracowaniach zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się

(z dysleksją, dysortografią, dysgrafią):

a) błędy ortograficzne – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 4b w polu Liczba

błędów ortograficznych egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 9; jeżeli

zdający popełnił w pracy więcej niż 9 błędów ortograficznych, egzaminator w tabeli

wpisuje „9+”

b) błędy interpunkcyjne – w tabeli dla egzaminatora do kryterium 4c w polu Liczba

błędów interpunkcyjnych egzaminator wpisuje liczbę błędów, tj. od 0 do 31; jeżeli

zdający popełnił w pracy więcej niż 31 błędów interpunkcyjnych, egzaminator w tabeli

wpisuje „31+”.

[[:45]]

Zasady oceniania rozwiązań zadań

OD 1 2026

Lp.

Zasada pisowni polskiej od 1.01.2026 r.

Przykłady

I MAŁE

1. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:

a) w nazwach komet wprowadzenie zapisu

wszystkich członów wielką literą

Kometa Halleya, Kometa Enckego

b)

w nazwach obiektów przestrzeni publicznej

wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego

na początku wyrazu aleja, brama, bulwar,

osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor,

pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik,

cmentarz (przy utrzymaniu pisowni małą literą

wyrazu ulica)

ulica Józefa Piłsudskiego

Aleja Róż, Brama Warszawska,

Plac Zbawiciela, Park Kościuszki,

Kopiec Wandy, Kościół Mariacki,

Pałac Staszica, Zamek Książ,

Most Poniatowskiego,

Pomnik Ofiar Getta,

Cmentarz Rakowicki

c)

wprowadzenie pisowni wielką literą

wszystkich członów (oprócz przyimków

i spójników oraz wyrażeń typu imienia)

w wielowyrazowych nazwach lokali

usługowych i gastronomicznych

oraz instytucji kultury

Kawiarnia Literacka, Kino Charlie,

Apteka pod Orłem, Hotel pod

Różą, Zajazd u Kmicica,

Pierogarnia Krakowiacy,

Teatr Wielki

Uwaga! Jeśli wyrazy bar, apteka, hotel uznaje się

za określenia rodzajowe, można je zapisywać małą

literą.

bar Flisak, apteka Pod Orłem

d)

wprowadzenie pisowni wielką literą

wszystkich członów (oprócz przyimków

i spójników oraz wyrazów typu imienia)

w nazwach orderów, medali, odznaczeń,

nagród i tytułów honorowych.

Nagroda Nobla, Nagroda

Artystyczna Miasta Lublin, Nagroda

Rektora za Wybitne Osiągnięcia

Naukowe, Ambasador

Polszczyzny, Nagroda im. Jana

Karskiego i Poli Nireńskiej

Uwaga! Jeśli wyrazy typu: medal, nagroda,

odznaka uznaje się za określenia rodzajowe, które

poprzedzają nazwę własną, można je zapisywać

małą literą.

nagroda Polskie Noble,

medal Za Zasługi dla Pożarnictwa

2.

Wprowadzenie pisowni wielką literą nazw

mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli

i wsi.

Warszawianin, Zgierzanin,

Ochocianka, Mokotowianin

Uwaga! Dopuszczenie alternatywnego zapisu

(małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw

etnicznych.

kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol,

angol lub Angol, żabojad lub Żabojad,

szkop lub Szkop, makaroniarz lub

Makaroniarz

3.

Wprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko

nazw firm, marek i modeli wyrobów

przemysłowych, lecz także pojedynczych

egzemplarzy tych wyrobów.

samochód marki Ford, pod oknem

zaparkował czerwony Ford

4.

Ujednolicenie zapisu (małą literą)

przymiotników tworzonych od nazw

osobowych, bez względu na to, czy ich

interpretacja jest dzierżawcza (odpowiadają

na pytanie czyj?), czy też jakościowa

(odpowiadają na pytanie jaki?).

dramat szekspirowski, epoka

zygmuntowska, koncert

chopinowski, koncepcja

kartezjańska, filozofia sokratejska,

dialogi platońskie, wiersz

miłoszowski

[[:46]]

Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym – termin główny 2026 r.

Uwaga! Przymiotniki tworzone od imion (rzadziej

od nazwisk) zakończone na -owy, -in (-yn), -ów

będą mogły być zapisywane małą lub wielką literą.

poezja miłoszowa lub poezja

Miłoszowa, zosina lalka lub Zosina

lalka, jacków dom lub Jacków dom

ŁĄ I

5.

Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek

-bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze

spójnikami.

Zastanawiam się, czy by nie

pojechać w góry.

6.

Ustanowienie pisowni łącznej nie-

z imiesłowami odmiennymi

(bez względu na interpretację znaczeniową:

czasownikową lub przymiotnikową), tj.

zniesienie wyjątku zezwalającego na

„świadomą pisownię rozdzielną”.

niemający, nieprzytomny

7.

Wprowadzenie

łącznej pisowni członu pół- w wyrażeniach

określających jedno pojęcie

oraz

pisowni z łącznikiem w połączeniu typu:

pół-Polka, pół-Francuzka (odniesionym do

osoby będącej w połowie Polką, w połowie

Francuzką).

półżartem, półserio; półzabawa,

półnauka; półspał, półczuwał

pół-Polka, pół-Francuzka

8.

Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni

cząstek niby-, quasi- z wyrazami

zapisywanymi małą literą

przy

zachowaniu pisowni z łącznikiem przed

wyrazami zapisywanymi wielką literą.

nibyartysta, nibyromantycznie;

quasiopiekun, quasinauka,

quasipostępowy

niby-Polak, quasi-Anglia

9.

Wprowadzenie łącznej pisowni nie-

z przymiotnikami i przysłówkami

odprzymiotnikowymi bez względu na

kategorię stopnia, a więc także w stopniu

wyższym i najwyższym.

niemiły, niemilszy, nienajmilszy;

nielepiej, nieprędzej, nienajlepiej,

nienajstaranniej

10. W zakresie pisowni prefiksów:

a)

uzupełnienie reguły ogólnej: w języku polskim

przedrostki – rodzime i obce – pisze się

łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą.

Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery,

możliwa jest pisownia z łącznikiem

lub rozdzielna

super-Europejczyk

albo

super Europejczyk

b)

dopuszczenie rozdzielnej pisowni z wyrazami

zapisywanymi małą literą cząstek takich jak

super-, ekstra-, eko-, wege-, mini-, maksi-,

midi-, mega-, makro-, które mogą

występować również jako samodzielne wyrazy.

miniwieża lub mini wieża

superpomysł lub super pomysł

ekstrazarobki lub ekstra zarobki

11.

Dopuszczenie w parach wyrazów

równorzędnych, podobnie lub identycznie

brzmiących, występujących zwykle razem,

trzech wersji pisowni:

– z łącznikiem

– z przecinkiem

– rozdzielnie.

tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;

tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;

tuż tuż; trzask prask; bij zabij

Ewa Kołodziejek, Danuta Krzyżyk, Aldona Skudrzyk, Barbara Sobczak, Mały słownik ortograficzny. Nowe reguły

pisowni 2026, Warszawa 2025.

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN, Zasady pisowni i interpunkcji polskiej, Warszawa 2024.