Zadanie 32, matura czerwiec 2020, matematyka podstawowa

4 pktobliczeniowetrudne 22%Czerwiec 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Dany jest kwadrat ABCD, w którym A=(5,−53)A = \left(5, -\frac{5}{3}\right). Przekątna BD tego kwadratu jest zawarta w prostej o równaniu y=43xy = \frac{4}{3}x. Oblicz współrzędne punktu przecięcia przekątnych AC i BD oraz pole kwadratu ABCD.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób

Prosta AC jest prostopadła do prostej o równaniu y=43xy = \frac{4}{3}x, więc współczynnik kierunkowy prostej AC jest równy aAC=−34a_{AC} = -\frac{3}{4}. Prosta AC przechodzi przez punkt A=(5,−53)A = \left(5, -\frac{5}{3}\right), więc jej równanie ma postać

y+53=−34(x−5)y + \frac{5}{3} = -\frac{3}{4}(x - 5),

y=−34x+2512y = -\frac{3}{4}x + \frac{25}{12}.

Obliczamy współrzędne punktu O przecięcia się prostych AC i BD, rozwiązując układ równań y=43xy = \frac{4}{3}x i y=−34x+2512y = -\frac{3}{4}x + \frac{25}{12}.

Rozwiązaniem tego układu jest para liczb x = 1 i y=43y = \frac{4}{3}. Stąd O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right).

Punkt O jest środkiem przekątnej AC, więc ∣AC∣=2∣AO∣=2(1−5)2+(43+53)2|AC| = 2|AO| = 2\sqrt{(1 - 5)^2 + \left(\frac{4}{3} + \frac{5}{3}\right)^2}.

∣AC∣=2∣AO∣=2(−4)2+(93)2=216+9=2⋅5=10|AC| = 2|AO| = 2\sqrt{(-4)^2 + \left(\frac{9}{3}\right)^2} = 2\sqrt{16 + 9} = 2 \cdot 5 = 10.

Przekątna kwadratu ma długość a2a\sqrt{2}, gdzie a jest długością boku kwadratu. Stąd a2=10a\sqrt{2} = 10, czyli a=52a = 5\sqrt{2}.

Zatem pole kwadratu ABCD jest równe a2=(52)2=50a^2 = \left(5\sqrt{2}\right)^2 = 50.

Uwaga: Pole kwadratu ABCD możemy obliczyć, wykorzystując długość przekątnej kwadratu (lub jej połowy). Wtedy PABCD=12⋅∣AC∣2=12⋅102=50P_{ABCD} = \frac{1}{2} \cdot |AC|^2 = \frac{1}{2} \cdot 10^2 = 50.

II sposób

Długość przekątnej kwadratu ABCD (lub jej połowy) możemy obliczyć, korzystając ze wzoru na odległość d punktu A od danej prostej. Wtedy

d=∣43⋅5+53∣(43)2+(−1)2=25353=5d = \frac{\left|\frac{4}{3} \cdot 5 + \frac{5}{3}\right|}{\sqrt{\left(\frac{4}{3}\right)^2 + (-1)^2}} = \frac{\frac{25}{3}}{\frac{5}{3}} = 5.

Zatem pole kwadratu ABCD jest równe PABCD = 2 ⋅ d2 = 2 ⋅ 52 = 50.

Punkt O = (xo, yo) leży na prostej o równaniu y=43xy = \frac{4}{3}x, więc O=(xo,43xo)O = \left(x_o, \frac{4}{3}x_o\right), a skoro odległość d jest równa 5, to ∣AO∣2 = 25, czyli

(xo−5)2+(43xo+53)2=25(x_o - 5)^2 + \left(\frac{4}{3}x_o + \frac{5}{3}\right)^2 = 25,

xo2−10xo+25+169xo2+409xo+259−25=0x_o^2 - 10x_o + 25 + \frac{16}{9}x_o^2 + \frac{40}{9}x_o + \frac{25}{9} - 25 = 0,

259xo2−509xo+259=0\frac{25}{9}x_o^2 - \frac{50}{9}x_o + \frac{25}{9} = 0,

xo2 − 2xo + 1 = 0,

(xo − 1)2 = 0.

Stąd xo = 1, więc O=(1,43⋅1)=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3} \cdot 1\right) = \left(1, \frac{4}{3}\right).

III sposób (odległość jako funkcja jednej zmiennej)

Niech punkt P=(x,43x)P = \left(x, \frac{4}{3}x\right) będzie dowolnym punktem leżącym na prostej o równaniu y=43xy = \frac{4}{3}x. Zapiszemy odległość punktu P od danego punktu A=(5,−53)A = \left(5, -\frac{5}{3}\right) jako funkcję jednej zmiennej. Obliczamy kolejno:

∣AP∣=(x−5)2+(43x+53)2=x2−10x+25+169x2+409x+259=259(x2−2x+10)|AP| = \sqrt{(x - 5)^2 + \left(\frac{4}{3}x + \frac{5}{3}\right)^2} = \sqrt{x^2 - 10x + 25 + \frac{16}{9}x^2 + \frac{40}{9}x + \frac{25}{9}} = \sqrt{\frac{25}{9}\left(x^2 - 2x + 10\right)}.

Zatem ∣AP∣(x)=53(x−1)2+9|AP|(x) = \frac{5}{3}\sqrt{(x - 1)^2 + 9} dla każdej liczby rzeczywistej x.

Zauważamy, że trójmian kwadratowy y = (x − 1)2 + 9 przyjmuje najmniejszą wartość dla x = 1. Ponieważ funkcja f określona wzorem f(t)=tf(t) = \sqrt{t} jest rosnąca, więc dla x = 1 także i odległość ∣AP∣ jest najmniejsza. Oznacza to, że odcinek AP, którego długość jest równa 5, jest zawarty w przekątnej AC kwadratu ABCD. Zatem przekątna tego kwadratu ma długość 10 oraz pole tego kwadratu jest równe 12⋅102=50\frac{1}{2} \cdot 10^2 = 50. Ponadto jeśli x = 1, to punkt P ma współrzędne (1,43)\left(1, \frac{4}{3}\right) i jest szukanym punktem przecięcia przekątnych AC i BD kwadratu ABCD.

IV sposób (kąt między prostymi)

Każda z prostych AB i AD zawierających boki kwadratu ABCD tworzy z prostą BD o równaniu y=43xy = \frac{4}{3}x kąt 45°. Każda z nich przechodzi przez punkt A=(5,−53)A = \left(5, -\frac{5}{3}\right), więc ma równanie postaci y+53=a(x−5)y + \frac{5}{3} = a(x - 5).

Ze wzoru na tangens kąta między prostymi otrzymujemy:

∣43−a1+43⋅a∣=tg⁡45∘=1\left|\frac{\frac{4}{3} - a}{1 + \frac{4}{3} \cdot a}\right| = \operatorname{tg}45^\circ = 1,

∣43−a∣=∣1+43a∣\left|\frac{4}{3} - a\right| = \left|1 + \frac{4}{3}a\right|,

43−a=1+43a\frac{4}{3} - a = 1 + \frac{4}{3}a lub a−43=1+43aa - \frac{4}{3} = 1 + \frac{4}{3}a,

13=73a\frac{1}{3} = \frac{7}{3}a lub −73=13a-\frac{7}{3} = \frac{1}{3}a,

a=17a = \frac{1}{7} lub a = −7.

Zatem równania prostych AB i AD mają postać y+53=17(x−5)y + \frac{5}{3} = \frac{1}{7}(x - 5) oraz y+53=−7(x−5)y + \frac{5}{3} = -7(x - 5), czyli y=17x−5021y = \frac{1}{7}x - \frac{50}{21} oraz y=−7x+1003y = -7x + \frac{100}{3}.

Obliczamy współrzędne wierzchołków B i D, rozwiązując układy równań: y=43xy = \frac{4}{3}x i y=17x−5021y = \frac{1}{7}x - \frac{50}{21} oraz y=43xy = \frac{4}{3}x i y=−7x+1003y = -7x + \frac{100}{3}.

Stąd otrzymujemy równania 43x=17x−5021\frac{4}{3}x = \frac{1}{7}x - \frac{50}{21} oraz 43x=−7x+1003\frac{4}{3}x = -7x + \frac{100}{3}, czyli x = −2 oraz x = 4.

Zatem B=(−2,−83)B = \left(-2, -\frac{8}{3}\right) oraz D=(4,163)D = \left(4, \frac{16}{3}\right).

Punkt O przecięcia przekątnych kwadratu ma zatem współrzędne O=(−2+42,−83+1632)=(1,43)O = \left(\frac{-2 + 4}{2}, \frac{-\frac{8}{3} + \frac{16}{3}}{2}\right) = \left(1, \frac{4}{3}\right).

Pole kwadratu ABCD jest równe PABCD=∣AB∣2=((−2−5)2+(−83+53)2)2=72+(−1)2=50P_{ABCD} = |AB|^2 = \left(\sqrt{(-2 - 5)^2 + \left(-\frac{8}{3} + \frac{5}{3}\right)^2}\right)^2 = 7^2 + (-1)^2 = 50.

Odpowiedź: O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right), PABCD = 50.

Schemat punktowania

Zasady oceniania I, II, III i IV sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy pole kwadratu: 50 oraz współrzędne punktu przecięcia przekątnych kwadratu: O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right).

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający

• obliczy współrzędne punktu przecięcia przekątnych kwadratu: O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right) i długość przekątnej kwadratu (lub połowę tej długości): 10

• obliczy pole kwadratu: 50 i zapisze równanie (xo−5)2+(43xo+53)2=25(x_o - 5)^2 + \left(\frac{4}{3}x_o + \frac{5}{3}\right)^2 = 25

ALBO

• obliczy x, dla którego odległość ∣AP∣ jest najmniejsza: x = 1 i obliczy współrzędne punktu przecięcia przekątnych kwadratu: O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right)

ALBO

• obliczy x, dla którego odległość ∣AP∣ jest najmniejsza: x = 1 i długość przekątnej kwadratu: 10

ALBO

• obliczy współrzędne punktu przecięcia przekątnych kwadratu: O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right) i długość boku kwadratu: 50\sqrt{50}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający

• wyznaczy równanie prostej AC: y=−34x+2512y = -\frac{3}{4}x + \frac{25}{12} i obliczy współrzędne punktu przecięcia przekątnych kwadratu: O=(1,43)O = \left(1, \frac{4}{3}\right)

• obliczy odległość punktu A od prostej BD: 5 i obliczy pole kwadratu: 50

ALBO

• obliczy odległość punktu A od prostej BD: 5 i zapisze równanie (xo−5)2+(43xo+53)2=25(x_o - 5)^2 + \left(\frac{4}{3}x_o + \frac{5}{3}\right)^2 = 25

ALBO

• obliczy x, dla którego odległość ∣AP∣ jest najmniejsza: x = 1

ALBO

• wyznaczy równania prostych AB i AD oraz obliczy współrzędne wierzchołków B i D: y+53=17(x−5)y + \frac{5}{3} = \frac{1}{7}(x - 5), y+53=−7(x−5)y + \frac{5}{3} = -7(x - 5), B=(−2,−83)B = \left(-2, -\frac{8}{3}\right), D=(4,163)D = \left(4, \frac{16}{3}\right)

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający

• wyznaczy równanie prostej AC: y=−34x+2512y = -\frac{3}{4}x + \frac{25}{12}

• obliczy odległość punktu A od prostej BD: 5

ALBO

• zapisze współrzędne punktu P leżącego na prostej o równaniu y=43xy = \frac{4}{3}x, np. P=(x,43x)P = \left(x, \frac{4}{3}x\right), i wyznaczy odległość punktu P od danego punktu A jako funkcję jednej zmiennej x: ∣AP∣=(x−5)2+(43x+53)2|AP| = \sqrt{(x - 5)^2 + \left(\frac{4}{3}x + \frac{5}{3}\right)^2}

ALBO

• wyznaczy równania prostych AB i AD: y+53=17(x−5)y + \frac{5}{3} = \frac{1}{7}(x - 5) oraz y+53=−7(x−5)y + \frac{5}{3} = -7(x - 5)

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeśli zdający popełni błędy rachunkowe, które nie przekreślają poprawności rozumowania i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać za całe rozwiązanie co najwyżej 3 punkty.

2. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest:

a) błąd przy ustalaniu współczynnika kierunkowego prostej AC, to zdający może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie;

b) błąd polegający na zamianie miejscami współrzędnych punktu, np. przy podstawieniu do wzoru na odległość punktu od prostej, przy podstawieniu do wzoru na długość odcinka, przy obliczaniu współczynnika b w równaniu kierunkowym prostej AC, to zdający może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie;

c) błąd polegający na zastosowaniu niepoprawnego wzoru „a+b=a+b\sqrt{a + b} = \sqrt{a} + \sqrt{b}”, to zdający może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

3. Jeśli zdający zaznaczy w układzie współrzędnych punkt A i narysuje np. dwie proste, w których zawierają się przekątne kwadratu, a następnie odczyta i zapisze współrzędne punktu przecięcia się tych prostych i na tym zakończy, to otrzymuje 0 punktów.

Komentarz. Zdający powinien wykorzystać fakt, że przekątne kwadratu przecinają się w połowie, są prostopadłe i mają równą długość. Punkt S jest zarówno środkiem AC, jak i BD.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.