Zadanie 10, matura maj 2015, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne 37%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Długości boków czworokąta ABCD są równe: ∣AB∣ = 2, ∣BC∣ = 3, ∣CD∣ = 4, ∣DA∣ = 5. Na czworokącie ABCD opisano okrąg. Oblicz długość przekątnej AC tego czworokąta.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: ∣AC∣=25313|AC| = \sqrt{\frac{253}{13}}.

Rozwiązanie (I sposób)

Przyjmijmy oznaczenia a = ∣AB∣ = 2, b = ∣BC∣ = 3, c = ∣CD∣ = 4, d = ∣DA∣ = 5, x = ∣AC∣, α=∠ABC\alpha = \angle ABC.

Ponieważ na czworokącie ABCD jest opisany okrąg, więc ∠CDA=180∘−α\angle CDA = 180^\circ - \alpha.

Z twierdzenia cosinusów zastosowanego do trójkąta ABC otrzymujemy:

∣AC∣2=∣AB∣2+∣BC∣2−2⋅∣AB∣⋅∣BC∣⋅cos⁡α|AC|^2 = |AB|^2 + |BC|^2 - 2 \cdot |AB| \cdot |BC| \cdot \cos\alpha,

(1) ∣AC∣2=22+32−2⋅2⋅3⋅cos⁡α|AC|^2 = 2^2 + 3^2 - 2 \cdot 2 \cdot 3 \cdot \cos\alpha.

Teraz ponownie zastosujemy twierdzenie cosinusów, tym razem do trójkąta ACD:

∣AC∣2=∣CD∣2+∣DA∣2−2⋅∣CD∣⋅∣DA∣⋅cos⁡(180∘−α)|AC|^2 = |CD|^2 + |DA|^2 - 2 \cdot |CD| \cdot |DA| \cdot \cos(180^\circ - \alpha),

(2) ∣AC∣2=42+52+2⋅4⋅5⋅cos⁡α|AC|^2 = 4^2 + 5^2 + 2 \cdot 4 \cdot 5 \cdot \cos\alpha.

Porównujemy prawe strony równań (1) i (2):

22+32−2⋅2⋅3⋅cos⁡α=42+52+2⋅4⋅5⋅cos⁡α2^2 + 3^2 - 2 \cdot 2 \cdot 3 \cdot \cos\alpha = 4^2 + 5^2 + 2 \cdot 4 \cdot 5 \cdot \cos\alpha,

13−12⋅cos⁡α=41+40⋅cos⁡α13 - 12 \cdot \cos\alpha = 41 + 40 \cdot \cos\alpha,

cos⁡α=−2852=−713\cos\alpha = -\frac{28}{52} = -\frac{7}{13}.

Podstawiamy otrzymaną wartość do równania (1) i otrzymujemy:

∣AC∣2=13−12⋅(−713)=13+8413=169+8413=25313|AC|^2 = 13 - 12 \cdot \left(-\frac{7}{13}\right) = 13 + \frac{84}{13} = \frac{169 + 84}{13} = \frac{253}{13}.

Stąd wynika, że długość przekątnej AC jest równa: ∣AC∣=25313|AC| = \sqrt{\frac{253}{13}}.

Uwaga

Układ równań (1) i (2) możemy rozwiązać rugując cos⁡α\cos\alpha. Wtedy mnożymy obie strony równania (1) przez 10, a obie strony równania (2) przez 3 i mamy

10x2=10⋅4+10⋅9−120⋅cos⁡α10x^2 = 10 \cdot 4 + 10 \cdot 9 - 120 \cdot \cos\alpha oraz 3x2=3⋅16+3⋅25+120⋅cos⁡α3x^2 = 3 \cdot 16 + 3 \cdot 25 + 120 \cdot \cos\alpha.

Dodając stronami otrzymane równania mamy 13x2 = 253. Stąd x=∣AC∣=25313x = |AC| = \sqrt{\frac{253}{13}}.

Rozwiązanie (II sposób)

Przyjmijmy oznaczenia x = ∣AC∣, y = ∣BD∣ i niech R oznacza promień okręgu opisanego na czworokącie ABCD.

Z twierdzenia Ptolemeusza otrzymujemy równanie

xy = 2 ⋅ 4 + 5 ⋅ 3,

xy = 23.

Okrąg opisany na czworokącie ABCD jest jednocześnie okręgiem opisanym na każdym z trójkątów ABC, BCD, CDA i ABD. Pole czworokąta ABCD możemy zapisać na dwa sposoby

PABCD = PABC + PCDA = PBCD + PABD.

Stąd i ze wzoru na pole trójkąta P=abc4RP = \frac{abc}{4R} otrzymujemy równanie

2⋅3⋅x4R+4⋅5⋅x4R=2⋅5⋅y4R+3⋅4⋅y4R\frac{2 \cdot 3 \cdot x}{4R} + \frac{4 \cdot 5 \cdot x}{4R} = \frac{2 \cdot 5 \cdot y}{4R} + \frac{3 \cdot 4 \cdot y}{4R},

26x = 22y,

y=1311xy = \frac{13}{11}x.

Stąd i z równości xy = 23 otrzymujemy

x⋅1311x=23x \cdot \frac{13}{11}x = 23,

x2=23⋅1113x^2 = \frac{23 \cdot 11}{13},

x=25313x = \sqrt{\frac{253}{13}}.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy długość przekątnej AC: ∣AC∣=25313|AC| = \sqrt{\frac{253}{13}}.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający

• obliczy cosinus kąta ABC: cos⁡α=−713\cos\alpha = -\frac{7}{13}

• zapisze równanie z niewiadomą x, np.: 13x2 = 253.

albo

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze

• równanie z jedną niewiadomą, np.: 22+32−2⋅2⋅3⋅cos⁡α=42+52−2⋅4⋅5⋅cos⁡(180∘−α)2^2 + 3^2 - 2 \cdot 2 \cdot 3 \cdot \cos\alpha = 4^2 + 5^2 - 2 \cdot 4 \cdot 5 \cdot \cos(180^\circ - \alpha)

• układ równań w postaci: 10x2=10⋅4+10⋅9−120⋅cos⁡α10x^2 = 10 \cdot 4 + 10 \cdot 9 - 120 \cdot \cos\alpha i 3x2=3⋅16+3⋅25+120⋅cos⁡α3x^2 = 3 \cdot 16 + 3 \cdot 25 + 120 \cdot \cos\alpha

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający zapisze równanie wynikające z twierdzenia cosinusów zastosowanego do trójkąta ABC albo do trójkąta CDA: x2=22+32−2⋅2⋅3⋅cos⁡αx^2 = 2^2 + 3^2 - 2 \cdot 2 \cdot 3 \cdot \cos\alpha albo x2=42+52−2⋅4⋅5⋅cos⁡βx^2 = 4^2 + 5^2 - 2 \cdot 4 \cdot 5 \cdot \cos\beta i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy długość przekątnej AC: x=∣AC∣=25313x = |AC| = \sqrt{\frac{253}{13}}.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, np.: x⋅1311x=23x \cdot \frac{13}{11}x = 23 lub y⋅1113y=23y \cdot \frac{11}{13}y = 23.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań z niewiadomymi x i y: xy = 2 ⋅ 4 + 5 ⋅ 3 oraz 2 ⋅ 3 ⋅ x + 4 ⋅ 5 ⋅ x = 2 ⋅ 5 ⋅ y + 3 ⋅ 4 ⋅ y i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający zapisze

• równanie wynikające z twierdzenia Ptolemeusza: xy = 2 ⋅ 4 + 5 ⋅ 3

• pole czworokąta ABCD na dwa sposoby i zapisze PABC + PCDA = PBCD + PABD lub 2⋅3⋅x4R+4⋅5⋅x4R=2⋅5⋅y4R+3⋅4⋅y4R\frac{2 \cdot 3 \cdot x}{4R} + \frac{4 \cdot 5 \cdot x}{4R} = \frac{2 \cdot 5 \cdot y}{4R} + \frac{3 \cdot 4 \cdot y}{4R}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.