Zadanie 14, matura maj 2015, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne 24%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Podstawą ostrosłupa ABCDS jest kwadrat ABCD. Krawędź boczna SD jest wysokością ostrosłupa, a jej długość jest dwa razy większa od długości krawędzi podstawy. Oblicz sinus kąta między ścianami bocznymi ABS i CBS tego ostrosłupa.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: sin⁡α=265\sin\alpha = \frac{2\sqrt{6}}{5}.

Rozwiązanie (I sposób)

Przyjmijmy oznaczenia: a – długość krawędzi podstawy, ∣SD∣ = 2a, E – spodek wysokości ściany ABS poprowadzonej z wierzchołka A na krawędź SB, α=∠AEC\alpha = \angle AEC – kąt między ścianami ABS i CBS.

Długość przekątnej podstawy ostrosłupa jest równa ∣AC∣=a2|AC| = a\sqrt{2}.

Trójkąty ADS i CDS są przystające (oba są prostokątne, mają wspólną przyprostokątną DS oraz ∣AD∣ = ∣CD∣), więc krawędzie boczne AS i CS ostrosłupa mają tę samą długość. Z twierdzenia Pitagorasa

∣SA∣=∣SC∣=(2a)2+a2=a5|SA| = |SC| = \sqrt{(2a)^2 + a^2} = a\sqrt{5}.

Trójkąt ABS jest prostokątny, więc z twierdzenia Pitagorasa

∣SB∣=(a5)2+a2=a6|SB| = \sqrt{(a\sqrt{5})^2 + a^2} = a\sqrt{6}.

Odcinek AE jest wysokością ściany bocznej ABS. Jego długość możemy wyznaczyć, zapisując np. pole trójkąta ABS na dwa sposoby

12a⋅a5=12a6⋅∣AE∣\frac{1}{2}a \cdot a\sqrt{5} = \frac{1}{2}a\sqrt{6} \cdot |AE|, stąd ∣AE∣=a56=∣CE∣|AE| = a\sqrt{\frac{5}{6}} = |CE|.

Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta AEC otrzymujemy

2a2=56a2+56a2−2⋅56a2cos⁡α2a^2 = \frac{5}{6}a^2 + \frac{5}{6}a^2 - 2 \cdot \frac{5}{6}a^2\cos\alpha.

Stąd cos⁡α=−15\cos\alpha = -\frac{1}{5}. Zatem sin⁡α=265\sin\alpha = \frac{2\sqrt{6}}{5}.

Rozwiązanie (II sposób)

Oznaczenia jak w I sposobie.

Długość przekątnej podstawy ostrosłupa jest równa ∣AC∣=∣BD∣=a2|AC| = |BD| = a\sqrt{2}.

Trójkąty ADS i CDS są przystające (oba są prostokątne, mają wspólną przyprostokątną DS oraz ∣AD∣ = ∣CD∣), więc krawędzie boczne AS i CS ostrosłupa mają tę samą długość. Z twierdzenia Pitagorasa

∣SA∣=∣SC∣=(2a)2+a2=a5|SA| = |SC| = \sqrt{(2a)^2 + a^2} = a\sqrt{5}.

Trójkąt BDS jest prostokątny, więc z twierdzenia Pitagorasa

∣SB∣=(2a)2+(a2)2=a6|SB| = \sqrt{(2a)^2 + (a\sqrt{2})^2} = a\sqrt{6}.

Odcinek AE jest wysokością ściany bocznej ABS. Jego długość możemy wyznaczyć, zapisując np. pole trójkąta ABS na dwa sposoby

12a⋅a5=12a6⋅∣AE∣\frac{1}{2}a \cdot a\sqrt{5} = \frac{1}{2}a\sqrt{6} \cdot |AE|, stąd ∣AE∣=a56=∣CE∣|AE| = a\sqrt{\frac{5}{6}} = |CE|.

Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta AEC otrzymujemy

2a2=56a2+56a2−2⋅56a2cos⁡α2a^2 = \frac{5}{6}a^2 + \frac{5}{6}a^2 - 2 \cdot \frac{5}{6}a^2\cos\alpha.

Stąd cos⁡α=−15\cos\alpha = -\frac{1}{5}. Zatem sin⁡α=265\sin\alpha = \frac{2\sqrt{6}}{5}.

Rozwiązanie (III sposób)

Oznaczenia jak w I sposobie, O – środek przekątnej AC.

Długość przekątnej podstawy ostrosłupa jest równa ∣AC∣=∣BD∣=a2|AC| = |BD| = a\sqrt{2}.

Trójkąty ADS i CDS są przystające (oba są prostokątne, mają wspólną przyprostokątną DS oraz ∣AD∣ = ∣CD∣), więc krawędzie boczne AS i CS ostrosłupa mają tę samą długość. Z twierdzenia Pitagorasa

∣SA∣=∣SC∣=(2a)2+a2=a5|SA| = |SC| = \sqrt{(2a)^2 + a^2} = a\sqrt{5}.

Trójkąt BDS jest prostokątny, więc z twierdzenia Pitagorasa

∣SB∣=(2a)2+(a2)2=a6|SB| = \sqrt{(2a)^2 + (a\sqrt{2})^2} = a\sqrt{6}.

Odcinek AE jest wysokością ściany bocznej ABS. Jego długość możemy wyznaczyć, zapisując np. pole trójkąta ABS na dwa sposoby

12a⋅a5=12a6⋅∣AE∣\frac{1}{2}a \cdot a\sqrt{5} = \frac{1}{2}a\sqrt{6} \cdot |AE|, stąd ∣AE∣=a56=∣CE∣|AE| = a\sqrt{\frac{5}{6}} = |CE|.

sin⁡α2=a22a56=35\sin\frac{\alpha}{2} = \frac{\frac{a\sqrt{2}}{2}}{a\sqrt{\frac{5}{6}}} = \sqrt{\frac{3}{5}}.

Zatem cos⁡α2=1−sin⁡2α2=1−35=25\cos\frac{\alpha}{2} = \sqrt{1 - \sin^2\frac{\alpha}{2}} = \sqrt{1 - \frac{3}{5}} = \sqrt{\frac{2}{5}},

sin⁡α=2sin⁡α2⋅cos⁡α2=2⋅35⋅25=265\sin\alpha = 2\sin\frac{\alpha}{2} \cdot \cos\frac{\alpha}{2} = 2 \cdot \sqrt{\frac{3}{5}} \cdot \sqrt{\frac{2}{5}} = \frac{2\sqrt{6}}{5}.

Rozwiązanie (IV sposób)

Oznaczenia jak w III sposobie.

Długość przekątnej podstawy ostrosłupa jest równa ∣AC∣=∣BD∣=a2|AC| = |BD| = a\sqrt{2}.

Trójkąty ADS i CDS są przystające (oba są prostokątne, mają wspólną przyprostokątną DS oraz ∣AD∣ = ∣CD∣), więc krawędzie boczne AS i CS ostrosłupa mają tę samą długość. Z twierdzenia Pitagorasa

∣SA∣=∣SC∣=(2a)2+a2=a5|SA| = |SC| = \sqrt{(2a)^2 + a^2} = a\sqrt{5}.

Trójkąt BDS jest prostokątny, więc z twierdzenia Pitagorasa

∣SB∣=(2a)2+(a2)2=a6|SB| = \sqrt{(2a)^2 + (a\sqrt{2})^2} = a\sqrt{6}.

Odcinek AE jest wysokością ściany bocznej ABS. Jego długość możemy wyznaczyć, zapisując np. pole trójkąta ABS na dwa sposoby

12a⋅a5=12a6⋅∣AE∣\frac{1}{2}a \cdot a\sqrt{5} = \frac{1}{2}a\sqrt{6} \cdot |AE|, stąd ∣AE∣=a56=∣CE∣|AE| = a\sqrt{\frac{5}{6}} = |CE|.

Odcinek OE jest wysokością trójkąta AEC, więc ∣OE∣=a33|OE| = a\frac{\sqrt{3}}{3}.

Pole trójkąta AEC możemy zapisać na dwa sposoby

12∣AE∣⋅∣CE∣⋅sin⁡α=12∣AC∣⋅∣OE∣\frac{1}{2}|AE| \cdot |CE| \cdot \sin\alpha = \frac{1}{2}|AC| \cdot |OE|,

czyli

12⋅a56⋅a56⋅sin⁡α=12⋅a2⋅a33\frac{1}{2} \cdot a\sqrt{\frac{5}{6}} \cdot a\sqrt{\frac{5}{6}} \cdot \sin\alpha = \frac{1}{2} \cdot a\sqrt{2} \cdot a\frac{\sqrt{3}}{3}.

Stąd sin⁡α=63⋅65=265\sin\alpha = \frac{\sqrt{6}}{3} \cdot \frac{6}{5} = \frac{2\sqrt{6}}{5}.

Schemat punktowania

5 pkt

rozwiązanie pełne: wyznaczenie sinusa kąta AEC: sin⁡α=265\sin\alpha = \frac{2\sqrt{6}}{5}.

4 pkt

rozwiązanie prawie pełne: zdający

• obliczy cosinus kąta AEC: cos⁡α=−15\cos\alpha = -\frac{1}{5}

• zapisze równanie, z którego można obliczyć sin⁡α\sin\alpha: 12a56⋅a56sin⁡α=12a2⋅a33\frac{1}{2}a\sqrt{\frac{5}{6}} \cdot a\sqrt{\frac{5}{6}}\sin\alpha = \frac{1}{2}a\sqrt{2} \cdot \frac{a\sqrt{3}}{3}.

albo

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający

• zapisze równanie wynikające z twierdzenia cosinusów dla trójkąta AEC: 2a2=56a2+56a2−2⋅56a2cos⁡α2a^2 = \frac{5}{6}a^2 + \frac{5}{6}a^2 - 2 \cdot \frac{5}{6}a^2\cos\alpha

• obliczy sinus połowy kąta α: sin⁡α2=35\sin\frac{\alpha}{2} = \sqrt{\frac{3}{5}}

ALBO

• obliczy wysokość OE trójkąta ACE: ∣OE∣=a33|OE| = \frac{a\sqrt{3}}{3}.

albo

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający

• wyznaczy długość odcinka AE: ∣AE∣=∣CE∣=a56|AE| = |CE| = a\sqrt{\frac{5}{6}}

• zapisze jedną z funkcji trygonometrycznych połowy kąta α, np. sin⁡α2=∣AO∣∣AE∣\sin\frac{\alpha}{2} = \frac{|AO|}{|AE|}.

albo

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający

• wyznaczy długości krawędzi bocznych SA, SC i SB ostrosłupa ABCDS: ∣SA∣=∣SC∣=a5|SA| = |SC| = a\sqrt{5}, ∣SB∣=a6|SB| = a\sqrt{6} i na tym poprzestanie lub dalej popełni błędy

• zaznaczy poprawnie kąt między ścianami ABS i CBS.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga

Jeżeli zdający błędnie interpretuje kąt między ścianami bocznymi ABS i BCS, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za wyznaczenie długości krawędzi bocznych.

Komentarz. Jeśli zdający błędnie interpretuje kąt między ścianami, otrzymuje co najwyżej 1 punkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.