Zadanie 34, matura czerwiec 2020, matematyka podstawowa

5 pktobliczeniowetrudne 21%Czerwiec 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Dany jest ostrosłup prawidłowy czworokątny ABCDS, którego krawędź boczna ma długość 6 (zobacz rysunek). Ściana boczna tego ostrosłupa jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem, którego tangens jest równy 7\sqrt{7}. Oblicz objętość tego ostrosłupa.

ostrosłup prawidłowy czworokątny ABCDS z przekątnymi podstawy i krawędzią boczną SC opisaną liczbą 6Powiększ
ostrosłup prawidłowy czworokątny ABCDS z przekątnymi podstawy i krawędzią boczną SC opisaną liczbą 6

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób

Zaznaczmy na rysunku kąt α – kąt nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy i wprowadzamy następujące oznaczenia: a – krawędź podstawy ostrosłupa, h – wysokość ostrosłupa (O – spodek wysokości ostrosłupa, E – środek krawędzi BC, α – kąt SEO).

Korzystając z definicji tangensa kąta ostrego w trójkącie prostokątnym SOE, otrzymujemy związek h12a=7\frac{h}{\frac{1}{2}a} = \sqrt{7}, czyli h=72ah = \frac{\sqrt{7}}{2}a.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SOC wynika równanie h2+(a22)2=62h^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2.

Wykorzystując wcześniejszą zależność, otrzymujemy

(72a)2+(a22)2=62\left(\frac{\sqrt{7}}{2}a\right)^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2,

74a2+24a2=36\frac{7}{4}a^2 + \frac{2}{4}a^2 = 36,

94a2=36\frac{9}{4}a^2 = 36, stąd a2 = 16, czyli a = 4.

Stąd h=4⋅72=27h = 4 \cdot \frac{\sqrt{7}}{2} = 2\sqrt{7}. Obliczamy objętość ostrosłupa: V=13⋅42⋅27=3273V = \frac{1}{3} \cdot 4^2 \cdot 2\sqrt{7} = \frac{32\sqrt{7}}{3}.

II sposób

Zaznaczmy na rysunku kąt α – kąt nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy i wprowadzamy następujące oznaczenia: a – krawędź podstawy ostrosłupa, h – wysokość ostrosłupa, hb – wysokość ściany bocznej ostrosłupa.

Korzystając z definicji tangensa kąta ostrego w trójkącie prostokątnym SOE, otrzymujemy: h12a=7\frac{h}{\frac{1}{2}a} = \sqrt{7}, czyli h=72ah = \frac{\sqrt{7}}{2}a.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie prostokątnym SEC otrzymujemy hb2=62−(a2)2h_b^2 = 6^2 - \left(\frac{a}{2}\right)^2, hb2=144−a24h_b^2 = \frac{144 - a^2}{4}.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie prostokątnym SOE otrzymujemy h2+(a2)2=hb2h^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2 = h_b^2.

Zatem h2+a24=144−a24h^2 + \frac{a^2}{4} = \frac{144 - a^2}{4}, 74a2+a24=144−a24\frac{7}{4}a^2 + \frac{a^2}{4} = \frac{144 - a^2}{4}, a2 = 16.

Stąd a = 4, więc h=27h = 2\sqrt{7}.

Objętość ostrosłupa jest równa: V=13⋅42⋅27=3237V = \frac{1}{3} \cdot 4^2 \cdot 2\sqrt{7} = \frac{32}{3}\sqrt{7}.

Uwaga: Zależności między wielkościami h, a i hb możemy też otrzymać, wykorzystując definicje funkcji sinus lub cosinus kąta α. Jeżeli tg⁡α=7\operatorname{tg}\alpha = \sqrt{7}, to sin⁡α=144\sin\alpha = \frac{\sqrt{14}}{4} i cos⁡α=24\cos\alpha = \frac{\sqrt{2}}{4}. Stąd hhb=144\frac{h}{h_b} = \frac{\sqrt{14}}{4} oraz 12ahb=24\frac{\frac{1}{2}a}{h_b} = \frac{\sqrt{2}}{4}.

Odpowiedź: V=3273V = \frac{32\sqrt{7}}{3}.

Schemat punktowania

5 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy objętość ostrosłupa: V=3273V = \frac{32\sqrt{7}}{3}.

4 pkt

rozwiązanie prawie pełne: zdający

• obliczy długość krawędzi podstawy ostrosłupa lub wysokość ostrosłupa: a = 4, h=27h = 2\sqrt{7}

• obliczy wysokość hb ściany bocznej ostrosłupa oraz wyznaczy objętość ostrosłupa w zależności od tej wysokości: hb=42h_b = 4\sqrt{2}, V=13⋅12hb2⋅144hbV = \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{2}h_b^2 \cdot \frac{\sqrt{14}}{4}h_b

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, np.: (72a)2+(a22)2=62\left(\frac{\sqrt{7}}{2}a\right)^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2 lub h2+(27h⋅22)2=62h^2 + \left(\frac{\frac{2}{\sqrt{7}}h \cdot \sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2, lub 14hb2+(144hb)2=62\frac{1}{4}h_b^2 + \left(\frac{\sqrt{14}}{4}h_b\right)^2 = 6^2 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze

• układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi, np.: h12a=7\frac{h}{\frac{1}{2}a} = \sqrt{7} i h2+(a22)2=62h^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2

lub

• układ trzech równań z trzema niewiadomymi, np.: hhb=144\frac{h}{h_b} = \frac{\sqrt{14}}{4} i h2+(a2)2=hb2h^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2 = h_b^2 i h2+(a22)2=62h^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający

• zaznaczy na rysunku kąt α nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy

• zapisze równanie wynikające z definicji tangensa kąta α: h12a=7\frac{h}{\frac{1}{2}a} = \sqrt{7}

ALBO

• zapisze równanie wynikające z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SOE: h2+(a2)2=hb2h^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2 = h_b^2

ALBO

• zapisze równanie wynikające z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SEC: hb2+(a2)2=62h_b^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2 = 6^2

ALBO

• zapisze równanie wynikające z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SOC: h2+(a22)2=62h^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = 6^2

ALBO

• zapisze równanie wynikające z definicji sinusa kąta α: hhb=144\frac{h}{h_b} = \frac{\sqrt{14}}{4}

ALBO

• zapisze równanie wynikające z definicji cosinusa kąta α: a2hb=24\frac{\frac{a}{2}}{h_b} = \frac{\sqrt{2}}{4}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

(O – spodek wysokości ostrosłupa, E – środek krawędzi BC, hb – wysokość ściany bocznej.)

Uwagi:

1. Jeśli zdający popełni błędy rachunkowe, które nie przekreślają poprawności rozumowania i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać za całe rozwiązanie co najwyżej 4 punkty.

2. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest pominięcie współczynnika 13\frac{1}{3} we wzorze na objętość ostrosłupa, to otrzymuje 4 punkty.

3. Jeżeli jedynym błędem jest:

a) zastosowanie niepoprawnej definicji tangensa (lub niepoprawnej definicji innej funkcji trygonometrycznej wykorzystanej przez zdającego), np. tg⁡α=hbh\operatorname{tg}\alpha = \frac{h_b}{h}, tg⁡α=ha\operatorname{tg}\alpha = \frac{h}{a},

b) niepoprawne zastosowanie twierdzenia Pitagorasa,

c) błąd polegający na zastosowaniu niepoprawnego wzoru „a+b=a+b\sqrt{a + b} = \sqrt{a} + \sqrt{b}”,

to zdający może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie popełnia innych błędów i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca.

4. Jeżeli zdający popełnia jeden błąd, opisany w uwadze 3., a ponadto popełnia błędy rachunkowe, ale poprawnie realizuje strategię rozwiązania, to otrzymuje co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

5. Jeżeli zdający błędnie interpretuje kąt między ścianą boczną i płaszczyzną podstawy tego ostrosłupa, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie, o ile poprawnie zastosuje twierdzenie Pitagorasa.

6. Jeżeli zdający przyjmuje, że krawędź podstawy ostrosłupa jest równa 6, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie, o ile zapisze poprawny związek między wielkościami h, hb i a lub zaznaczy poprawnie kąt nachylenia ściany bocznej ostrosłupa do płaszczyzny podstawy.

7. Akceptujemy poprawne przybliżenia liczb rzeczywistych.

Komentarz. Jeśli zdający popełni błędy rachunkowe niezmieniające poprawności rozumowania i konsekwentnie rozwiąże zadanie, może otrzymać co najwyżej 4 punkty. Jeśli jedynym błędem jest pominięcie współczynnika 13\frac{1}{3} we wzorze na objętość, otrzymuje 4 punkty. Błędna interpretacja kąta nachylenia skutkuje co najwyżej 1 punktem.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.