Zadanie 33, matura czerwiec 2020, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyWszystkie wyrazy ciągu geometrycznego (an), określonego dla n ≥ 1, są dodatnie. Wyrazy tego ciągu spełniają warunek 6a1 − 5a2 + a3 = 0. Oblicz iloraz q tego ciągu należący do przedziału .
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
I sposób
Oznaczamy przez q iloraz ciągu (an). Korzystamy ze wzoru na n-ty wyraz ciągu geometrycznego i zapisujemy równość 6a1 − 5a1 ⋅ q + a1 ⋅ q2 = 0.
Wyłączamy wspólny czynnik a1 poza nawias: a1(6 − 5 ⋅ q + q2) = 0.
Ponieważ wyrazy ciągu są dodatnie, więc a1 ≠ 0. Korzystamy z własności iloczynu równego zero i otrzymujemy równanie q2 − 5q + 6 = 0.
To równanie ma dwa rozwiązania: q = 2 lub q = 3. Ponieważ , więc q = 3.
II sposób
Niech q oznacza iloraz ciągu geometrycznego (an) oraz niech a1 = a, a2 = b, a3 = c. Zatem równość 6a1 − 5a2 + a3 = 0 zapisujemy w postaci: 6a − 5b + c = 0.
Stąd c = 5b − 6a. Ponieważ wszystkie wyrazy ciągu (a, b, c) są dodatnie, więc ciąg ten jest geometryczny, gdy spełniona jest równość b2 = ac.
Podstawiamy do równania b2 = ac za c i otrzymujemy: b2 = a(5b − 6a), b2 − 5ab + 6a2 = 0.
Rozwiązujemy to równanie, przyjmując za niewiadomą np. b. Wtedy Δ = a2, , ponieważ a > 0.
Zatem rozwiązaniami równania są lub .
Obliczamy iloraz q ciągu (an): lub .
Ponieważ , więc iloraz ciągu (an) jest równy: q = 3.
Schemat punktowania
Zasady oceniania I sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający zapisze iloraz q ciągu geometrycznego (an) należący do przedziału : q = 3.
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający rozwiąże równanie q2 − 5q + 6 = 0: q = 2 lub q = 3 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze równość 6a1 − 5a2 + a3 = 0 w postaci 6a1 − 5a1 ⋅ q + a1 ⋅ q2 = 0 lub a1(q2 − 5q + 6) = 0 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do całkowitego rozwiązania zadania: zdający wykorzysta wzór na n-ty wyraz ciągu geometrycznego i zapisze a2 = a1 ⋅ q oraz a3 = a1 ⋅ q2 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.
Zasady oceniania II sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający poda iloraz q ciągu geometrycznego (an): q = 3.
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający rozwiąże równanie b2 − 5ab + 6a2 = 0 z niewiadomą, np. b: b1 = 2a lub b2 = 3a i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze równość b2 = ac i z równości 6a − 5b + c = 0 wyznaczy jedną niewiadomą w zależności od dwóch pozostałych, np.: c = 5b − 6a i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do całkowitego rozwiązania zadania: zdający przy oznaczeniach a1 = a, a2 = b, a3 = c wykorzysta własność ciągu geometrycznego i zapisze równość b2 = ac i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym nie ma postępu za 1 pkt, albo brak rozwiązania.
Uwagi do I i II sposobu oceniania:
1. Jeżeli zdający zapisze równanie 6a1 − 5a1 ⋅ q + a1q2 = 0 i przyjmie jako pierwszy wyraz ciągu konkretną liczbę dodatnią, pisząc, np. że wartość pierwszego wyrazu nie ma wpływu na iloraz ciągu, a następnie rozwiąże zadanie konsekwentnie do końca, to otrzymuje 4 punkty.
2. Jeżeli zdający rozwiąże równanie kwadratowe z błędem i otrzyma co najmniej jedno rozwiązanie i konsekwentnie poda odpowiedź, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 3 punkty.
3. Jeżeli zdający zapisze równanie 6a1 − 5a1 ⋅ q + a1q2 = 0 i przyjmie jako pierwszy wyraz ciągu konkretną liczbę dodatnią i rozwiąże otrzymane równanie kwadratowe z niewiadomą q oraz zapisze wnioski, konsekwentne do otrzymanych rozwiązań, dotyczące należenia bądź nie tych rozwiązań do przedziału , to otrzymuje 3 punkty.
4. Jeżeli zdający zapisze równanie 6a1 − 5a1 ⋅ q + a1q2 = 0 i przyjmie jako pierwszy wyraz ciągu konkretną liczbę dodatnią, a następnie poda q = 3 i zapisze, że ten iloraz należy do przedziału , to otrzymuje 3 punkty.
5. Jeżeli zdający zapisze równanie 6a1 − 5a1 ⋅ q + a1q2 = 0 i przyjmie jako pierwszy wyraz ciągu konkretną liczbę dodatnią, a następnie poda q = 2 i zapisze, że ten iloraz nie należy do przedziału , to otrzymuje 3 punkty.
6. Jeżeli zdający rozwiązuje równanie kwadratowe przy ujemnym wyróżniku, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 2 punkty.
7. Jeżeli zdający zapisze konkretny ciąg o wyrazach dodatnich i ilorazie q = 3, np. (1, 3, 9, …) oraz sprawdzi, że pierwszy, drugi i trzeci wyraz tego ciągu spełniają warunek 6a1 − 5a2 + a3 = 0 i zapisze, że ten iloraz należy do przedziału i na tym zakończy, to otrzymuje 2 punkty.
8. Jeżeli zdający zapisze dwa konkretne ciągi o wyrazach dodatnich; jeden o ilorazie q = 2, np. (1, 2, 4, …), drugi o ilorazie q = 3, np. (1, 3, 9, …) oraz sprawdzi, że pierwszy, drugi i trzeci wyraz każdego z tych ciągów spełniają warunek 6a1 − 5a2 + a3 = 0 i zapisze, że iloraz q = 2 nie należy do przedziału , a iloraz q = 3 należy do przedziału i na tym zakończy, to otrzymuje 2 punkty.
9. Jeżeli zdający poda q = 3 i zapisze, że ten iloraz należy do przedziału i na tym zakończy, to otrzymuje 1 punkt.
10. Jeżeli zdający zapisze konkretny ciąg o wyrazach dodatnich i ilorazie q = 3 oraz sprawdzi, że ten iloraz należy do przedziału i na tym zakończy, to otrzymuje 1 punkt.
11. Jeżeli zdający zapisze konkretny ciąg o wyrazach dodatnich i ilorazie q = 3, np. (1, 3, 9, …) oraz sprawdzi, że pierwszy, drugi i trzeci wyraz tego ciągu spełniają warunek 6a1 − 5a2 + a3 = 0 i na tym zakończy, to otrzymuje 1 punkt.
12. Jeżeli zdający zapisze konkretny ciąg o wyrazach dodatnich i ilorazie q = 2, np. (1, 2, 4, …) oraz sprawdzi, że pierwszy, drugi i trzeci wyraz tego ciągu spełniają warunek 6a1 − 5a2 + a3 = 0 i zapisze, że ten iloraz nie należy do przedziału i na tym zakończy, to otrzymuje 1 punkt.
13. Jeżeli zdający poda q = 2 i zapisze, że ten iloraz nie należy do przedziału i na tym zakończy, to otrzymuje 0 punktów.
14. Jeżeli zdający myli własność ciągu geometrycznego z własnością ciągu arytmetycznego, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.
15. Jeżeli zdający poda jedynie q = 3 i na tym zakończy, to otrzymuje 0 punktów.
Komentarz. Uwagi dotyczą błędu w treści zadania zawartego w arkuszu (zamiast znaku minus powinna być plus w warunku), ale klucz CKE jest wyznaczony dla poprawionego warunku. Jeśli zdający wykorzysta konkretny ciąg geometryczny i sprawdzi warunek, może otrzymać punkty częściowe.