Zadanie 9, matura maj 2015, matematyka rozszerzona

3 pktotwarteśrednie 41%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Dwusieczne czworokąta ABCD wpisanego w okrąg przecinają się w czterech różnych punktach: P, Q, R, S (zobacz rysunek).

czworokąt ABCD wpisany w okrąg, dwusieczne jego kątów i czworokąt PQRSPowiększ
czworokąt ABCD wpisany w okrąg, dwusieczne jego kątów i czworokąt PQRS

Wykaż, że na czworokącie PQRS można opisać okrąg.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie (I sposób)

Oznaczmy ∠BAP=∠PAD=α\angle BAP = \angle PAD = \alpha oraz ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta.

Ponieważ czworokąt ABCD jest wpisany w okrąg, więc

∠BCR=180∘−2α2=90∘−α\angle BCR = \frac{180^\circ - 2\alpha}{2} = 90^\circ - \alpha oraz ∠ADR=180∘−2β2=90∘−β\angle ADR = \frac{180^\circ - 2\beta}{2} = 90^\circ - \beta.

Zauważmy, że

∠AQD=180∘−(∠DAQ+∠ADQ)=180∘−(α+(90∘−β))=90∘−α+β\angle AQD = 180^\circ - (\angle DAQ + \angle ADQ) = 180^\circ - (\alpha + (90^\circ - \beta)) = 90^\circ - \alpha + \beta

oraz

∠BSC=180∘−(∠BCR+∠CBP)=180∘−((90∘−α)+β)=90∘+α−β\angle BSC = 180^\circ - (\angle BCR + \angle CBP) = 180^\circ - ((90^\circ - \alpha) + \beta) = 90^\circ + \alpha - \beta.

Zatem

∠PQR+∠PSR=(90∘−α+β)+(90∘+α−β)=180∘\angle PQR + \angle PSR = (90^\circ - \alpha + \beta) + (90^\circ + \alpha - \beta) = 180^\circ.

Suma wszystkich kątów czworokąta jest równa 360°, więc suma pozostałych dwóch kątów czworokąta PQRS także jest równa 180°. To oznacza, że na czworokącie PQRS można opisać okrąg, co kończy dowód.

Rozwiązanie (II sposób)

Oznaczmy ∠BAP=∠PAD=α\angle BAP = \angle PAD = \alpha oraz ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta.

Ponieważ czworokąt ABCD jest wpisany w okrąg, więc

∠BCR=∠DCR=180∘−2α2=90∘−α\angle BCR = \angle DCR = \frac{180^\circ - 2\alpha}{2} = 90^\circ - \alpha oraz ∠CDR=∠ADR=180∘−2β2=90∘−β\angle CDR = \angle ADR = \frac{180^\circ - 2\beta}{2} = 90^\circ - \beta.

Zauważmy, że

∠SPQ=∠APB=180∘−(∠ABP+∠BAP)=180∘−(α+β)\angle SPQ = \angle APB = 180^\circ - (\angle ABP + \angle BAP) = 180^\circ - (\alpha + \beta)

oraz

∠SRQ=∠CRD=180∘−(∠DCR+∠CDR)=180∘−((90∘−α)+(90∘−β))=α+β\angle SRQ = \angle CRD = 180^\circ - (\angle DCR + \angle CDR) = 180^\circ - ((90^\circ - \alpha) + (90^\circ - \beta)) = \alpha + \beta.

Zatem

∠SPQ+∠SRQ=180∘−(α+β)+α+β=180∘\angle SPQ + \angle SRQ = 180^\circ - (\alpha + \beta) + \alpha + \beta = 180^\circ.

Suma wszystkich kątów czworokąta jest równa 360°, więc suma pozostałych dwóch kątów czworokąta PQRS także jest równa 180°. To oznacza, że na czworokącie PQRS można opisać okrąg, co kończy dowód.

Rozwiązanie (III sposób)

Oznaczmy: ∠BAP=∠DAP=α\angle BAP = \angle DAP = \alpha, ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta, ∠DCR=∠BCR=γ\angle DCR = \angle BCR = \gamma, ∠ADR=∠CDR=δ\angle ADR = \angle CDR = \delta.

Suma kątów czworokąta ABCD jest równa

2α + 2β + 2γ + 2δ = 360°.

Stąd

(1) α + β + γ + δ = 180°.

Z bilansu kątów w trójkątach ADQ i BCS otrzymujemy

∠AQD=180∘−(α+δ)\angle AQD = 180^\circ - (\alpha + \delta) oraz ∠BSC=180∘−(β+γ)\angle BSC = 180^\circ - (\beta + \gamma).

Suma przeciwległych kątów PQR i PSR czworokąta PQRS jest więc równa

∠PQR+∠PSR=180∘−(α+δ)+180∘−(β+γ)=360∘−(α+β+γ+δ)\angle PQR + \angle PSR = 180^\circ - (\alpha + \delta) + 180^\circ - (\beta + \gamma) = 360^\circ - (\alpha + \beta + \gamma + \delta).

Stąd i z (1) otrzymujemy

∠PQR+∠PSR=360∘−180∘=180∘\angle PQR + \angle PSR = 360^\circ - 180^\circ = 180^\circ.

To oznacza, że suma pozostałych dwóch kątów czworokąta PQRS także jest równa 180°. Zatem na czworokącie PQRS można opisać okrąg. To kończy dowód.

Rozwiązanie (IV sposób)

Oznaczmy: ∠BAP=∠DAP=α\angle BAP = \angle DAP = \alpha, ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta, ∠DCR=∠BCR=γ\angle DCR = \angle BCR = \gamma, ∠ADR=∠CDR=δ\angle ADR = \angle CDR = \delta.

Suma kątów czworokąta ABCD jest równa 2α + 2β + 2γ + 2δ = 360°. Stąd

(1) α + β + γ + δ = 180°.

Z bilansu kątów w trójkątach ABP i CDR otrzymujemy

∠BPA=180∘−(α+β)\angle BPA = 180^\circ - (\alpha + \beta) oraz ∠CRD=180∘−(γ+δ)\angle CRD = 180^\circ - (\gamma + \delta).

Kąty BPA i SPQ są wierzchołkowe, podobnie jak kąty CRD i SRQ. Zatem

∠SPQ=180∘−(α+β)\angle SPQ = 180^\circ - (\alpha + \beta) oraz ∠SRQ=180∘−(γ+δ)\angle SRQ = 180^\circ - (\gamma + \delta).

Suma przeciwległych kątów SPQ i SRQ czworokąta PQRS jest więc równa

∠SPQ+∠SRQ=180∘−(α+β)+180∘−(γ+δ)=360∘−(α+β+γ+δ)\angle SPQ + \angle SRQ = 180^\circ - (\alpha + \beta) + 180^\circ - (\gamma + \delta) = 360^\circ - (\alpha + \beta + \gamma + \delta).

Stąd i z (1) otrzymujemy

∠SPQ+∠SRQ=360∘−180∘=180∘\angle SPQ + \angle SRQ = 360^\circ - 180^\circ = 180^\circ.

To oznacza, że suma pozostałych dwóch kątów czworokąta PQRS także jest równa 180°. Zatem na czworokącie PQRS można opisać okrąg. To kończy dowód.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający wykaże, że suma dwóch przeciwległych kątów wewnętrznych czworokąta PQRS jest równa 180°.

2 pkt

gdy zdający wyznaczy dwa przeciwległe kąty czworokąta PQRS w zależności od α i β: ∠AQD=90∘−α+β\angle AQD = 90^\circ - \alpha + \beta, ∠BSC=90∘+α−β\angle BSC = 90^\circ + \alpha - \beta.

1 pkt

gdy zdający przyjmie oznaczenia dwóch sąsiednich kątów wewnętrznych czworokąta ABCD (lub oznaczy połowy tych kątów), np.: ∠BAP=∠PAD=α\angle BAP = \angle PAD = \alpha, ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta oraz zapisze dwa pozostałe kąty wewnętrzne tego czworokąta (lub ich połowy) w zależności od α i β: ∠BCR=∠DCR=90∘−α\angle BCR = \angle DCR = 90^\circ - \alpha, ∠CDR=∠ADR=90∘−β\angle CDR = \angle ADR = 90^\circ - \beta.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający wykaże, że suma dwóch przeciwległych kątów wewnętrznych czworokąta PQRS jest równa 180°.

2 pkt

gdy zdający wyznaczy dwa przeciwległe kąty czworokąta PQRS w zależności od α i β: ∠SPQ=180∘−(α+β)\angle SPQ = 180^\circ - (\alpha + \beta), ∠SRQ=α+β\angle SRQ = \alpha + \beta.

1 pkt

gdy zdający przyjmie oznaczenia dwóch sąsiednich kątów wewnętrznych czworokąta ABCD (lub oznaczy połowy tych kątów), np.: ∠BAP=∠PAD=α\angle BAP = \angle PAD = \alpha, ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta oraz zapisze dwa pozostałe kąty wewnętrzne tego czworokąta (lub ich połowy) w zależności od α i β: ∠BCR=∠DCR=90∘−α\angle BCR = \angle DCR = 90^\circ - \alpha, ∠CDR=∠ADR=90∘−β\angle CDR = \angle ADR = 90^\circ - \beta.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania III i IV sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający wykaże, że suma dwóch przeciwległych kątów wewnętrznych czworokąta PQRS jest równa 180°.

2 pkt

gdy zdający zapisze, że 2α + 2β + 2γ + 2δ = 360° oraz

• wyznaczy dwa przeciwległe kąty PQR i PSR czworokąta PQRS w zależności od α, β, γ i δ: ∠PQR=180∘−(α+δ)\angle PQR = 180^\circ - (\alpha + \delta), ∠PSR=180∘−(β+γ)\angle PSR = 180^\circ - (\beta + \gamma)

• wyznaczy dwa przeciwległe kąty SPQ i SRQ czworokąta PQRS w zależności od α, β, γ i δ: ∠SPQ=180∘−(α+β)\angle SPQ = 180^\circ - (\alpha + \beta), ∠SRQ=180∘−(γ+δ)\angle SRQ = 180^\circ - (\gamma + \delta).

albo

1 pkt

gdy zdający przyjmie oznaczenia kątów wewnętrznych czworokąta ABCD (lub oznaczy połowy tych kątów), np.: ∠BAP=∠DAP=α\angle BAP = \angle DAP = \alpha, ∠CBP=∠ABP=β\angle CBP = \angle ABP = \beta, ∠DCR=∠BCR=γ\angle DCR = \angle BCR = \gamma, ∠ADR=∠CDR=δ\angle ADR = \angle CDR = \delta i zapisze:

• że ich suma jest równa 360°: 2α + 2β + 2γ + 2δ = 360°

• wyznaczy dwa przeciwległe kąty PQR i PSR czworokąta PQRS w zależności od α, β, γ i δ: ∠PQR=180∘−(α+δ)\angle PQR = 180^\circ - (\alpha + \delta), ∠PSR=180∘−(β+γ)\angle PSR = 180^\circ - (\beta + \gamma)

ALBO

• wyznaczy dwa przeciwległe kąty SPQ i SRQ czworokąta PQRS w zależności od α, β, γ i δ: ∠SPQ=180∘−(α+β)\angle SPQ = 180^\circ - (\alpha + \beta), ∠SRQ=180∘−(γ+δ)\angle SRQ = 180^\circ - (\gamma + \delta).

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.