Zadanie 15, matura czerwiec 2019, matematyka rozszerzona

7 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

7 punktów

Dany jest okrąg o środku S i promieniu 18. Rozpatrujemy pary okręgów: jeden o środku S1 i promieniu x oraz drugi o środku S2 i promieniu 2x, o których wiadomo, że spełniają jednocześnie następujące warunki:

• rozważane dwa okręgi są styczne zewnętrznie;

• obydwa rozważane okręgi są styczne wewnętrznie do okręgu o środku S i promieniu 18;

• punkty: S, S1, S2 nie leżą na jednej prostej.

Pole trójkąta o bokach a, b, c można obliczyć ze wzoru Herona P=p(p−a)(p−b)(p−c)P = \sqrt{p(p - a)(p - b)(p - c)}, gdzie p – jest połową obwodu trójkąta.

Zapisz pole trójkąta SS1S2 jako funkcję zmiennej x. Wyznacz dziedzinę tej funkcji i oblicz długości boków tego z rozważanych trójkątów, którego pole jest największe. Oblicz to największe pole.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: P(x)=108x2(6−x)P(x) = \sqrt{108x^2(6 - x)}, x∈(0,6)x \in (0, 6); boki trójkąta o największym polu: ∣SS1∣ = 14, ∣SS2∣ = 10, ∣S1S2∣ = 12; największe pole P=246P = 24\sqrt{6}.

Rozwiązanie

Z warunku styczności okręgów otrzymujemy równania:

∣SS1∣ = 18 − x,

∣SS2∣ = 18 − 2x,

∣S1S2∣ = 2x + x = 3x.

Połowa obwodu trójkąta SS1S2 jest równa p=18−2x+18−x+2x+x2=18p = \frac{18 - 2x + 18 - x + 2x + x}{2} = 18.

Zatem pole tego trójkąta możemy zapisać jako funkcję zmiennej x wzorem

P=18⋅2x⋅x⋅(18−3x)=108x2(6−x)P = \sqrt{18 \cdot 2x \cdot x \cdot (18 - 3x)} = \sqrt{108x^2(6 - x)}.

Dziedziną tej funkcji jest zbiór takich wartości x, że x∈(0,6)x \in (0, 6) (długości boków są dodatnie, a z nierówności trójkąta 3x < (18 − x) + (18 − 2x) wynika x < 6). Wystarczy zbadać funkcję f(x) = −x3 + 6x2. Pochodna tej funkcji jest równa f′(x) = −3x2 + 12x.

Obliczmy miejsca zerowe i zbadajmy znak pochodnej:

f′(x)=0  ⟺  −3x2+12x=0f'(x) = 0 \iff -3x^2 + 12x = 0, stąd x = 0 lub x = 4.

Uwzględniając dziedzinę funkcji, mamy:

f′(x)>0  ⟺  x∈(0,4)f'(x) > 0 \iff x \in (0, 4),

f′(x)<0  ⟺  x∈(4,6)f'(x) < 0 \iff x \in (4, 6).

Zatem funkcja f jest w przedziale (0,4⟩(0, 4\rangle rosnąca, a w przedziale ⟨4,6)\langle 4, 6) malejąca.

Wynika stąd, że dla x = 4 funkcja f ma maksimum lokalne, które jest jednocześnie jej największą wartością.

Długości boków trójkąta o największym polu wynoszą:

∣SS1∣ = 14,

∣SS2∣ = 10,

∣S1S2∣ = 12.

Oraz pole P=108⋅16⋅2=246P = \sqrt{108 \cdot 16 \cdot 2} = 24\sqrt{6}.

Schemat punktowania

Rozwiązanie zadania składa się z trzech etapów.

• Pierwszy etap składa się z trzech części:

a) zapisanie równań wynikających z warunku styczności okręgów: ∣SS1∣ = 18 − x, ∣SS2∣ = 18 − 2x, ∣S1S2∣ = 2x + x = 3x,

b) zapisanie pola trójkąta jako funkcji zmiennej x: P=108x2(6−x)P = \sqrt{108x^2(6 - x)},

c) określenie dziedziny funkcji P: 0 < x < 6.

Za każdą z części tego etapu zdający może otrzymać po 1 punkcie.

Uwaga do etapu I

Punkt za część trzecią (wyznaczenie dziedziny funkcji) zdający otrzymuje niezależnie od realizacji dwóch pierwszych części tego etapu, pod warunkiem, że rozważa wyznaczoną przez siebie funkcję jednej zmiennej.

• Drugi etap składa się z trzech części:

a) wyznaczenie pochodnej funkcji f: f′(x) = −3x2 + 12x,

b) obliczenie miejsca zerowego pochodnej: x = 0 lub x = 4,

c) wyznaczenie przedziałów monotoniczności funkcji f i uzasadnienie, że dla x = 4 funkcja f osiąga największą wartość.

Uwagi do etapu II

II.1. Jeżeli zdający wyznaczy pochodną funkcji z błędem, ale wyznaczona pochodna ma postać funkcji kwadratowej, która ma dwa miejsca zerowe, w tym przynajmniej jedno w wyznaczonej dziedzinie funkcji, to zdający może otrzymać punkty za część 2. i 3. tego etapu, o ile konsekwentnie obliczy miejsca zerowe pochodnej lub uzasadni istnienie największej wartości rozważanej funkcji.

II.2. Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak.

II.3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja posiada wartość największą dla wyznaczonej wartości x, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuacje, gdy zdający:

– opisuje, słownie lub graficznie (np. przy użyciu strzałek), monotoniczność funkcji f;

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości x funkcja f ma maksimum lokalne i jest to jednocześnie jej największa wartość.

Jeżeli zdający nie przedstawi takiego uzasadnienia, to za II etap może otrzymać co najwyżej 2 punkty.

• Trzeci etap

Obliczenie długości boków i pola trójkąta: ∣SS1∣ = 14, ∣SS2∣ = 10, ∣S1S2∣ = 12, P=246P = 24\sqrt{6}.

Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 1 punkt.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Zadanie wymaga prawidłowego zastosowania warunków dla okręgów stycznych oraz zrozumienia, że pole trójkąta zależy od położenia trzech środków. Typowe błędy: nieprawidłowe wyznaczenie warunków styczeności, błędy w uproszczeniu wyrażenia pod pierwiastkiem, problemy z wyznaczeniem dziedziny.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.