Zadanie 13, matura maj 2015, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne 23%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Dany jest trójmian kwadratowy f(x) = (m + 1)x2 + 2(m − 2)x − m + 4. Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste x1, x2, spełniające warunek x12 − x22 = x14 − x24.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: m=12+1095m = \frac{12 + \sqrt{109}}{5}.

Rozwiązanie

Z treści zadania wynika, że m + 1 ≠ 0, czyli m ≠ −1.

Trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste, gdy jego wyróżnik jest dodatni, czyli

Δ = (2(m − 2))2 − 4 ⋅ (m + 1) ⋅ (−m + 4) > 0,

8m2 − 28m > 0,

4m(2m − 7) > 0.

Stąd m∈(−∞,0)∪(72,+∞)m \in (-\infty, 0) \cup \left(\frac{7}{2}, +\infty\right).

D=(−∞,−1)∪(−1,0)∪(72,+∞)D = (-\infty, -1) \cup (-1, 0) \cup \left(\frac{7}{2}, +\infty\right) jest zbiorem wszystkich wartości parametru m, dla których funkcja f jest trójmianem kwadratowym i ma dwa różne pierwiastki.

Warunek x12 − x22 = x14 − x24 możemy zapisać w postaci równoważnej

x12 − x22 = (x12 + x22)(x12 − x22),

(x1 − x2)(x1 + x2)(1 − (x12 + x22)) = 0.

Stąd x1 − x2 = 0 lub x1 + x2 = 0 lub 1 − (x12 + x22) = 0.

Równość x1 − x2 = 0 przeczy założeniu x1 ≠ x2.

Ze wzoru Viète’a na sumę pierwiastków trójmianu kwadratowego możemy równanie x1 + x2 = 0 zapisać w postaci −2(m−2)m+1=0\frac{-2(m - 2)}{m + 1} = 0. Stąd m=2∉Dm = 2 \notin D.

Równanie 1 − (x12 + x22) = 0 możemy zapisać w postaci równoważnej (x1 + x2)2 − 2x1x2 = 1.

Ze wzorów Viète’a otrzymujemy

(−2(m−2)m+1)2−2⋅−m+4m+1=1\left(\frac{-2(m - 2)}{m + 1}\right)^2 - 2 \cdot \frac{-m + 4}{m + 1} = 1,

4(m2−4m+4)(m+1)2+2m−8m+1−1=0\frac{4(m^2 - 4m + 4)}{(m + 1)^2} + \frac{2m - 8}{m + 1} - 1 = 0,

4m2 − 16m + 16 + (2m − 8)(m + 1) − (m + 1)2 = 0,

5m2 − 24m + 7 = 0.

Rozwiązaniami tego równania są liczby m1=12−1095∉Dm_1 = \frac{12 - \sqrt{109}}{5} \notin D oraz m2=12+1095∈Dm_2 = \frac{12 + \sqrt{109}}{5} \in D.

Istnieje zatem jedna wartość parametru m=12+1095m = \frac{12 + \sqrt{109}}{5}, dla której trójmian f ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste spełniające warunek x12 − x22 = x14 − x24.

Schemat punktowania

Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.

Pierwszy z nich polega na rozwiązaniu nierówności Δ > 0: m∈(−∞,0)∪(72,+∞)m \in (-\infty, 0) \cup \left(\frac{7}{2}, +\infty\right). Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

Uwaga

Jeżeli zdający zapisze Δ ≥ 0, to za tę część otrzymuje 0 punktów.

Drugi etap polega na rozwiązaniu równania x12 − x22 = x14 − x24. Za tę część rozwiązania zdający otrzymuje 3 punkty.

Podział punktów za drugi etap rozwiązania:

1 punkt zdający otrzymuje za zapisanie równania w postaci: (x1 − x2)(x1 + x2)(1 − (x12 + x22)) = 0 lub równoważnej.

2 punkty zdający otrzymuje za:

• zapisanie równości x1 − x2 = 0 i stwierdzenie, że przeczy ona założeniu x1 ≠ x2

ALBO

• rozwiązanie równania −2(m−2)m+1=0\frac{-2(m - 2)}{m + 1} = 0: m = 2

ALBO

• zapisanie równania 1 − (x12 + x22) = 0 w postaci, np.: (−2(m−2)m+1)2−2⋅−m+4m+1=1\left(\frac{-2(m - 2)}{m + 1}\right)^2 - 2 \cdot \frac{-m + 4}{m + 1} = 1.

3 punkty zdający otrzymuje za:

• rozwiązanie równania −2(m−2)m+1=0\frac{-2(m - 2)}{m + 1} = 0: m = 2

oraz

• rozwiązanie równania (−2(m−2)m+1)2−2⋅−m+4m+1=1\left(\frac{-2(m - 2)}{m + 1}\right)^2 - 2 \cdot \frac{-m + 4}{m + 1} = 1: m1=12−1095m_1 = \frac{12 - \sqrt{109}}{5}, m2=12+1095m_2 = \frac{12 + \sqrt{109}}{5}.

Trzeci etap polega na wyznaczeniu szukanej wartości parametru m: m=12+1095m = \frac{12 + \sqrt{109}}{5}. Za ten etap zdający otrzymuje 1 punkt, o ile poprawnie wykona etapy I i II rozwiązania albo poprawnie wykona etap I i popełnia błędy w rozwiązaniu równania z etapu II, albo gdy popełnia błędy w etapie I i dobrze rozwiąże równanie z etapu II.

5 pkt

rozwiązanie pełne (suma punktów za trzy etapy).

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Akceptujemy rozwiązania, w których zdający nie zapisuje założenia m + 1 ≠ 0, które wynika ze sformułowania zadania.

2. Zdający nie musi rozwiązywać nierówności Δ > 0, o ile sprawdzi, czy dla m = 2, m=12−1095m = \frac{12 - \sqrt{109}}{5}, m=12+1095m = \frac{12 + \sqrt{109}}{5} trójmian ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste.

3. Jeżeli zdający podzieli obie strony równania x12 − x22 = x14 − x24 przez x12 − x22 bez stosownego założenia i rozwiąże równanie 1 = x12 + x22, otrzymując m=12−1095m = \frac{12 - \sqrt{109}}{5} lub m=12+1095m = \frac{12 + \sqrt{109}}{5}, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie, przy czym 1 punkt może otrzymać za rozwiązanie nierówności Δ > 0, 1 punkt za zapisanie równania 1 = x12 + x22 w postaci równania wymiernego z jedną niewiadomą, np.: (−2(m−2)m+1)2−2⋅−m+4m+1=1\left(\frac{-2(m - 2)}{m + 1}\right)^2 - 2 \cdot \frac{-m + 4}{m + 1} = 1 oraz 1 punkt za wyznaczenie tego rozwiązania równania, które spełnia nierówność Δ > 0.

4. Jeżeli zdający nie rozwiązywał nierówności Δ > 0, ale rozwiązał równanie (−2(m−2)m+1)2−2⋅−m+4m+1=1\left(\frac{-2(m - 2)}{m + 1}\right)^2 - 2 \cdot \frac{-m + 4}{m + 1} = 1 i sprawdził, dla której z otrzymanych wartości m trójmian ma pierwiastki rzeczywiste, to otrzymuje 3 punkty.

Komentarz. Zdający nie musi rozwiązywać nierówności Δ > 0, o ile sprawdzi, dla których wartości m trójmian ma pierwiastki.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.