Zadanie 8, matura maj 2015, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 22%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Udowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x prawdziwa jest nierówność x4 − x2 − 2x + 3 > 0.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie (I sposób)

Przekształćmy nierówność równoważnie w następujący sposób

x4 − 2x2 + 1 + x2 − 2x + 1 + 1 > 0,

(x2 − 1)2 + (x − 1)2 + 1 > 0.

Lewa strona tej nierówności jest sumą trzech składników, z których dwa pierwsze są nieujemne, a trzeci dodatni, więc suma ta jest dodatnia dla każdej liczby rzeczywistej x.

Rozwiązanie (II sposób)

Przekształćmy nierówność równoważnie w następujący sposób

x4 − x2 − 2x + 2 + 1 > 0,

x2(x2 − 1) − 2(x − 1) + 1 > 0,

x2(x − 1)(x + 1) − 2(x − 1) + 1 > 0,

(x − 1)(x2(x + 1) − 2) + 1 > 0,

(x − 1)(x3 + x2 − 2) + 1 > 0,

(x − 1)(x3 − x2 + 2x2 − 2) + 1 > 0,

(x − 1)(x2(x − 1) + 2(x2 − 1)) + 1 > 0,

(x − 1)(x2(x − 1) + 2(x − 1)(x + 1)) + 1 > 0,

(x − 1)2(x2 + 2(x + 1)) + 1 > 0,

(x − 1)2(x2 + 2x + 1 + 1) + 1 > 0,

(x − 1)2((x + 1)2 + 1) + 1 > 0.

Ponieważ (x − 1)2 ≥ 0 oraz (x + 1)2 + 1 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej x, więc iloczyn (x − 1)2((x + 1)2 + 1) jest nieujemny. Stąd wynika, że lewa strona nierówności jest dodatnia dla każdej liczby rzeczywistej x.

Rozwiązanie (III sposób)

Rozważmy wielomian f(x) = x4 − x2 − 2x + 3.

Pochodna tego wielomianu jest równa f′(x) = 4x3 − 2x − 2 dla każdej liczby rzeczywistej x.

Ponieważ f′(1) = 4 − 2 − 2 = 0, więc wielomian f′ jest podzielny przez dwumian x − 1. Wykorzystując schemat Hornera, otrzymujemy f′(x) = (x − 1)(4x2 + 4x + 2). Wyróżnik trójmianu kwadratowego 4x2 + 4x + 2 jest równy Δ = 42 − 4 ⋅ 4 ⋅ 2 < 0, współczynnik przy x2 jest dodatni, więc 4x2 + 4x + 2 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej x. Wynika stąd, że

f′(x) = 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x = 1,

f′(x) > 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x > 1,

f′(x) < 0 wtedy i tylko wtedy, gdy x < 1.

To oznacza, że w punkcie x = 1 wielomian f osiąga minimum lokalne, które jest jednocześnie jego najmniejszą wartością, gdyż w przedziale (−∞,1⟩(-\infty, 1\rangle wielomian f jest funkcją malejącą, a w przedziale ⟨1,+∞)\langle 1, +\infty) rosnącą.

Ponieważ f(1) = 14 − 12 − 2 ⋅ 1 + 3 = 1, więc f(x) ≥ f(1) = 1 > 0, czyli x4 − x2 − 2x + 3 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej x. To kończy dowód.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci: (x2 − 1)2 + (x − 1)2 + 1 > 0 i nie uzasadni prawdziwości tej nierówności.

1 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci, z której lewą stronę łatwo można zapisać w postaci sumy składników nieujemnych: x4 − 2x2 + 1 + x2 − 2x + 1 + 1 > 0.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci: (x − 1)2(x2 + 2x + 2) + 1 > 0 i nie uzasadni prawdziwości tej nierówności.

1 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci: x2(x2 − 1) − 2(x − 1) + 1 > 0.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze pochodną w postaci: f′(x) = (x − 1)(4x2 + 4x + 2) i zbada znak pochodnej, ale nie przeprowadzi rozumowania do końca lub przeprowadzi je z błędem.

1 pkt

gdy zdający obliczy pochodną wielomianu f(x) = x4 − x2 − 2x + 3, zapisze, że liczba 1 jest pierwiastkiem pochodnej: f′(x) = 4x3 − 2x − 2, f′(1) = 4 − 2 − 2 = 0.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.