Zadanie 9.2, matura maj 2018, fizyka rozszerzona

2 pktobliczenioweśrednie 46%Maj 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Kulę o promieniu 40 cm zawieszono na linie o długości 6 m. Następnie układ wychylono o pewien kąt i puszczono swobodnie. Rysunek 1. przedstawia sytuację w chwili, gdy kula jest wychylona maksymalnie względem pionu, natomiast rysunek 2. – gdy kula przechodzi przez najniższy punkt toru (a lina – przez położenie pionowe).

Rysunek 1., kula zawieszona na linie odchylonej od pionu; Rysunek 2., kula na pionowej linie w najniższym punkcie toru, narysowana na tle siatki kratekPowiększ
Rysunek 1., kula zawieszona na linie odchylonej od pionu; Rysunek 2., kula na pionowej linie w najniższym punkcie toru, narysowana na tle siatki kratek

Polecenie

2 punkty

Oszacuj czas, po jakim kula dotrze od najwyższego do najniższego punktu toru jej ruchu. Wykorzystaj wartość przyspieszenia ziemskiego równą g=9,81 ms2g = 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} i pomiń masę liny. Wynik podaj z dokładnością do dwóch cyfr znaczących.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

t=T4≈1,3 st = \frac{T}{4} \approx 1{,}3\ \mathrm{s} (akceptowane wyniki od 1,2 s do 1,3 s)

Przykładowe rozwiązania

Sposób 1.

Oszacujemy okres wahań, przyjmując układ za wahadło matematyczne. Za długość wahadła przyjmiemy odległość od nieruchomego końca liny do środka masy kuli:

l = d + r = 6 m + 0,4 m = 6,4 m

Zastosujemy wzór na okres wahadła matematycznego o długości l:

T=2πlg=2⋅3,14⋅6,4 m9,81 ms2=5,07 s≈5,1 sT = 2\pi\sqrt{\frac{l}{g}} = 2 \cdot 3{,}14 \cdot \sqrt{\frac{6{,}4\ \mathrm{m}}{9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}}}} = 5{,}07\ \mathrm{s} \approx 5{,}1\ \mathrm{s}

Czas, po jakim kula dotrze od najwyższego do najniższego punktu toru, wynosi ćwierć okresu:

t=T4=1,27 s≈1,3 st = \frac{T}{4} = 1{,}27\ \mathrm{s} \approx 1{,}3\ \mathrm{s}

Uwaga! Za długość wahadła l można było przyjąć wartość od l = d do l = d + 2r. Zdający nie musi uwzględniać poprawek wynikających z modelu wahadła fizycznego. Skrajne wyniki wychodzą wtedy odpowiednio: T = 4,91 s ≈ 4,9 s oraz t = 1,23 s ≈ 1,2 s; T = 5,23 s ≈ 5,2 s oraz t = 1,31 s ≈ 1,3 s.

Sposób 2. (dla zdających, którzy użyli metod wykraczających poza podstawę programową – modelu wahadła fizycznego)

Zapiszemy wzór na okres wahadła fizycznego:

T=2πIz(m+M)⋅g⋅lSMT = 2\pi\sqrt{\frac{I_z}{(m + M) \cdot g \cdot l_{SM}}}

gdzie Iz jest momentem bezwładności układu lina – kula względem punktu zaczepienia, m jest masą kuli, M jest masą liny, lSM jest odległością od punktu zaczepienia liny do środka masy układu lina – kula. Skorzystamy dalej ze wzoru na środek masy oraz wzoru Steinera i addytywności momentów bezwładności:

Iz=25mr2+m(r+d)2+13Md2,lSM=(d+r)m+12Mdm+MI_z = \frac{2}{5}mr^2 + m(r + d)^2 + \frac{1}{3}Md^2, \qquad l_{SM} = \frac{(d + r)m + \frac{1}{2}Md}{m + M}

Zgodnie z poleceniem pominiemy masę liny M:

T=2π25mr2+m(r+d)2g⋅(d+r)m=2πd+rg⋅25⋅(rr+d)2+1T = 2\pi\sqrt{\frac{\frac{2}{5}mr^2 + m(r + d)^2}{g \cdot (d + r)m}} = 2\pi\sqrt{\frac{d + r}{g}} \cdot \sqrt{\frac{2}{5} \cdot \left(\frac{r}{r + d}\right)^2 + 1}

Po podstawieniu danych z zadania otrzymujemy:

T≈2πd+rg⋅1,0008≈5,08 s≈5,1 sT \approx 2\pi\sqrt{\frac{d + r}{g}} \cdot 1{,}0008 \approx 5{,}08\ \mathrm{s} \approx 5{,}1\ \mathrm{s}

Czas, po jakim kula dotrze od najwyższego do najniższego punktu toru ruchu, wynosi ćwierć okresu:

t=T4=1,27 s≈1,3 st = \frac{T}{4} = 1{,}27\ \mathrm{s} \approx 1{,}3\ \mathrm{s}

Schemat punktowania

2 pkt

prawidłowa metoda wyznaczenia czasu oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką zawarty w przedziale czasu od t = 1,2 s do t = 1,3 s.

1 pkt

prawidłowa metoda pozwalająca wyznaczyć czas, po jakim kula dotrze od najwyższego do najniższego punktu toru

LUB

– prawidłowe obliczenie okresu drgań wahadła

LUB

– oszacowanie czasu bez powołania się na odpowiednie zależności.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.