Zadanie 17, matura maj 2024, matematyka podstawowa

2 pktobliczenioweśrednie 40%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

2 punkty

Ciąg arytmetyczny (an) jest określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1. Trzeci wyraz tego ciągu jest równy (−1), a suma piętnastu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu jest równa (−165).

Oblicz różnicę tego ciągu. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I

Korzystamy ze wzorów na n-ty wyraz i sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i otrzymujemy układ równań

{−1=a1+2r−165=2a1+14r2⋅15\begin{cases} -1 = a_1 + 2r \\ -165 = \frac{2a_1 + 14r}{2} \cdot 15 \end{cases}

Przekształcając ten układ równoważnie, otrzymujemy

{−1=a1+2r−11=a1+7r\begin{cases} -1 = a_1 + 2r \\ -11 = a_1 + 7r \end{cases}

Odejmując stronami równania układu, otrzymujemy

10 = −5r

r = −2

Różnica ciągu jest równa (−2).

Sposób II

Suma kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa (−165), zatem

a1 + a2 + a3 + … + a15 = −165

(a3 − 2r) + (a3 − r) + a3 + (a3 + r) + (a3 + 2r) + … + (a3 + 12r) = −165

15a3 + (−2r − r + 0 + r + 2r + 3r + … + 12r) = −165

gdzie a3 = −1, a suma piętnastu liczb (−2r − r + 0 + r + 2r + 3r + … + 12r) jest równa

−2r+12r2⋅15=75r\frac{-2r + 12r}{2} \cdot 15 = 75r

Zatem

15 ⋅ (−1) + 75r = −165

75r = −150

r = −2

Różnica ciągu jest równa (−2).

Sposób III

Suma kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa (−165), zatem

a1+a152⋅15=−165\frac{a_1 + a_{15}}{2} \cdot 15 = -165

a1 + a15 = −22

(a3 − 2r) + (a3 + 12r) = −22

2a3 + 10r = −22

Stąd i z tego, że a3 = −1, otrzymujemy

2 ⋅ (−1) + 10r = −22

Zatem

10r = −20

r = −2

Różnica ciągu jest równa (−2).

Sposób IV

Suma kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa (−165), zatem

a1 + a2 + a3 + … + a15 = −165

(a8 − 7r) + (a8 − 6r) + … + a8 + … + (a8 + 6r) + (a8 + 7r) = −165

15a8 = −165

a8=−16515=−11a_8 = \frac{-165}{15} = -11

Korzystamy z własności ciągu arytmetycznego i otrzymujemy

a8 = a3 + 5r

−11 = −1 + 5r

r = −2

Różnica ciągu jest równa (−2).

Sposób V

Korzystamy z własności ciągu arytmetycznego i otrzymujemy równania:

a8=a7+a92a_8 = \frac{a_7 + a_9}{2}, a8=a6+a102a_8 = \frac{a_6 + a_{10}}{2}, a8=a5+a112a_8 = \frac{a_5 + a_{11}}{2}, a8=a4+a122a_8 = \frac{a_4 + a_{12}}{2}, a8=a3+a132a_8 = \frac{a_3 + a_{13}}{2}, a8=a2+a142a_8 = \frac{a_2 + a_{14}}{2}, a8=a1+a152a_8 = \frac{a_1 + a_{15}}{2}

Zatem

a1 + a2 + … + a14 + a15 = (a1 + a15) + (a2 + a14) + … + (a7 + a9) + a8 = 15a8 = −165

Stąd a8 = −11. Ponieważ

a8 = a3 + 5r

więc otrzymujemy

−11 = −1 + 5r

r = −2

Różnica ciągu jest równa (−2).

Schemat punktowania

2 pkt

zastosowanie poprawnej metody i obliczenie różnicy ciągu: r = −2.

1 pkt

zapisanie układu równań pozwalającego obliczyć r, np.:

−1 = a1 + 2r oraz −165=2a1+14r2⋅15-165 = \frac{2a_1 + 14r}{2} \cdot 15,

−1 = a1 + 2r oraz a15 = a1 + 14r oraz −165=a1+a152⋅15-165 = \frac{a_1 + a_{15}}{2} \cdot 15,

a3 = −1 oraz −165=(a3−2r)+(a3+12r)2⋅15-165 = \frac{(a_3 - 2r) + (a_3 + 12r)}{2} \cdot 15

– zapisanie równania z jedną niewiadomą r, np.:

(−1 − 2r) + (−1 − r) + (−1) + (−1 + r) + … + (−1 + 12r) = −165,

2(−1−2r)+14r2⋅15=−165\frac{2(-1 - 2r) + 14r}{2} \cdot 15 = -165,

(−1−2r)+(−1+12r)2⋅15=−165\frac{(-1 - 2r) + (-1 + 12r)}{2} \cdot 15 = -165,

ALBO

– obliczenie ósmego wyrazu ciągu (an) z wykorzystaniem własności ciągu arytmetycznego: a8 = −11 (dla sposobów IV oraz V),

ALBO

– zapisanie kolejnych piętnastu początkowych wyrazów ciągu (an): 3, 1, −1, −3, −5, −7, −9, −11, −13, −15, −17, −19, −21, −23, −25.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.

2. Jeżeli zdający zapisze tylko r = −2, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.

3. Jeżeli zdający błędnie interpretuje liczbę (−165) jako piętnasty wyraz ciągu, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów. Jeśli zdający zapisze tylko r = −2, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie. Jeśli zdający błędnie interpretuje liczbę (−165) jako piętnasty wyraz ciągu, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.