Zadanie 10.3, matura maj 2019, fizyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 16%Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Na wykresie poniżej, w płaszczyźnie parametrów (V, p) – objętości i ciśnienia, przedstawiono wykres cyklu przemian termodynamicznych ustalonej masy gazu doskonałego, które zachodzą podczas pracy pewnego silnika cieplnego. Osie na wykresie wyskalowane są liniowo.

wykres cyklu w układzie V, p na tle przerywanej siatki: prostokąt 1–2–3–4 obiegany w kierunku 1→2→3→4→1, stany 1 i 2 przy objętości V1, stany 3 i 4 przy objętości V2, stany 1 i 4 przy ciśnieniu p1, stany 2 i 3 przy ciśnieniu p2; początek układu oznaczony (0,0)Powiększ
wykres cyklu w układzie V, p na tle przerywanej siatki: prostokąt 1–2–3–4 obiegany w kierunku 1→2→3→4→1, stany 1 i 2 przy objętości V1, stany 3 i 4 przy objętości V2, stany 1 i 4 przy ciśnieniu p1, stany 2 i 3 przy ciśnieniu p2; początek układu oznaczony (0,0)

Polecenie

3 punkty

Przyjmij, że dana jest sprawność η silnika cieplnego opisanego w zadaniu 10. oraz znane są parametry p1, p2, V1 i V2 zaznaczone na wykresie.

Wyprowadź wzór pozwalający obliczyć – tylko na podstawie powyższych danych – ciepło oddane przez gaz do chłodnicy w jednym cyklu pracy tego silnika cieplnego.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

∣Qodd∣=(1η−1)(p2−p1)(V2−V1)|Q_{odd}| = \left(\frac{1}{\eta} - 1\right)(p_2 - p_1)(V_2 - V_1), co można też zapisać jako ∣Qodd∣=(1−ηη)⋅9p1⋅V1|Q_{odd}| = \left(\frac{1 - \eta}{\eta}\right) \cdot 9p_1 \cdot V_1

Przykładowe rozwiązanie, sposób 1.:

Krok 1.a. Zapiszemy związek między pracą całkowitą wykonaną w cyklu a ciepłem pobranym i oddanym w tym cyklu – zgodnie z I zasadą termodynamiki (oznaczenia wartości bezwzględnych nie są wymagane):

1) ∣Wc∣ = ∣Qpob∣ − ∣Qodd∣, ponieważ ΔU = 0

Zapiszemy definicję sprawności cyklu:

2) η=∣Wc∣∣Qpob∣\eta = \frac{|W_c|}{|Q_{pob}|}

Powyższe dwa związki można zapisać za pomocą jednego równoważnego im równania z wyeliminowanym ciepłem pobranym:

∣Wc∣=∣Wc∣η−∣Qodd∣|W_c| = \frac{|W_c|}{\eta} - |Q_{odd}| lub η=∣Wc∣∣Wc∣+∣Qodd∣\eta = \frac{|W_c|}{|W_c| + |Q_{odd}|}

Krok 1.b. Zapiszemy wzór na pracę całkowitą w cyklu z wykorzystaniem wzorów na pracę w przemianie izobarycznej albo z wykorzystaniem zależności między pracą całkowitą w cyklu i polem obszaru ograniczonego zamkniętą krzywą cyklu:

∣Wc∣ = p2(V2 − V1) − p1(V2 − V1) = (p2 − p1)(V2 − V1)

Krok 2. Z powyższych zależności wyprowadzamy wzór na ciepło oddane:

{∣Wc∣=∣Wc∣η−∣Qodd∣∣Wc∣=(p2−p1)(V2−V1)→{∣Qodd∣=(1η−1)∣Wc∣∣Wc∣=(p2−p1)(V2−V1)\begin{cases} |W_c| = \frac{|W_c|}{\eta} - |Q_{odd}| \\ |W_c| = (p_2 - p_1)(V_2 - V_1) \end{cases} \rightarrow \begin{cases} |Q_{odd}| = \left(\frac{1}{\eta} - 1\right)|W_c| \\ |W_c| = (p_2 - p_1)(V_2 - V_1) \end{cases}

∣Qodd∣=(1η−1)(p2−p1)(V2−V1)|Q_{odd}| = \left(\frac{1}{\eta} - 1\right)(p_2 - p_1)(V_2 - V_1)

Wynik można wyrazić także w następujący sposób: ∣Qodd∣=(1−ηη)⋅9p1⋅V1|Q_{odd}| = \left(\frac{1 - \eta}{\eta}\right) \cdot 9p_1 \cdot V_1

Sposób 2. (z założeniem wartości CV, bez wykorzystania sprawności)

Krok 1. Zapiszemy wyrażenie określające co do wartości bezwzględnej związek całkowitego ciepła oddanego w cyklu z przyrostami temperatur w poszczególnych przemianach:

∣Qodd∣ = ∣Q34∣ + ∣Q41∣ = nCV∣ΔT34∣ + nCp∣ΔT41∣

Krok 2. Skorzystamy z własności równania stanu dla przemiany izochorycznej oraz dla przemiany izobarycznej:

pV = nRT → (dla V = const) → ΔpV = nRΔT

pV = nRT → (dla p = const) → pΔV = nRΔT

Założymy, że gaz jest jednoatomowy: CV=32RC_V = \frac{3}{2}R, Cp=52RC_p = \frac{5}{2}R

Krok 3. Obliczymy ciepło oddane, korzystając ze wzorów w kroku 1. i kroku 2.:

∣Qodd∣=nCV∣ΔT34∣+nCp∣ΔT41∣=n32R∣ΔT34∣+n52R∣ΔT41∣|Q_{odd}| = nC_V|\Delta T_{34}| + nC_p|\Delta T_{41}| = n\frac{3}{2}R|\Delta T_{34}| + n\frac{5}{2}R|\Delta T_{41}|

∣Qodd∣=32∣Δp34∣V2+52p1∣ΔV41∣=32(p2−p1)V2+52p1(V2−V1)|Q_{odd}| = \frac{3}{2}|\Delta p_{34}|V_2 + \frac{5}{2}p_1|\Delta V_{41}| = \frac{3}{2}(p_2 - p_1)V_2 + \frac{5}{2}p_1(V_2 - V_1)

∣Qodd∣=32⋅3p1⋅4V1+52p1⋅3V1=25,5 p1V1|Q_{odd}| = \frac{3}{2} \cdot 3p_1 \cdot 4V_1 + \frac{5}{2}p_1 \cdot 3V_1 = 25{,}5\,p_1V_1

Schemat punktowania

Dla rozwiązania sposobem 1.:

3 pkt

prawidłowe wyprowadzenie i prawidłowa postać wzoru na ciepło oddane.

2 pkt

wykonanie kroku 1.a. oraz wykonanie kroku 1.b.

1 pkt

zapisanie związku pomiędzy pracą całkowitą w cyklu a ciepłem pobranym i oddanym oraz zapisanie wzoru na sprawność silnika. Zapis może być w formie równoważnego tym dwóm zależnościom podwójnego równania na sprawność albo pojedynczego równania z wyeliminowanym ciepłem pobranym (krok 1.a.)

LUB

– zapisanie wzoru na pracę całkowitą w cyklu z wykorzystaniem wzorów na pracę w przemianie izobarycznej albo z wykorzystaniem zależności między pracą całkowitą w cyklu i polem obszaru ograniczonego wykresem cyklu (krok 1.b.).

Uwaga! Oznaczenia wielkości we wzorach zapisanych w kroku 1.a. lub 1.b. nie mogą być sprzeczne z oznaczeniami wielkości szukanych bądź danych.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Uwaga! Należy uznawać rozwiązania, w których założono, że gaz jest np. jednoatomowy albo dwuatomowy (zobacz sposób 2. rozwiązania).

Dla rozwiązania sposobem 2.:

3 pkt

prawidłowe wyprowadzenie i prawidłowa postać wzoru na ciepło oddane, zgodna z założoną wartością CV dla gazu doskonałego.

2 pkt

wykonanie kroku 1. oraz skorzystanie z równania stanu gazu dla przemiany izobarycznej oraz izochorycznej.

1 pkt

zidentyfikowanie przemian, w których układ oddaje ciepło, oraz zapisanie wyrażenia określającego związek całkowitego ciepła oddanego w cyklu z przyrostami temperatur w poszczególnych przemianach (krok 1.).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Dopuszcza się rozwiązania, w których założono, że gaz jest jednoatomowy lub dwuatomowy.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.