Zadanie 11, matura czerwiec 2019, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
6 punktówPodstawą ostrosłupa prawidłowego ABCS jest trójkąt równoboczny ABC o boku długości 6. Na krawędziach bocznych BS i CS wybrano punkty, odpowiednio D i E, takie że ∣BD∣ = ∣CE∣ oraz ∣DE∣ = 4 (zobacz rysunek). Płaszczyzna ADE jest prostopadła do płaszczyzny ściany bocznej BCS ostrosłupa.
PowiększOblicz objętość tego ostrosłupa.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: .
Rozwiązanie
Wprowadźmy oznaczenia: ∣AF∣ = h, ∣SF∣ = x, ∣FG∣ = y, ∣AS∣ = ∣BS∣ = ∣CS∣ = b, ∣SK∣ = H, gdzie G jest środkiem krawędzi BC, F punktem przecięcia odcinków DE i SG, a K spodkiem wysokości ostrosłupa (środkiem trójkąta ABC).
Z podobieństwa trójkątów DES i BCS otrzymujemy równanie . Stąd x = 2y.
W trójkącie równobocznym ABC mamy: , , .
Płaszczyzna ADE jest prostopadła do płaszczyzny BCS, więc . Korzystając z twierdzenia Pitagorasa, zapisujemy układ równań:
h2 + 4y2 = b2
h2 + y2 = 27
9y2 + 9 = b2
Odejmujemy stronami pierwsze i trzecie równanie: h2 − 5y2 = 9.
Odejmujemy stronami drugie i otrzymane równanie: 6y2 = 18.
Stąd otrzymujemy . Zatem . Obliczamy wysokość i objętość ostrosłupa:
oraz .
Uwagi
1. Zależność można wyznaczyć też, wykorzystując podobieństwo trójkątów AFG i SKG (oba są prostokątne i mają wspólny kąt ostry przy wierzchołku G). Stąd otrzymujemy , . Stąd , więc . Zatem .
2. Zdający może skorzystać z podobieństwa trójkątów SDF i SBG, czyli „połówek trójkątów” SDE i BCS.
Schemat punktowania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy objętość ostrosłupa: .
rozwiązanie prawie pełne: zdający obliczy wysokość ostrosłupa .
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający obliczy długość odcinka .
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań pozwalający obliczyć długości odcinków potrzebnych do obliczenia wysokości ostrosłupa, np.: h2 + 4y2 = b2, h2 + y2 = 27, 9y2 + 9 = b2.
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający
• wykorzysta podobieństwo trójkątów DES i BCS i zapisze równanie
• zapisze zależności wynikające z własności trójkąta równobocznego ABC: , , ,
albo
• zapisze skalę podobieństwa trójkątów SDE i SBC.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi
1. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jedynie błędy rachunkowe, to może otrzymać 5 punktów, o ile popełnione błędy nie ułatwiają rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania.
2. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i jedynym błędem, który jednak nie ułatwia rozważania zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania, jest błąd polegający na niepoprawnym:
a) zapisaniu proporcji z podobieństwa trójkątów,
b) zastosowaniu twierdzenia Pitagorasa,
c) zastosowaniu nieistniejącego wzoru „”,
to zdający otrzymuje co najwyżej 4 punkty za rozwiązanie całego zadania.
Komentarz. Jeśli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jedynie błędy rachunkowe nieułatwiające zagadnienia, otrzymuje 5 pkt. Błędy w proporcji podobieństwa, zastosowaniu twierdzenia Pitagorasa lub zastosowanie nieistniejącego wzoru ograniczają wynik do 4 pkt.