Zadanie 31, matura maj 2024, matematyka podstawowa

4 pktobliczeniowetrudne 35%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

W schronisku dla zwierząt, na płaskiej powierzchni, należy zbudować ogrodzenie z siatki wydzielające trzy identyczne wybiegi o wspólnych ścianach wewnętrznych.

Podstawą każdego z tych trzech wybiegów jest prostokąt (jak pokazano na rysunku).

Do wykonania tego ogrodzenia należy zużyć 36 metrów bieżących siatki.

Schematyczny rysunek trzech wybiegów (widok z góry). Linią przerywaną zaznaczono siatkę.

schemat trzech prostokątnych wybiegów obok siebie (wybieg 1., 2., 3.) o wymiarach $x$ i $y$, siatka zaznaczona linią przerywanąPowiększ
schemat trzech prostokątnych wybiegów obok siebie (wybieg 1., 2., 3.) o wymiarach $x$ i $y$, siatka zaznaczona linią przerywaną

Oblicz wymiary x oraz y jednego wybiegu, przy których suma pól podstaw tych trzech wybiegów będzie największa. W obliczeniach pomiń szerokość wejścia na każdy z wybiegów. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem

4x + 6y = 36

Stąd wyznaczamy y: y=6−23xy = 6 - \frac{2}{3}x.

Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.

Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem

P = 3xy

Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy y=6−23xy = 6 - \frac{2}{3}x i otrzymujemy

P(x)=3x(6−23x)=−2x2+18xP(x) = 3x\left(6 - \frac{2}{3}x\right) = -2x^2 + 18x

Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają

y=6−23x>0y = 6 - \frac{2}{3}x > 0 oraz x > 0

Zatem x < 9 oraz x > 0

Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).

Wykresem funkcji P jest fragment paraboli skierowanej ramionami do dołu. Obliczamy pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli:

p=−182⋅(−2)=4,5∈(0,9)p = -\frac{18}{2 \cdot (-2)} = 4{,}5 \in (0, 9)

Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 4,5.

Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:

y=6−23⋅4,5=3y = 6 - \frac{2}{3} \cdot 4{,}5 = 3

Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.

Sposób II

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem

4x + 6y = 36

Stąd wyznaczamy x: x=9−32yx = 9 - \frac{3}{2}y.

Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.

Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem

P = 3xy

Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej y. W tym celu podstawiamy x=9−32yx = 9 - \frac{3}{2}y i otrzymujemy

P(y)=3(9−32y)y=−92y(y−6)P(y) = 3\left(9 - \frac{3}{2}y\right)y = -\frac{9}{2}y(y - 6)

Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają

x=9−32y>0x = 9 - \frac{3}{2}y > 0 oraz y > 0

Zatem y < 6 oraz y > 0

Zmienna y może przyjmować wartości z przedziału (0, 6).

Wykresem funkcji P jest fragment paraboli skierowanej ramionami do dołu. Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest średnią arytmetyczną pierwiastków równania:

−92y(y−6)=0-\frac{9}{2}y(y - 6) = 0

Zatem pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest równa

p=0+62=3∈(0,6)p = \frac{0 + 6}{2} = 3 \in (0, 6)

Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 3.

Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:

x=9−32⋅3=4,5x = 9 - \frac{3}{2} \cdot 3 = 4{,}5

Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.

Sposób III

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Niech z oznacza łączną szerokość trzech wybiegów. Wtedy z = 3y.

Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem

4x + 2z = 36

Stąd wyznaczamy z: z = 18 − 2x.

Z warunków zadania wynika, że x > 0 i z > 0.

Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz z. Zatem

P = xz

Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy z = 18 − 2x i otrzymujemy

P(x) = x(18 − 2x) = −2x2 + 18x

Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i z oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają

z = 18 − 2x > 0 oraz x > 0

Zatem x < 9 oraz x > 0

Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).

Wykresem funkcji P jest fragment paraboli skierowanej ramionami do dołu. Obliczamy pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli:

p=−182⋅(−2)=4,5∈(0,9)p = -\frac{18}{2 \cdot (-2)} = 4{,}5 \in (0, 9)

Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 4,5.

Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:

z = 18 − 2 ⋅ 4,5 = 18 − 9 = 9

y=z3=93=3y = \frac{z}{3} = \frac{9}{3} = 3

Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy x = 4,5 m oraz y = 3 m.

Sposób IV

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem

4x + 6y = 36

Stąd wyznaczamy y: y=6−23xy = 6 - \frac{2}{3}x.

Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.

Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem

P = 3xy

Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy y=6−23xy = 6 - \frac{2}{3}x i otrzymujemy

P(x)=3x(6−23x)=2x(9−x)P(x) = 3x\left(6 - \frac{2}{3}x\right) = 2x(9 - x)

Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają

y=6−23x>0y = 6 - \frac{2}{3}x > 0 oraz x > 0

Zatem x < 9 oraz x > 0

Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).

Z nierówności między średnią geometryczną i średnią arytmetyczną dla liczb dodatnich x i (9 − x) otrzymujemy

x(9−x)≤x+9−x2\sqrt{x(9 - x)} \le \frac{x + 9 - x}{2}

x(9−x)≤4,5\sqrt{x(9 - x)} \le 4{,}5

Stąd

x(9 − x) ≤ 20,25

przy czym równość zachodzi tylko wtedy, gdy x = 9 − x, czyli dla x = 4,5.

Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 4,5.

Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:

y=6−23⋅4,5=3y = 6 - \frac{2}{3} \cdot 4{,}5 = 3

Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.

Sposób V

Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem

4x + 6y = 36

Stąd wyznaczamy y: y=6−23xy = 6 - \frac{2}{3}x.

Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.

Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem

P = 3xy

Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy y=6−23xy = 6 - \frac{2}{3}x i otrzymujemy

P(x)=3x(6−23x)=−2x2+18xP(x) = 3x\left(6 - \frac{2}{3}x\right) = -2x^2 + 18x

Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają

y=6−23x>0y = 6 - \frac{2}{3}x > 0 oraz x > 0

Zatem x < 9 oraz x > 0

Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).

Wyznaczamy pochodną funkcji P: P′(x) = −4x + 18 dla x∈(0,9)x \in (0, 9)

Obliczamy miejsce zerowe pochodnej funkcji P:

P′(x) = 0

−4x + 18 = 0

x=4,5∈(0,9)x = 4{,}5 \in (0, 9)

Badamy znak pochodnej:

P′(x) > 0 dla x∈(0,412)x \in \left(0, 4\frac{1}{2}\right)

P′(x) < 0 dla x∈(412,9)x \in \left(4\frac{1}{2}, 9\right)

Zatem funkcja P jest rosnąca w przedziale (0,412]\left(0, 4\frac{1}{2}\right] oraz malejąca w przedziale [412,9)\left[4\frac{1}{2}, 9\right).

Stąd dla x = 4,5 funkcja P osiąga wartość największą.

Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:

y=6−23⋅4,5=3y = 6 - \frac{2}{3} \cdot 4{,}5 = 3

Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.

Sposób VI

Rozważmy prostokąt o bokach długości 2x oraz 3y (złożony z dwóch rzędów po trzy wybiegi, jak na rysunku w zasadach oceniania). Obwód tego prostokąta jest równy długości siatki użytej do wykonania ogrodzenia wybiegów. Zatem obwód tego prostokąta jest równy 4x + 6y = 36.

Ze wszystkich prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat. Zatem pole rozważanego prostokąta będzie największe, gdy 2x = 3y.

Rozwiązujemy układ równań

{4x+6y=362x=3y\begin{cases} 4x + 6y = 36 \\ 2x = 3y \end{cases}

i otrzymujemy

{x=4,5y=3\begin{cases} x = 4{,}5 \\ y = 3 \end{cases}

Pole tego prostokąta jest największe, gdy x = 4,5 oraz y = 3. Pole tego prostokąta jest dwa razy większe od sumy pól podstaw trzech wybiegów. Stąd suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy x = 4,5 m oraz y = 3 m.

Schemat punktowania

Zasady oceniania dla sposobów I–V

4 pkt

poprawna metoda obliczenia obu wymiarów prostokąta oraz podanie poprawnego wyniku: x = 4,5 m oraz y = 3 m.

3 pkt

zapisanie poprawnego wzoru na sumę pól trzech prostokątów jako funkcji zmiennej x oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: x = 4,5 m

– zapisanie poprawnego wzoru na sumę pól trzech prostokątów jako funkcji zmiennej y oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: y = 3 m,

ALBO

– zapisanie poprawnego wzoru na pole jednego prostokąta jako funkcji zmiennej x oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: x = 4,5 m,

ALBO

– zapisanie poprawnego wzoru na pole jednego prostokąta jako funkcji zmiennej y oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: y = 3 m.

albo

2 pkt

zapisanie poprawnego wzoru na sumę pól trzech prostokątów w zależności od jednej zmiennej, np.: P(x)=3x(6−23x)P(x) = 3x\left(6 - \frac{2}{3}x\right), P(x) = x(18 − 2x), P(y)=3(9−32y)yP(y) = 3\left(9 - \frac{3}{2}y\right)y

– zapisanie poprawnego wzoru na pole jednego prostokąta w zależności od jednej zmiennej, np.: P(x)=x(6−23x)P(x) = x\left(6 - \frac{2}{3}x\right), P(y)=(9−32y)yP(y) = \left(9 - \frac{3}{2}y\right)y.

albo

1 pkt

zapisanie poprawnego związku między wymiarami jednego wybiegu a całkowitą długością siatki, np. 4x + 6y = 36.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający przyjmie P = kxy, gdzie k > 0 i k ≠ 1, i k ≠ 3, ale nie zapisze, że dla przyjętej wartości współczynnika k pole P osiąga wartość największą wtedy i tylko wtedy, gdy największą wartość osiąga iloczyn xy, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty (za zapisanie warunku początkowego, za obliczenie wymiaru x oraz obliczenie wymiaru y adekwatnie do obranego sposobu rozwiązania).

2. Jeżeli zdający zapisze błędną zależność między wymiarami jednego wybiegu a całkowitą długością siatki, ale jest ona postaci ax + by = 36, gdzie a,b∈{2,3,4,5,6}a, b \in \{2, 3, 4, 5, 6\}, i rozwiąże zadanie konsekwentnie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za konsekwentne: wyznaczenie wzoru funkcji pola, obliczenie wymiaru x oraz obliczenie wymiaru y, adekwatnie do obranego sposobu rozwiązania).

3. Jeżeli zdający zapisze poprawnie warunek początkowy 4x + 6y = 36, a następnie sumę pól trzech prostokątów (lub pole jednego prostokąta) jako funkcję P jednej zmiennej i otrzyma wartość pierwszej współrzędnej wierzchołka paraboli zawierającej wykres funkcji P, która leży poza właściwą dziedziną funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za zapisanie warunku początkowego i wzoru na sumę pól lub pole jednego prostokąta). Jeżeli natomiast zdający zapisze błędny warunek początkowy, ale taki jak wymieniony w uwadze 2., a następnie konsekwentnie do tego warunku wyznaczy sumę pól trzech prostokątów (lub pole jednego prostokąta) jako funkcję P jednej zmiennej i otrzyma wartość pierwszej współrzędnej wierzchołka paraboli zawierającej wykres funkcji P, która leży poza dziedziną odpowiadającą wyznaczonej przez zdającego funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie (za wyznaczenie wzoru funkcji P).

4. Jeżeli zdający zapisze sumę pól trzech prostokątów (lub pole jednego prostokąta) jako funkcję P jednej zmiennej, a następnie obliczy wartości tej funkcji dla pierwszej współrzędnej wierzchołka i dwóch argumentów leżących symetrycznie względem pierwszej współrzędnej wierzchołka, i nie odwoła się do własności wykresu funkcji kwadratowej, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

5. Jeżeli zdający nie zapisze sumy pól trzech prostokątów (lub jednego prostokąta) jako funkcji jednej zmiennej, a jedynie oblicza wartości pola dla wybranych par liczb x oraz y i na tej podstawie wskazuje największą wartość pola, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.

6. Jeżeli zdający oblicza największą wartość funkcji P, korzystając z rachunku różniczkowego, i nie uzasadni, że w punkcie będącym miejscem zerowym pochodnej funkcji P jest największa wartość funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie. Za poprawne uzasadnienie, że w punkcie będącym miejscem zerowym pochodnej funkcji P jest największa wartość funkcji P, można uznać sytuację, gdy zdający bada znak pochodnej (np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku, np. znakami „+” i „-”, znak pochodnej) oraz:

– opisuje (słownie lub graficznie – np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji P

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonego miejsca zerowego pochodnej, funkcja P ma maksimum lokalne i jest to jednocześnie jej największa wartość,

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonego miejsca zerowego pochodnej, funkcja P ma maksimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji.

Zasady oceniania dla sposobu VI

4 pkt

poprawna metoda obliczenia obu wymiarów prostokąta oraz podanie poprawnego wyniku: x = 4,5 m oraz y = 3 m.

3 pkt

zapisanie, że spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat oraz zapisanie układu równań {4x+6y=362x=3y\begin{cases} 4x + 6y = 36 \\ 2x = 3y \end{cases} oraz obliczenie x = 4,5 m

– zapisanie, że spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat oraz zapisanie układu równań {4x+6y=362x=3y\begin{cases} 4x + 6y = 36 \\ 2x = 3y \end{cases} oraz obliczenie y = 3 m.

albo

2 pkt

zapisanie, że spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat oraz zapisanie układu równań {4x+6y=362x=3y\begin{cases} 4x + 6y = 36 \\ 2x = 3y \end{cases}

1 pkt

zapisanie związku między wymiarami prostokąta, np. 4x + 6y = 36.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.