Zadanie 31, matura maj 2024, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyW schronisku dla zwierząt, na płaskiej powierzchni, należy zbudować ogrodzenie z siatki wydzielające trzy identyczne wybiegi o wspólnych ścianach wewnętrznych.
Podstawą każdego z tych trzech wybiegów jest prostokąt (jak pokazano na rysunku).
Do wykonania tego ogrodzenia należy zużyć 36 metrów bieżących siatki.
Schematyczny rysunek trzech wybiegów (widok z góry). Linią przerywaną zaznaczono siatkę.
PowiększOblicz wymiary x oraz y jednego wybiegu, przy których suma pól podstaw tych trzech wybiegów będzie największa. W obliczeniach pomiń szerokość wejścia na każdy z wybiegów. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem
4x + 6y = 36
Stąd wyznaczamy y: .
Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.
Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem
P = 3xy
Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy i otrzymujemy
Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają
oraz x > 0
Zatem x < 9 oraz x > 0
Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).
Wykresem funkcji P jest fragment paraboli skierowanej ramionami do dołu. Obliczamy pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli:
Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 4,5.
Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:
Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.
Sposób II
Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem
4x + 6y = 36
Stąd wyznaczamy x: .
Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.
Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem
P = 3xy
Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej y. W tym celu podstawiamy i otrzymujemy
Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają
oraz y > 0
Zatem y < 6 oraz y > 0
Zmienna y może przyjmować wartości z przedziału (0, 6).
Wykresem funkcji P jest fragment paraboli skierowanej ramionami do dołu. Pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest średnią arytmetyczną pierwiastków równania:
Zatem pierwsza współrzędna wierzchołka paraboli jest równa
Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 3.
Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:
Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.
Sposób III
Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Niech z oznacza łączną szerokość trzech wybiegów. Wtedy z = 3y.
Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem
4x + 2z = 36
Stąd wyznaczamy z: z = 18 − 2x.
Z warunków zadania wynika, że x > 0 i z > 0.
Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz z. Zatem
P = xz
Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy z = 18 − 2x i otrzymujemy
P(x) = x(18 − 2x) = −2x2 + 18x
Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i z oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają
z = 18 − 2x > 0 oraz x > 0
Zatem x < 9 oraz x > 0
Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).
Wykresem funkcji P jest fragment paraboli skierowanej ramionami do dołu. Obliczamy pierwszą współrzędną wierzchołka paraboli:
Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 4,5.
Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:
z = 18 − 2 ⋅ 4,5 = 18 − 9 = 9
Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy x = 4,5 m oraz y = 3 m.
Sposób IV
Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem
4x + 6y = 36
Stąd wyznaczamy y: .
Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.
Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem
P = 3xy
Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy i otrzymujemy
Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają
oraz x > 0
Zatem x < 9 oraz x > 0
Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).
Z nierówności między średnią geometryczną i średnią arytmetyczną dla liczb dodatnich x i (9 − x) otrzymujemy
Stąd
x(9 − x) ≤ 20,25
przy czym równość zachodzi tylko wtedy, gdy x = 9 − x, czyli dla x = 4,5.
Zatem funkcja P przyjmuje wartość największą dla argumentu 4,5.
Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:
Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.
Sposób V
Przyjmijmy oznaczenia jak na rysunku w zadaniu. Długość siatki użytej do wykonania ogrodzenia – po uwzględnieniu warunków zadania – można zapisać równaniem
4x + 6y = 36
Stąd wyznaczamy y: .
Z warunków zadania wynika, że x > 0 i y > 0.
Niech P oznacza sumę pól podstaw trzech wybiegów. Suma pól podstaw trzech wybiegów jest równa polu prostokąta o bokach długości x oraz 3y. Zatem
P = 3xy
Sumę pól podstaw trzech wybiegów zapisujemy jako funkcję jednej zmiennej x. W tym celu podstawiamy i otrzymujemy
Wyznaczamy dziedzinę funkcji P. Wykorzystamy związek między wymiarami x i y oraz wykorzystamy warunki, jakie te wymiary spełniają
oraz x > 0
Zatem x < 9 oraz x > 0
Zmienna x może przyjmować wartości z przedziału (0, 9).
Wyznaczamy pochodną funkcji P: P′(x) = −4x + 18 dla
Obliczamy miejsce zerowe pochodnej funkcji P:
P′(x) = 0
−4x + 18 = 0
Badamy znak pochodnej:
P′(x) > 0 dla
P′(x) < 0 dla
Zatem funkcja P jest rosnąca w przedziale oraz malejąca w przedziale .
Stąd dla x = 4,5 funkcja P osiąga wartość największą.
Obliczamy drugi wymiar, dla którego suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa:
Suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy: x = 4,5 m oraz y = 3 m.
Sposób VI
Rozważmy prostokąt o bokach długości 2x oraz 3y (złożony z dwóch rzędów po trzy wybiegi, jak na rysunku w zasadach oceniania). Obwód tego prostokąta jest równy długości siatki użytej do wykonania ogrodzenia wybiegów. Zatem obwód tego prostokąta jest równy 4x + 6y = 36.
Ze wszystkich prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat. Zatem pole rozważanego prostokąta będzie największe, gdy 2x = 3y.
Rozwiązujemy układ równań
i otrzymujemy
Pole tego prostokąta jest największe, gdy x = 4,5 oraz y = 3. Pole tego prostokąta jest dwa razy większe od sumy pól podstaw trzech wybiegów. Stąd suma pól podstaw trzech wybiegów jest największa, gdy x = 4,5 m oraz y = 3 m.
Schemat punktowania
Zasady oceniania dla sposobów I–V
poprawna metoda obliczenia obu wymiarów prostokąta oraz podanie poprawnego wyniku: x = 4,5 m oraz y = 3 m.
zapisanie poprawnego wzoru na sumę pól trzech prostokątów jako funkcji zmiennej x oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: x = 4,5 m
– zapisanie poprawnego wzoru na sumę pól trzech prostokątów jako funkcji zmiennej y oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: y = 3 m,
ALBO
– zapisanie poprawnego wzoru na pole jednego prostokąta jako funkcji zmiennej x oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: x = 4,5 m,
ALBO
– zapisanie poprawnego wzoru na pole jednego prostokąta jako funkcji zmiennej y oraz obliczenie argumentu, dla którego ta funkcja przyjmuje wartość największą: y = 3 m.
albo
zapisanie poprawnego wzoru na sumę pól trzech prostokątów w zależności od jednej zmiennej, np.: , P(x) = x(18 − 2x),
– zapisanie poprawnego wzoru na pole jednego prostokąta w zależności od jednej zmiennej, np.: , .
albo
zapisanie poprawnego związku między wymiarami jednego wybiegu a całkowitą długością siatki, np. 4x + 6y = 36.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający przyjmie P = kxy, gdzie k > 0 i k ≠ 1, i k ≠ 3, ale nie zapisze, że dla przyjętej wartości współczynnika k pole P osiąga wartość największą wtedy i tylko wtedy, gdy największą wartość osiąga iloczyn xy, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty (za zapisanie warunku początkowego, za obliczenie wymiaru x oraz obliczenie wymiaru y adekwatnie do obranego sposobu rozwiązania).
2. Jeżeli zdający zapisze błędną zależność między wymiarami jednego wybiegu a całkowitą długością siatki, ale jest ona postaci ax + by = 36, gdzie , i rozwiąże zadanie konsekwentnie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za konsekwentne: wyznaczenie wzoru funkcji pola, obliczenie wymiaru x oraz obliczenie wymiaru y, adekwatnie do obranego sposobu rozwiązania).
3. Jeżeli zdający zapisze poprawnie warunek początkowy 4x + 6y = 36, a następnie sumę pól trzech prostokątów (lub pole jednego prostokąta) jako funkcję P jednej zmiennej i otrzyma wartość pierwszej współrzędnej wierzchołka paraboli zawierającej wykres funkcji P, która leży poza właściwą dziedziną funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za zapisanie warunku początkowego i wzoru na sumę pól lub pole jednego prostokąta). Jeżeli natomiast zdający zapisze błędny warunek początkowy, ale taki jak wymieniony w uwadze 2., a następnie konsekwentnie do tego warunku wyznaczy sumę pól trzech prostokątów (lub pole jednego prostokąta) jako funkcję P jednej zmiennej i otrzyma wartość pierwszej współrzędnej wierzchołka paraboli zawierającej wykres funkcji P, która leży poza dziedziną odpowiadającą wyznaczonej przez zdającego funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie (za wyznaczenie wzoru funkcji P).
4. Jeżeli zdający zapisze sumę pól trzech prostokątów (lub pole jednego prostokąta) jako funkcję P jednej zmiennej, a następnie obliczy wartości tej funkcji dla pierwszej współrzędnej wierzchołka i dwóch argumentów leżących symetrycznie względem pierwszej współrzędnej wierzchołka, i nie odwoła się do własności wykresu funkcji kwadratowej, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
5. Jeżeli zdający nie zapisze sumy pól trzech prostokątów (lub jednego prostokąta) jako funkcji jednej zmiennej, a jedynie oblicza wartości pola dla wybranych par liczb x oraz y i na tej podstawie wskazuje największą wartość pola, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.
6. Jeżeli zdający oblicza największą wartość funkcji P, korzystając z rachunku różniczkowego, i nie uzasadni, że w punkcie będącym miejscem zerowym pochodnej funkcji P jest największa wartość funkcji P, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie. Za poprawne uzasadnienie, że w punkcie będącym miejscem zerowym pochodnej funkcji P jest największa wartość funkcji P, można uznać sytuację, gdy zdający bada znak pochodnej (np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku, np. znakami „+” i „-”, znak pochodnej) oraz:
– opisuje (słownie lub graficznie – np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji P
LUB
– zapisuje, że dla wyznaczonego miejsca zerowego pochodnej, funkcja P ma maksimum lokalne i jest to jednocześnie jej największa wartość,
LUB
– zapisuje, że dla wyznaczonego miejsca zerowego pochodnej, funkcja P ma maksimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji.
Zasady oceniania dla sposobu VI
poprawna metoda obliczenia obu wymiarów prostokąta oraz podanie poprawnego wyniku: x = 4,5 m oraz y = 3 m.
zapisanie, że spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat oraz zapisanie układu równań oraz obliczenie x = 4,5 m
– zapisanie, że spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat oraz zapisanie układu równań oraz obliczenie y = 3 m.
albo
zapisanie, że spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma kwadrat oraz zapisanie układu równań
zapisanie związku między wymiarami prostokąta, np. 4x + 6y = 36.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).