Zadanie 17, matura maj 2024, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
2 punktyCiąg arytmetyczny (an) jest określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1. Trzeci wyraz tego ciągu jest równy (−1), a suma piętnastu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu jest równa (−165).
Oblicz różnicę tego ciągu. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Korzystamy ze wzorów na n-ty wyraz i sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i otrzymujemy układ równań
Przekształcając ten układ równoważnie, otrzymujemy
Odejmując stronami równania układu, otrzymujemy
10 = −5r
r = −2
Różnica ciągu jest równa (−2).
Sposób II
Suma kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa (−165), zatem
a1 + a2 + a3 + … + a15 = −165
(a3 − 2r) + (a3 − r) + a3 + (a3 + r) + (a3 + 2r) + … + (a3 + 12r) = −165
15a3 + (−2r − r + 0 + r + 2r + 3r + … + 12r) = −165
gdzie a3 = −1, a suma piętnastu liczb (−2r − r + 0 + r + 2r + 3r + … + 12r) jest równa
Zatem
15 ⋅ (−1) + 75r = −165
75r = −150
r = −2
Różnica ciągu jest równa (−2).
Sposób III
Suma kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa (−165), zatem
a1 + a15 = −22
(a3 − 2r) + (a3 + 12r) = −22
2a3 + 10r = −22
Stąd i z tego, że a3 = −1, otrzymujemy
2 ⋅ (−1) + 10r = −22
Zatem
10r = −20
r = −2
Różnica ciągu jest równa (−2).
Sposób IV
Suma kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa (−165), zatem
a1 + a2 + a3 + … + a15 = −165
(a8 − 7r) + (a8 − 6r) + … + a8 + … + (a8 + 6r) + (a8 + 7r) = −165
15a8 = −165
Korzystamy z własności ciągu arytmetycznego i otrzymujemy
a8 = a3 + 5r
−11 = −1 + 5r
r = −2
Różnica ciągu jest równa (−2).
Sposób V
Korzystamy z własności ciągu arytmetycznego i otrzymujemy równania:
, , , , , ,
Zatem
a1 + a2 + … + a14 + a15 = (a1 + a15) + (a2 + a14) + … + (a7 + a9) + a8 = 15a8 = −165
Stąd a8 = −11. Ponieważ
a8 = a3 + 5r
więc otrzymujemy
−11 = −1 + 5r
r = −2
Różnica ciągu jest równa (−2).
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i obliczenie różnicy ciągu: r = −2.
zapisanie układu równań pozwalającego obliczyć r, np.:
−1 = a1 + 2r oraz ,
−1 = a1 + 2r oraz a15 = a1 + 14r oraz ,
a3 = −1 oraz
– zapisanie równania z jedną niewiadomą r, np.:
(−1 − 2r) + (−1 − r) + (−1) + (−1 + r) + … + (−1 + 12r) = −165,
,
,
ALBO
– obliczenie ósmego wyrazu ciągu (an) z wykorzystaniem własności ciągu arytmetycznego: a8 = −11 (dla sposobów IV oraz V),
ALBO
– zapisanie kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu (an): 3, 1, −1, −3, −5, −7, −9, −11, −13, −15, −17, −19, −21, −23, −25.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.
2. Jeżeli zdający zapisze tylko r = −2, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający błędnie interpretuje liczbę (−165) jako piętnasty wyraz ciągu, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów. Jeśli zdający zapisze tylko r = −2, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie. Jeśli zdający błędnie interpretuje liczbę (−165) jako piętnasty wyraz ciągu, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.