Zadanie 15, matura czerwiec 2019, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
7 punktówDany jest okrąg o środku S i promieniu 18. Rozpatrujemy pary okręgów: jeden o środku S1 i promieniu x oraz drugi o środku S2 i promieniu 2x, o których wiadomo, że spełniają jednocześnie następujące warunki:
• rozważane dwa okręgi są styczne zewnętrznie;
• obydwa rozważane okręgi są styczne wewnętrznie do okręgu o środku S i promieniu 18;
• punkty: S, S1, S2 nie leżą na jednej prostej.
Pole trójkąta o bokach a, b, c można obliczyć ze wzoru Herona , gdzie p – jest połową obwodu trójkąta.
Zapisz pole trójkąta SS1S2 jako funkcję zmiennej x. Wyznacz dziedzinę tej funkcji i oblicz długości boków tego z rozważanych trójkątów, którego pole jest największe. Oblicz to największe pole.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: , ; boki trójkąta o największym polu: ∣SS1∣ = 14, ∣SS2∣ = 10, ∣S1S2∣ = 12; największe pole .
Rozwiązanie
Z warunku styczności okręgów otrzymujemy równania:
∣SS1∣ = 18 − x,
∣SS2∣ = 18 − 2x,
∣S1S2∣ = 2x + x = 3x.
Połowa obwodu trójkąta SS1S2 jest równa .
Zatem pole tego trójkąta możemy zapisać jako funkcję zmiennej x wzorem
.
Dziedziną tej funkcji jest zbiór takich wartości x, że (długości boków są dodatnie, a z nierówności trójkąta 3x < (18 − x) + (18 − 2x) wynika x < 6). Wystarczy zbadać funkcję f(x) = −x3 + 6x2. Pochodna tej funkcji jest równa f′(x) = −3x2 + 12x.
Obliczmy miejsca zerowe i zbadajmy znak pochodnej:
, stąd x = 0 lub x = 4.
Uwzględniając dziedzinę funkcji, mamy:
,
.
Zatem funkcja f jest w przedziale rosnąca, a w przedziale malejąca.
Wynika stąd, że dla x = 4 funkcja f ma maksimum lokalne, które jest jednocześnie jej największą wartością.
Długości boków trójkąta o największym polu wynoszą:
∣SS1∣ = 14,
∣SS2∣ = 10,
∣S1S2∣ = 12.
Oraz pole .
Schemat punktowania
Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.
• Pierwszy etap składa się z trzech części:
a) zapisanie równań wynikających z warunku styczności okręgów: ∣SS1∣ = 18 − x, ∣SS2∣ = 18 − 2x, ∣S1S2∣ = 2x + x = 3x,
b) zapisanie pola trójkąta jako funkcji zmiennej x: ,
c) określenie dziedziny funkcji P: 0 < x < 6.
Za każdą z części tego etapu zdający może otrzymać po 1 punkcie.
Uwaga do etapu I
Punkt za część trzecią (wyznaczenie dziedziny funkcji) zdający otrzymuje niezależnie od realizacji dwóch pierwszych części tego etapu, pod warunkiem, że rozważa wyznaczoną przez siebie funkcję jednej zmiennej.
• Drugi etap składa się z trzech części:
a) wyznaczenie pochodnej funkcji f: f′(x) = −3x2 + 12x,
b) obliczenie miejsca zerowego pochodnej: x = 0 lub x = 4,
c) wyznaczenie przedziałów monotoniczności funkcji f i uzasadnienie, że dla x = 4 funkcja f osiąga największą wartość.
Uwagi do etapu II
II.1. Jeżeli zdający wyznaczy pochodną funkcji z błędem, ale wyznaczona pochodna ma postać funkcji kwadratowej, która ma dwa miejsca zerowe, w tym przynajmniej jedno w wyznaczonej dziedzinie funkcji, to zdający może otrzymać punkty za część 2. i 3. tego etapu, o ile konsekwentnie obliczy miejsca zerowe pochodnej lub uzasadni istnienie największej wartości rozważanej funkcji.
II.2. Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak.
II.3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja posiada wartość największą dla wyznaczonej wartości x, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuacje, gdy zdający:
– opisuje, słownie lub graficznie (np. przy użyciu strzałek), monotoniczność funkcji f;
– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości x funkcja f ma maksimum lokalne i jest to jednocześnie jej największa wartość.
Jeżeli zdający nie przedstawi takiego uzasadnienia, to za II etap może otrzymać co najwyżej 2 punkty.
• Trzeci etap
Obliczenie długości boków i pola trójkąta: ∣SS1∣ = 14, ∣SS2∣ = 10, ∣S1S2∣ = 12, .
Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Zadanie wymaga prawidłowego zastosowania warunków dla okręgów stycznych oraz zrozumienia, że pole trójkąta zależy od położenia trzech środków. Typowe błędy: nieprawidłowe wyznaczenie warunków styczeności, błędy w uproszczeniu wyrażenia pod pierwiastkiem, problemy z wyznaczeniem dziedziny.