Zadanie 8, matura maj 2015, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyUdowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x prawdziwa jest nierówność x4 − x2 − 2x + 3 > 0.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Rozwiązanie (I sposób)
Przekształćmy nierówność równoważnie w następujący sposób
x4 − 2x2 + 1 + x2 − 2x + 1 + 1 > 0,
(x2 − 1)2 + (x − 1)2 + 1 > 0.
Lewa strona tej nierówności jest sumą trzech składników, z których dwa pierwsze są nieujemne, a trzeci dodatni, więc suma ta jest dodatnia dla każdej liczby rzeczywistej x.
Rozwiązanie (II sposób)
Przekształćmy nierówność równoważnie w następujący sposób
x4 − x2 − 2x + 2 + 1 > 0,
x2(x2 − 1) − 2(x − 1) + 1 > 0,
x2(x − 1)(x + 1) − 2(x − 1) + 1 > 0,
(x − 1)(x2(x + 1) − 2) + 1 > 0,
(x − 1)(x3 + x2 − 2) + 1 > 0,
(x − 1)(x3 − x2 + 2x2 − 2) + 1 > 0,
(x − 1)(x2(x − 1) + 2(x2 − 1)) + 1 > 0,
(x − 1)(x2(x − 1) + 2(x − 1)(x + 1)) + 1 > 0,
(x − 1)2(x2 + 2(x + 1)) + 1 > 0,
(x − 1)2(x2 + 2x + 1 + 1) + 1 > 0,
(x − 1)2((x + 1)2 + 1) + 1 > 0.
Ponieważ (x − 1)2 ≥ 0 oraz (x + 1)2 + 1 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej x, więc iloczyn (x − 1)2((x + 1)2 + 1) jest nieujemny. Stąd wynika, że lewa strona nierówności jest dodatnia dla każdej liczby rzeczywistej x.
Rozwiązanie (III sposób)
Rozważmy wielomian f(x) = x4 − x2 − 2x + 3.
Pochodna tego wielomianu jest równa f′(x) = 4x3 − 2x − 2 dla każdej liczby rzeczywistej x.
Ponieważ f′(1) = 4 − 2 − 2 = 0, więc wielomian f′ jest podzielny przez dwumian x − 1. Wykorzystując schemat Hornera, otrzymujemy f′(x) = (x − 1)(4x2 + 4x + 2). Wyróżnik trójmianu kwadratowego 4x2 + 4x + 2 jest równy Δ = 42 − 4 ⋅ 4 ⋅ 2 < 0, współczynnik przy x2 jest dodatni, więc 4x2 + 4x + 2 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej x. Wynika stąd, że
f′(x) = 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x = 1,
f′(x) > 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x > 1,
f′(x) < 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x < 1.
To oznacza, że w punkcie x = 1 wielomian f osiąga minimum lokalne, które jest jednocześnie jego najmniejszą wartością, gdyż w przedziale wielomian f jest funkcją malejącą, a w przedziale rosnącą.
Ponieważ f(1) = 14 − 12 − 2 ⋅ 1 + 3 = 1, więc f(x) ≥ f(1) = 1 > 0, czyli x4 − x2 − 2x + 3 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej x. To kończy dowód.
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.
gdy zdający zapisze nierówność w postaci: (x2 − 1)2 + (x − 1)2 + 1 > 0 i nie uzasadni prawdziwości tej nierówności.
gdy zdający zapisze nierówność w postaci, z której lewą stronę łatwo można zapisać w postaci sumy składników nieujemnych: x4 − 2x2 + 1 + x2 − 2x + 1 + 1 > 0.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.
gdy zdający zapisze nierówność w postaci: (x − 1)2(x2 + 2x + 2) + 1 > 0 i nie uzasadni prawdziwości tej nierówności.
gdy zdający zapisze nierówność w postaci: x2(x2 − 1) − 2(x − 1) + 1 > 0.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania III sposobu rozwiązania
gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.
gdy zdający zapisze pochodną w postaci: f′(x) = (x − 1)(4x2 + 4x + 2) i zbada znak pochodnej, ale nie przeprowadzi rozumowania do końca lub przeprowadzi je z błędem.
gdy zdający obliczy pochodną wielomianu f(x) = x4 − x2 − 2x + 3, zapisze, że liczba 1 jest pierwiastkiem pochodnej: f′(x) = 4x3 − 2x − 2, f′(1) = 4 − 2 − 2 = 0.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.