Zadanie 34, matura czerwiec 2020, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówDany jest ostrosłup prawidłowy czworokątny ABCDS, którego krawędź boczna ma długość 6 (zobacz rysunek). Ściana boczna tego ostrosłupa jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem, którego tangens jest równy . Oblicz objętość tego ostrosłupa.
PowiększKorepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
I sposób
Zaznaczmy na rysunku kąt α – kąt nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy i wprowadzamy następujące oznaczenia: a – krawędź podstawy ostrosłupa, h – wysokość ostrosłupa (O – spodek wysokości ostrosłupa, E – środek krawędzi BC, α – kąt SEO).
Korzystając z definicji tangensa kąta ostrego w trójkącie prostokątnym SOE, otrzymujemy związek , czyli .
Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SOC wynika równanie .
Wykorzystując wcześniejszą zależność, otrzymujemy
,
,
, stąd a2 = 16, czyli a = 4.
Stąd . Obliczamy objętość ostrosłupa: .
II sposób
Zaznaczmy na rysunku kąt α – kąt nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy i wprowadzamy następujące oznaczenia: a – krawędź podstawy ostrosłupa, h – wysokość ostrosłupa, hb – wysokość ściany bocznej ostrosłupa.
Korzystając z definicji tangensa kąta ostrego w trójkącie prostokątnym SOE, otrzymujemy: , czyli .
Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie prostokątnym SEC otrzymujemy , .
Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie prostokątnym SOE otrzymujemy .
Zatem , , a2 = 16.
Stąd a = 4, więc .
Objętość ostrosłupa jest równa: .
Uwaga: Zależności między wielkościami h, a i hb możemy też otrzymać, wykorzystując definicje funkcji sinus lub cosinus kąta α. Jeżeli , to i . Stąd oraz .
Odpowiedź: .
Schemat punktowania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy objętość ostrosłupa: .
rozwiązanie prawie pełne: zdający
• obliczy długość krawędzi podstawy ostrosłupa lub wysokość ostrosłupa: a = 4,
• obliczy wysokość hb ściany bocznej ostrosłupa oraz wyznaczy objętość ostrosłupa w zależności od tej wysokości: ,
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, np.: lub , lub i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze
• układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi, np.: i
lub
• układ trzech równań z trzema niewiadomymi, np.: i i
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający
• zaznaczy na rysunku kąt α nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy
• zapisze równanie wynikające z definicji tangensa kąta α:
ALBO
• zapisze równanie wynikające z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SOE:
ALBO
• zapisze równanie wynikające z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SEC:
ALBO
• zapisze równanie wynikające z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie SOC:
ALBO
• zapisze równanie wynikające z definicji sinusa kąta α:
ALBO
• zapisze równanie wynikające z definicji cosinusa kąta α:
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.
(O – spodek wysokości ostrosłupa, E – środek krawędzi BC, hb – wysokość ściany bocznej.)
Uwagi:
1. Jeśli zdający popełni błędy rachunkowe, które nie przekreślają poprawności rozumowania i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać za całe rozwiązanie co najwyżej 4 punkty.
2. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest pominięcie współczynnika we wzorze na objętość ostrosłupa, to otrzymuje 4 punkty.
3. Jeżeli jedynym błędem jest:
a) zastosowanie niepoprawnej definicji tangensa (lub niepoprawnej definicji innej funkcji trygonometrycznej wykorzystanej przez zdającego), np. , ,
b) niepoprawne zastosowanie twierdzenia Pitagorasa,
c) błąd polegający na zastosowaniu niepoprawnego wzoru „”,
to zdający może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie popełnia innych błędów i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca.
4. Jeżeli zdający popełnia jeden błąd, opisany w uwadze 3., a ponadto popełnia błędy rachunkowe, ale poprawnie realizuje strategię rozwiązania, to otrzymuje co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
5. Jeżeli zdający błędnie interpretuje kąt między ścianą boczną i płaszczyzną podstawy tego ostrosłupa, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie, o ile poprawnie zastosuje twierdzenie Pitagorasa.
6. Jeżeli zdający przyjmuje, że krawędź podstawy ostrosłupa jest równa 6, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie, o ile zapisze poprawny związek między wielkościami h, hb i a lub zaznaczy poprawnie kąt nachylenia ściany bocznej ostrosłupa do płaszczyzny podstawy.
7. Akceptujemy poprawne przybliżenia liczb rzeczywistych.
Komentarz. Jeśli zdający popełni błędy rachunkowe niezmieniające poprawności rozumowania i konsekwentnie rozwiąże zadanie, może otrzymać co najwyżej 4 punkty. Jeśli jedynym błędem jest pominięcie współczynnika we wzorze na objętość, otrzymuje 4 punkty. Błędna interpretacja kąta nachylenia skutkuje co najwyżej 1 punktem.