Zadanie 13, matura maj 2015, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówDany jest trójmian kwadratowy f(x) = (m + 1)x2 + 2(m − 2)x − m + 4. Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste x1, x2, spełniające warunek x12 − x22 = x14 − x24.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: .
Rozwiązanie
Z treści zadania wynika, że m + 1 ≠ 0, czyli m ≠ −1.
Trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste, gdy jego wyróżnik jest dodatni, czyli
Δ = (2(m − 2))2 − 4 ⋅ (m + 1) ⋅ (−m + 4) > 0,
8m2 − 28m > 0,
4m(2m − 7) > 0.
Stąd .
jest zbiorem wszystkich wartości parametru m, dla których funkcja f jest trójmianem kwadratowym i ma dwa różne pierwiastki.
Warunek x12 − x22 = x14 − x24 możemy zapisać w postaci równoważnej
x12 − x22 = (x12 + x22)(x12 − x22),
(x1 − x2)(x1 + x2)(1 − (x12 + x22)) = 0.
Stąd x1 − x2 = 0 lub x1 + x2 = 0 lub 1 − (x12 + x22) = 0.
Równość x1 − x2 = 0 przeczy założeniu x1 ≠ x2.
Ze wzoru Viète’a na sumę pierwiastków trójmianu kwadratowego możemy równanie x1 + x2 = 0 zapisać w postaci . Stąd .
Równanie 1 − (x12 + x22) = 0 możemy zapisać w postaci równoważnej (x1 + x2)2 − 2x1x2 = 1.
Ze wzorów Viète’a otrzymujemy
,
,
4m2 − 16m + 16 + (2m − 8)(m + 1) − (m + 1)2 = 0,
5m2 − 24m + 7 = 0.
Rozwiązaniami tego równania są liczby oraz .
Istnieje zatem jedna wartość parametru , dla której trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste spełniające warunek x12 − x22 = x14 − x24.
Schemat punktowania
Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.
Pierwszy z nich polega na rozwiązaniu nierówności Δ > 0: . Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.
Uwaga
Jeżeli zdający zapisze Δ ≥ 0, to za tę część otrzymuje 0 punktów.
Drugi etap polega na rozwiązaniu równania x12 − x22 = x14 − x24. Za tę część rozwiązania zdający otrzymuje 3 punkty.
Podział punktów za drugi etap rozwiązania:
1 punkt zdający otrzymuje za zapisanie równania w postaci: (x1 − x2)(x1 + x2)(1 − (x12 + x22)) = 0 lub równoważnej.
2 punkty zdający otrzymuje za:
• zapisanie równości x1 − x2 = 0 i stwierdzenie, że przeczy ona założeniu x1 ≠ x2
ALBO
• rozwiązanie równania : m = 2
ALBO
• zapisanie równania 1 − (x12 + x22) = 0 w postaci, np.: .
3 punkty zdający otrzymuje za:
• rozwiązanie równania : m = 2
oraz
• rozwiązanie równania : , .
Trzeci etap polega na wyznaczeniu szukanej wartości parametru m: . Za ten etap zdający otrzymuje 1 punkt, o ile poprawnie wykona etapy I i II rozwiązania albo poprawnie wykona etap I i popełnia błędy w rozwiązaniu równania z etapu II, albo gdy popełnia błędy w etapie I i dobrze rozwiąże równanie z etapu II.
rozwiązanie pełne (suma punktów za trzy etapy).
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Akceptujemy rozwiązania, w których zdający nie zapisuje założenia m + 1 ≠ 0, które wynika ze sformułowania zadania.
2. Zdający nie musi rozwiązywać nierówności Δ > 0, o ile sprawdzi, czy dla m = 2, , trójmian ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste.
3. Jeżeli zdający podzieli obie strony równania x12 − x22 = x14 − x24 przez x12 − x22 bez stosownego założenia i rozwiąże równanie 1 = x12 + x22, otrzymując lub , to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie, przy czym 1 punkt może otrzymać za rozwiązanie nierówności Δ > 0, 1 punkt za zapisanie równania 1 = x12 + x22 w postaci równania wymiernego z jedną niewiadomą, np.: oraz 1 punkt za wyznaczenie tego rozwiązania równania, które spełnia nierówność Δ > 0.
4. Jeżeli zdający nie rozwiązywał nierówności Δ > 0, ale rozwiązał równanie i sprawdził, dla której z otrzymanych wartości m trójmian ma pierwiastki rzeczywiste, to otrzymuje 3 punkty.
Komentarz. Zdający nie musi rozwiązywać nierówności Δ > 0, o ile sprawdzi, dla których wartości m trójmian ma pierwiastki.