Zadanie 9.2, matura maj 2019, fizyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 23%Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Dodatnie jony wpadają w obszar jednorodnego pola magnetycznego tak, że ich prędkości są prostopadłe do wektora indukcji magnetycznej. W obszarze pola magnetycznego tor jonu jest okręgiem (lub fragmentem okręgu). Promienie tych okręgów zależą od wartości prędkości jonów, ich masy, ładunku elektrycznego oraz od wartości indukcji pola magnetycznego.

Powyższe zjawisko wykorzystuje się do wyznaczania masy jonów. W tym celu początkowo spoczywające jony najpierw przyspiesza się w polu elektrycznym napięciem U. Rozpędzone jony uzyskują pewną prędkość, z którą opuszczają obszar pola elektrycznego i wpadają w obszar jednorodnego pola magnetycznego o wektorze indukcji B⃗\vec{B}, prostopadłym do wektora prędkości jonu v⃗\vec{v}. Jony zakreślają w polu magnetycznym półokręgi, po czym wpadają do detektora w odległości d (zależącej m.in. od masy jonów) od źródła jonów (zobacz rys. poniżej).

Zakładamy, że jony poruszają się w próżni, oraz pomijamy wpływ innych pól na ruch jonów.

rysunek, jon dodatni przyspieszany napięciem U między okładkami wpada z prędkością v skierowaną w górę w obszar pola magnetycznego B, zakreśla półokrąg o promieniu r przez punkt A i trafia do detektora jonów w odległości d = 2r od miejsca wejścia; przy symbolu B nie zaznaczono zwrotu wektoraPowiększ
rysunek, jon dodatni przyspieszany napięciem U między okładkami wpada z prędkością v skierowaną w górę w obszar pola magnetycznego B, zakreśla półokrąg o promieniu r przez punkt A i trafia do detektora jonów w odległości d = 2r od miejsca wejścia; przy symbolu B nie zaznaczono zwrotu wektora

Polecenie

3 punkty

W doświadczeniu opisanym w zadaniu 9. znane są wartość B wektora indukcji magnetycznej, napięcie U przyspieszające jony oraz jest mierzona odległość d.

Wyprowadź wzór pozwalający na wyznaczenie masy jednokrotnie zjonizowanego jonu w zależności od wartości U, B, d i wartości e ładunku elementarnego.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

m=ed2B28Um = \frac{ed^2B^2}{8U}

Przykładowe rozwiązanie:

Krok 1.a. Zapiszemy równanie identyfikujące siłę Lorentza jako siłę dośrodkową, łącznie z uwzględnieniem wzorów na te siły:

mv2r=evBm\frac{v^2}{r} = evB, gdzie r=d2r = \frac{d}{2}

Krok 1.b. Zapiszemy związek pomiędzy energią kinetyczną, którą uzyskał jon w polu elektrycznym, a pracą sił elektrycznych działających na ten jon – łącznie z zastosowaniem wzoru na energię kinetyczną i pracę w polu elektrycznym. Początkowa energia kinetyczna jonu wynosiła zero, zatem (e oznacza wartość ładunku elementarnego):

ΔEkin=WE→12mv2−12m⋅02=eU→12mv2=eU\Delta E_{kin} = W_E \rightarrow \frac{1}{2}mv^2 - \frac{1}{2}m \cdot 0^2 = eU \rightarrow \frac{1}{2}mv^2 = eU

Krok 2. Na podstawie powyższych równań wyznaczymy masę jonu:

{12mv2=eUmv2r=evBr=d2→{12mv2=eUv=erBmr=d/2→12m(erBm)2=eU\begin{cases} \frac{1}{2}mv^2 = eU \\ m\frac{v^2}{r} = evB \\ r = \frac{d}{2} \end{cases} \rightarrow \begin{cases} \frac{1}{2}mv^2 = eU \\ v = \frac{erB}{m} \\ r = d/2 \end{cases} \rightarrow \frac{1}{2}m\left(\frac{erB}{m}\right)^2 = eU

e2r2B22m=eU→r=d2e2d2B28m=eU→m=ed2B28U\frac{e^2r^2B^2}{2m} = eU \xrightarrow{r = \frac{d}{2}} \frac{e^2d^2B^2}{8m} = eU \rightarrow m = \frac{ed^2B^2}{8U}

Schemat punktowania

3 pkt

prawidłowe wyprowadzenie i postać zależności pozwalającej na wyznaczenie masy jonu.

2 pkt

wykonanie kroku 1.a. oraz wykonanie kroku 1.b.

1 pkt

zapisanie relacji identyfikującej siłę Lorentza jako siłę dośrodkową, z uwzględnieniem wzorów na te siły (krok 1.a.)

LUB

– zapisanie wyrażenia wiążącego zmianę energii kinetycznej z pracą sił pola elektrycznego łącznie z zastosowaniem wzorów na energię kinetyczną i pracę w polu elektrycznym (albo równoważne zastosowanie dynamicznych równań ruchu w jednorodnym polu elektrycznym z identyfikacją siły elektrycznej łącznie z kinematycznymi równaniami ruchu jednostajnie przyspieszonego: ma=Uyqma = \frac{U}{y}q oraz v2 = 2ay) (krok 1.b.).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.